I GZ 105/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 12 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 czerwca 2005 r. sygn. akt 3 I SA/Wr 100/03 w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 maja 2005 r., sygn. akt 3 I SA/Wr 100/03 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 października 2004 r., sygn. akt 3 I SA/Wr 100/03 oddalającego skargę A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 11 września 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 6 maja 2005 r., sygn. akt 3 I SA/Wr 100/03, odrzucił skargę kasacyjną A. K., ponieważ nie została sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Na to postanowienie skarżący wniósł zażalenie, z treści którego wynikało, iż sporządził je pełnomocnik A. K., jednakże zostało ono podpisane przez niego samego. W dniu 8 czerwca 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęło pismo adwokat Haliny Czapskiej z informacją, iż nie podpisała ona zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W rezultacie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2005 r., sygn. akt 3 I SA/Wr 100/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił zażalenie, gdyż nie zostało sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a. Postanowienie to zostało doręczone w dniu 29 czerwca 2005 r. na adres wskazany przez skarżącego w toku rozprawy, jako adres do doręczeń w Polsce. Zażalenie na to postanowienie wpłynęło do Sądu w dniu 14 lipca 2005 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt 3 I SA/Wr 100/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Na skutek zażalenia skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 lutego 2006 r., sygn. akt. I GZ 14/06, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 grudnia 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd I instancji zgodnie z art. 299 § 1 i § 3 w zw. z art. 6 p.p.s.a. powinien wezwać stronę zamieszkałą za granicą do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń oraz pouczyć ją o skutkach zaniechania tej czynności. Wezwano skarżącego do ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia sprawy w Polsce lub do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce. W odpowiedzi na wezwanie A. K. wskazał, że pełnomocnikiem do doręczeń w Polsce jest jego syn D. K.. W związku z tym wysłano do niego postanowienie z dnia 10 czerwca 2005 r., które zostało skutecznie doręczone w dniu 2 czerwca 2006 r. A. K. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 10 czerwca 2005 r., wnosząc o jego uchylenie. Wskazał w nim, iż postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości tj. art. 195 § 1 oraz art. 194 § 4 p.p.s.a i art. 197 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyraźnie wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania jest rozpoznanie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 czerwca 2005 r. odrzucające zażalenie na postanowienie tegoż Sądu z dnia 6 maja 2005 r. odrzucające skargę kasacyjną. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazywanych na jego poparcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 10 czerwca 2005 r. jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał przepis art. 194 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Jak ustalono zażalenie nie zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Bez znaczenia pozostawały więc podnoszone w zażaleniu okoliczności dotyczące tego czy w chwili wnoszenia zażalenia skarżący ustanowił pełnomocnika czy też nie, względnie tego czy ustanowiony pełnomocnik odrzucając sporządzenie zażalenia działał w zgodzie z zasadami etyki zawodowej. Ostatnio wymieniona kwestia obejmuje wyłącznie stosunki pomiędzy stroną i jej pełnomocnikiem i nie wywołuje skutków w zakresie przebiegu postępowania sądowoadministracyjnego, to jest stosunków pomiędzy stroną a sądem, działająca osobiście bądź przez pełnomocnika. Z treści art. 178 p.p.s.a. w sposób oczywisty wynika właściwość sądu pierwszej instancji do odrzucenia niedopuszczalnej skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 16 lutego 2006 r., sygn. akt I GZ 14/06, którym uchylono postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt 3 I SA/Wr 100/03, Naczelny Sąd Administracyjny szczegółowo wywiódł pogląd według którego postępowanie przed sądem pierwszej instancji w zakresie dokonywanych doręczeń i ich skutków było wadliwe, a to wobec zaniechania wynikających z art. 299 § 1 i 3 w zw. z art. 6 p.p.s.a. oraz art. 1135 k.p.c. w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) obowiązków wezwania (pouczenia) strony zamieszkałej za granicą do ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia sprawy w Polsce. Naczelny Sąd Administracyjny uznał przy tym, że wskazanie adresu do doręczeń nie wywołuje skutków określonych w art. 299 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje przedstawione stanowisko. Stwierdza równocześnie, że należy je odnieść również do sytuacji obejmującej zdarzenia poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia i ocenionych przez Sąd pierwszej instancji przy wydawaniu tego orzeczenia. Z akt sprawy wynika, że odpisy postanowienia z dnia 6 maja 2005 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej wraz z pouczeniem o konieczności sporządzenia zażalenia na nie przez adwokata lub radcę prawnego doręczono A. K. na adres wskazywany przez niego jako adres dla doręczeń (k. 32, 73, i 85 akt). Brak natomiast jakichkolwiek śladów wskazujących by przed dokonaniem tej czynności wyczerpano opisywane obowiązki w zakresie pouczenia o konieczności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń. Wobec tego nie można było przyjąć, by naruszenie obowiązku sporządzenia zażalenia przez profesjonalnego pełnomocnika mogło stanowić podstawę odrzucenia tego zażalenia. Strona bowiem nie została należycie pouczona o sposobie wniesienia środka odwoławczego. Doszło więc do naruszenia art. 6, art. 163 § 2, art. 299 § 3 p.p.s.a. Z wymienionych przyczyn konieczne jest powtórne doręczenie postanowienia z dnia 6 maja 2005 r. do rak pełnomocnika do doręczeń ustanowionego po doręczeniu wezwania (pouczenia) dokonanego pismem z dnia 19 kwietnia 2006 r. (k. 217 i nast. akt), a następnie ocena dopuszczalności nowo złożonego lub uzupełnionego zażalenia o ile takie zdarzenia nastąpią. W opisanej sytuacji uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.