I GZ 188/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. sp. z o.o. spółki komandytowo-akcyjnej w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Go 186/18 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. spółki komandytowo-akcyjnej w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego z tytułu importu towaru postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Go 186/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił A. spółka komandytowo – akcyjna z siedzibą w Z. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego z tytułu importu towaru. W złożonej do Sądu I instancji skardze skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). W uzasadnieniu wniosku wskazała, że poza niniejszą sprawą dotyczącą kwoty łącznie 282.680,00 zł należności podatkowych, aktualnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Z. rozstrzygnął odwołania w dwóch innych sprawach, w których łączne kwoty podatków do zapłaty wynoszą 979.243,00 zł wraz z odsetkami. Skarżąca wskazała, że uzyskiwane przez nią dochody z działalności gospodarczej, a także zgromadzony majątek spółki nie pozwalają na zapłatę tak dużej kwoty bez trudnych do przewidzenia negatywnych skutków. Dodatkowo w związku z prowadzoną działalnością, skarżąca ma zaciągnięte zobowiązania kredytowe i inne, które bezwzględnie wymagają bieżącej spłaty. Stwierdziła, że dążąc do wykonania zaskarżonej decyzji, musiałaby zaciągnąć kolejne zobowiązania kredytowe lub w razie braku zdolności w tym zakresie mogłaby zajść konieczność sprzedaży składników przedsiębiorstwa, co z kolei mogłoby uniemożliwić kontynuowanie działalności. Skarżąca zaznaczyła, że spłata bądź przymusowe wykonanie zaskarżonej decyzji grozi nieodwracalnymi skutkami polegającymi na tym, że skarżąca popadnie w zwłokę z zapłatą należności pracowniczych albo publicznoprawnych (zaliczki na podatek, składki na ZUS), jak również zostanie pozbawiona części środków na prowadzenie bieżącej, niecierpiącej zwłoki działalności, z której działalność agencji celnej jest poboczną działalnością, ponieważ skarżąca prowadzi przede wszystkim działalność przewozową i zatrudnia kierowców, spedytorów i obsługę administracyjną działalności. W konsekwencji w ocenie skarżącej nawet gdyby kwoty podatków określonych w niniejszej sprawie miałyby być w przyszłości skarżącej zwrócone, nie odmieni to skutków faktycznych o znacznym rozmiarze, jakie wywoła spłata należności na rzecz organu podatkowego, ale dopiero w odległej perspektywie czasu ze względu na tok postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przedstawiona przez skarżącą szeroka argumentacja, nie uzasadniła zastosowania tymczasowej ochrony jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Sąd podkreślił, że skarżąca nie wskazała konkretnie, z czego miałoby wynikać niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Wskazano na znaczną wysokość wymagalnych zobowiązań podatkowych, jednakże nie dokonano porównania ich wysokości z aktualną sytuacją finansową przedsiębiorstwa. Ograniczono się jedynie do ogólnikowych stwierdzeń, iż zapłata zobowiązań może spowodować konieczność zaciągnięcia kredytu lub sprzedaży składników majątkowych przedsiębiorstwa lub spowoduje zwłokę w zapłacie innych zobowiązań w tym m. in. na rzecz pracowników i ZUS. Sąd podkreślił, że wskazanie hipotetycznych skutków zapłaty zobowiązań podatkowych dla skarżącej bez umocowania tej argumentacji w stosownej dokumentacji finansowej nie uzasadniają zastosowania wnioskowanego środka ochrony tymczasowej. W zażaleniu spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że okoliczności przedstawione w sposób szczegółowy w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania nałożonych na skarżącą obowiązków pieniężnych w innych, tożsamych decyzjach podatkowych oraz konieczność wywiązania się przez skarżącą z zobowiązań, nie uzasadniają zastosowania środka ochrony tymczasowej, podczas gdy wynika z nich jednoznacznie, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci powstania znacznych strat finansowych w prowadzonej działalności skarżącej spółki. Do zażalenia załączono sprawozdanie finansowe spółki za 2017 r. wraz z bilansem i rachunkiem zysków i strat za okres od stycznia do grudnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Skoro Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi może spowodować dla niego skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie zaskarżonego orzeczenia jest uzasadnione. Ponadto, twierdzenia strony powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca ze wspomnianego obowiązku nie wywiązała się. Dlatego wydane przez Sąd I instancji postanowienie należy uznać za prawidłowe. We wniosku nie wskazano bowiem żadnych, poza ogólnikowymi stwierdzeniami, okoliczności świadczących o tym, że zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 cyt. ustawy. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów w zakresie dopuszczonym przez art. 106 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. Ma to szczególne znaczenie właśnie przy rozpatrywaniu zażaleń dotyczących prawa pomocy lub kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego (v. teza 6 (w:) Komentarz do art. 197 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Gruszczyński, A. Kabat, Lex 2013 i powołany tam: R. Hauser, Postępowanie zażaleniowe przed NSA (w:) Materiały na konferencję sędziów NSA, Serock 18-19 października 2004 r., maszynopis powielony, Warszawa 2004, s. 71-72). W związku z przedstawionymi powyżej wywodami przyjąć należy, że art. 106 § 3 p.p.s.a., w myśl którego: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie", będzie miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny może ocenić nowe, przesłane przez spółkę wraz z zażaleniem dowody, tj.: sprawozdanie finansowe spółki za 2017 r., bilans za rok 2017 sporządzony na dzień 31 grudnia 2017 r., rachunek zysków i strat za rok 2017 sporządzony na dzień 31 grudnia 2017 r. Skarżąca podnosząc w ramach wniosku argumentację o wpływie wykonania zaskarżonej decyzji oraz innych równolegle wydanych decyzji podatkowych wskazała, że w razie konieczności natychmiastowej zapłaty należności skarżąca będzie zmuszona ograniczyć zatrudnienie, co z kolei spowoduje utratę dochodów pozwalających na opłacenie kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarcza. Utrata możliwości bieżącego regulowania należności pracowniczych i innych związanych z wykonywaną działalnością, mogłaby doprowadzić do drastycznej redukcji zatrudnienia i ograniczenia wypracowanej latami stabilności finansowej skarżącej i pozycji rynkowej w trudnej branży transportowej. Naczelny Sąd Administracyjny dokonując analizy przedłożonych do zażalenia dokumentów uznał iż, nie uzasadniają one trudnej sytuacji finansowej spółki, która mogłaby stanowić podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przedstawienie bilansu oraz rachunku zysków i strat według stanu na dzień 31 grudnia 2017 r. wyłącznie obrazuje posiadane aktywa i pasywa na koniec grudnia 2017 r. oraz ogólny rachunek zysków i poniesionych strat w tych okresach. Nie można na ich podstawie dokonać oceny, w jaki sposób kształtuje się faktyczna płynność finansowa skarżącej i jakie są jej rzeczywiste możliwości płatnicze. Nie jest możliwe ustalenie, czy skarżąca ma problemy z terminowym regulowaniem swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Do wniosku nie dołączono żadnych dokumentów w oparciu, o które możliwe byłoby ustalenie wartości środków pieniężnych będących w posiadaniu spółki (np. wyciągów z rachunków bankowych). Z uwagi na powyższe Sąd nie miał możliwości ustalenia, czy wykonanie decyzji, skutkować będzie takim uszczerbkiem w środkach skarżącej, który spowoduje zachwianie jej płynności finansowej. Ponadto, jak wynika z przedłożonego przez spółkę bilansu na koniec 2017 r. dysponowała ona aktywami o wartości 37 609 836,37 zł, na koniec 2016 r. aktywami o wartości 30 891 796,60 zł, a to oznacza, że spółka dysponuje majątkiem o znacznej wartości. Zauważyć też należy , iż z wprowadzenia do sprawozdania finansowego wynika, że nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania przez spółkę działalności. Nadto, w spółce występują zapasy materiałów - głównie paliwa i niesprzedanych towarów, spółka posiada inwestycje krótkoterminowe oraz środki zgromadzone na rachunkach bankowych. W takiej sytuacji nie była możliwa w pełni obiektywna i zgodna ze stanem rzeczywistym ocena, czy w kontekście aktualnej sytuacji finansowej strony wykonanie zaskarżonej decyzji organu może doprowadzić do wyrządzenia jej szkody, która byłaby znaczna lub może spowodować skutki, które byłyby nieodwracalne. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. Okoliczności podnoszone we wniosku muszą mieć charakter realny. Spółka przedstawiając Sądowi ograniczony materiał dowodowy nie przedstawiła w sposób pełny swojej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym Sąd na podstawie ograniczonych dokumentów zmuszony był ocenić jej wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Podkreślenia wymaga fakt, że istnienie obowiązku wykonania aktu administracyjnego nie może stanowić podstawy uzasadniającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonalności. Aby wniosek mógł być uwzględniony, strona musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania orzeczenia. To w interesie skarżącej leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Sąd musi mieć pełną wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość jej zweryfikowania. Rację przy tym należy przyznać Sądowi I instancji, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Stanowisko takie ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2014 r., II OZ 942/14, publ. W CBOSA). Natomiast oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uniemożliwia ponowienia wniosku w razie zmiany okoliczności, co wynika z treści art. 61 § 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 195/17). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.