I GZ 229/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 5 października 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] Polska S.A. w Jankowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt III SA/Po 94/06 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi [...] Polska S.A. w Jankowicach na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 30 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić [...] Polska S.A. w Jankowicach termin do uzupełnienia braków skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt III SA/Po 94/06 odmówił [...] Polska S.A. z siedzibą w Jankowicach przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 30 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła. Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że pismem z dnia 1 marca 2006 r., zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału skarżąca została wezwana do złożenia statutu spółki, pełnomocnictwa do występowania przed sądem oraz uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 845 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe pismo zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki w dniu 6 marca 2006 r., zaś termin do uzupełnienia braków upłynął w dniu 13 marca 2006 r. Sąd podał, że pismem z dnia 17 marca 2006 r. pełnomocnik skarżącej złożyła wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności określonych w wezwaniu Sądu z dnia 1 marca 2006 r. Jednocześnie z wnioskiem pełnomocnik skarżącej dokonała czynności procesowych, o dokonanie których była wzywana. W ocenie Sądu wbrew warunkom określonym w art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. - pełnomocnik Spółki nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowych, bowiem przedstawione zwolnienie lekarskie nie stanowi potwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności określonych w piśmie z dnia 1 marca 2006 r. Sąd stwierdził także, że jako profesjonalny pełnomocnik – radca prawny - zobowiązana była do terminowego i rzetelnego wykonania zarządzenia Sądu, tym bardziej, iż ze złożonego wniosku wynika, że o obowiązku uzupełnienia braków skargi dowiedziała się w dniu 6 marca 2006 r., a więc przed zwolnieniem lekarskim. Sąd podniósł, że z pełnomocnictwa z dnia 8 stycznia 2004 r. wynika, że pełnomocnik skarżącej pełni funkcję kierownika do spraw prawnych, co wskazuje, że w spółce istnieje odrębna komórka zajmująca się tymi sprawami, w której przy właściwej organizacji pracy nie powinno być trudności z wykonaniem zarządzenia Sądu przez innego pracownika w zastępstwie radcy prawnego. Tymczasem pełnomocnik skarżącej nie wykazała by podjęła jakiekolwiek działania, które mogłyby zapobiec uchybieniu terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania lub orzeczenie co do meritum poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. Uzasadniając swoje żądanie wskazała, że objawy choroby (wysoka temperatura i ból gardła), a także przeprowadzona kuracja antybiotykowa uniemożliwiały jej wykonywanie obowiązków służbowych, w tym zorganizowanie zastępstwa w celu wykonania wezwania Sądu. Skarżąca nie zgodziła się z wywodem Sądu, iż wstrzymanie się z dokonaniem czynności do ostatnich dni terminu jest zawinionym działaniem. W ocenie skarżącej, Sąd winien wziąć pod uwagę, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony niezwłocznie po jej powrocie do pracy, co świadczy, iż dołożona została najwyższa możliwa staranność w tym względzie. Ponadto skarżąca odwołując się do art. 87 p.p.s.a. podniosła, że należy uprawdopodobnić, a nie udowodnić okoliczności wskazujące na brak winy, co też uczyniła wskazując zaświadczeniem lekarskim niezdolność do pracy w ostatnich dniach biegu terminu do usunięcia braków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Stosownie do art. 86-87 p.p.s.a., przesłankami przywrócenia terminu są: złożenie wniosku w tej kwestii w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu, równoczesne dokonanie czynności uchybionej. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony, co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. W literaturze prawniczej i orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się między innymi nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie wystąpiła wymieniona, niezawiniona przyczyna uchybienia terminowi. Z okoliczności sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącej otrzymała wezwanie do uzupełnienia braków skargi i uiszczenia wpisu sądowego w dniu 6 marca 2006 r. W trakcie biegu terminu, który upływał w dniu 13 marca 2006 r. pełnomocnik skarżącej nagle zachorowała i w okresie od dnia 9 do dnia 14 marca 2006 r. korzystała ze zwolnienia lekarskiego z zaleceniem leżenia. Objawy choroby – wysoka gorączka (ponad 39º C), silny ból gardła – oraz kuracja antybiotykowa uniemożliwiały pełnomocnikowi normalne funkcjonowanie, w tym komunikowanie się z innymi osobami. W tych okolicznościach należało uznać, że pełnomocnik spółki nie miała realnej możliwości podjęcia czynności procesowej, ani wyręczenia się inną osobą. Nie sposób wymagać, by radca prawny przewidując chorobę, zawczasu wykonała zarządzenie Sądu lub zleciła to komuś innemu. Na marginesie dodać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyciągnął zbyt daleko idące wnioski z treści pełnomocnictwa z dnia 8 stycznia 2004 r. Wskazanie w nim, że w dacie jego sporządzania radca prawny E. K. pełniła funkcję kierownika do spraw prawnych nie było wystarczające do przyjęcia, że w okresie biegu terminu do uzupełnienia braków skargi, a więc dwa lata później, stan ten trwał i w spółce istniała komórka zajmująca się sprawami prawnymi, którą kierowała pełnomocnik skarżącej, co umożliwiało jej wyręczenie się inną osobą. Nie można przy tym pominąć twierdzeń pełnomocnika skarżącej, że sprawę prowadziła jednoosobowo. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, który w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, że nie można poczytać za zawinione działanie strony polegające na zwlekaniu z dokonaniem czynności procesowej do ostatniego dnia terminu. Nastąpienie zdarzenia uniemożliwiającego zachowanie terminu nawet w ostatnim dniu przed jego upływem musi być uznane za okoliczność usprawiedliwiającą przywrócenie terminu i nie można czynić stronie zarzutu, że powinna była dokonać czynności wcześniej (por. postanowienie z 9 października 1986 r., IV PZ 82/86, OSNCP 1988, nr 1, poz. 15 oraz postanowienie z 20 marca 1969 r., III CRN 461/68, LEX nr 6477). W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nagłą chorobę pełnomocnika skarżącej należało uznać za niezawinioną przyczynę uchybienia terminu. W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały także pozostałe przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu. Wniosek w tej kwestii pełnomocnik skarżącej złożyła w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a., to jest w dniu 17 marca 2006 r., i jednocześnie dokonała uchybionej czynności. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił skarżącej termin do uzupełnienia braków skargi i uiszczenia wpisu od skargi.