I GZ 361/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1114/22 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2022 r.; nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji przedmiotowej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 7 lutego 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1114/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek S. C. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2022 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji przedmiotowej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 10 czerwca 2022 r. tut. Sąd odrzucił skargę skarżącego na ww. decyzję z [...] lutego 2022 r. z uwagi na wniesienie jej po upływie terminu. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu 20 czerwca 2022 r. (k. 34 akt sądowych). Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 28 czerwca 2022 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że stosownie do treści art. 88 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., obecnie tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Niedopuszczalne jest merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, jeżeli sąd pozostaje w przekonaniu o złożeniu tego wniosku po terminie zakreślonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 28 lutego 2005 r., sygn. akt II FZ 1/05). Analiza akt sprawy doprowadziła Sąd I instancji do stwierdzenia, że przyczyna uchybienia terminu ustała 20 czerwca 2022 r., tj. w dacie, w której skarżący dowiedział się o treści wydanego w sprawie postanowienia oraz o tym, że skarga nie została wniesiona w wyznaczonym terminie. W tej sytuacji siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. upłynął 27 czerwca 2022 r. Skarżący dopiero w dniu 28 czerwca 2022 r. nadał drogą pocztową pismo, stanowiące wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wobec tego, że wniosek został złożony po upływie terminu wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a., Sąd I instancji odrzucił go na podstawie art. 88 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wniósł skarżący wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie należy uznać za nieuzasadnione. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy sąd, na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności ocenia, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ustaleniu podlega moment, w którym w rzeczywistości (obiektywnie) ustała przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. W doktrynie podkreśla się, że oczywiste jest, iż analizując tę okoliczność, sąd nie przeprowadza postępowania dowodowego z własnej inicjatywy, ale zasadniczo zobligowany jest opierać się na twierdzeniach wnioskodawcy popartych stosownymi dowodami, a także dowodami zgromadzonymi w toku całego postępowania. Jeżeli na skutek zbadania wszystkich okoliczności sąd dojdzie do przekonania, że przyczyna niezawinionego uchybienia terminowi ustała wcześniej, niż wskazuje wnioskodawca, ustala, czy mimo to wniosek został złożony w terminie siedmiodniowym od tej daty. Pozytywny wynik przeprowadzonej analizy powoduje, że Sąd w dalszej kolejności bada wniosek merytorycznie. Jeżeli zaś dojdzie do przekonania, że strona dokonała wspomnianej czynności po upływie siedmiodniowego terminu, wniosek podlega odrzuceniu. (Babiarz S. (red.), Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, LEX 2015). Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczyna bieg od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jest to więc okoliczność obiektywnie istniejąca, niezależnie od poglądów i stanowiska strony (por. postanowienie NSA z 16 października 2013 r., I OZ 805/13). Odmienne poglądy w tym zakresie, wobec jednoznacznej treści przepisu, nie znajdują uzasadnienia. Dodatkowo należy podnieść, że termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jest terminem przywracalnym. Nie ma więc żadnych przeszkód prawnych, aby strona, która o przekroczeniu terminu dowiedziała się po dacie ustania przyczyny, złożyła wniosek o przywrócenie tego terminu (Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II; LEX/el. 2021). Odnosząc się do okoliczności podniesionych w zażaleniu zauważyć należy, iż skarżący swoją argumentację opierał na fakcie, iż o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu dowiedział się 28 czerwca 2022 r., kiedy to zasięgnął porady o znaczeniu i skutkach otrzymanego postanowienia o odrzuceniu skargi. Postanowienie o odrzuceniu skargi skarżący odebrał 20 czerwca 2022 r. Nadto skarżący dodał, że po wypadku, któremu uległ w 1998 r. ZUS obliczył jego stan uszczerbku zdrowotnego na ponad 50% i od tego czasu jest pod stałą opieką ortopedy, neurologa, psychiatry i okulisty. A skutki wypadku w postaci zaników pamięci i problemów z kojarzeniem utrzymują się do dzisiaj. Tymczasem, jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, analiza akt sprawy doprowadziła do stwierdzenia, że przyczyna uchybienia terminu ustała 20 czerwca 2022 r., tj. w dacie, w której skarżący dowiedział się o treści wydanego w sprawie postanowienia oraz o tym, że skarga nie została wniesiona w wyznaczonym terminie. Co za tym idzie, od 20 czerwca 2022 r. zaczął biec siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który upłynął 27 czerwca 2022 r. Skarżący dopiero w dniu 28 czerwca 2022 r. nadał drogą pocztową pismo, stanowiące wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a zatem z uchybieniem terminu. Autor zażalenia nie uprawdopodobnił (przykładowo dokumentem źródłowym w postaci zaświadczenia lekarskiego) dlaczego dopiero od dnia 28 czerwca 2022 r., (kiedy to - w jego ocenie - uzyskał wiedzę o uchybieniu terminowi i sposobie zaradzenia uchybionemu termowi) zaczął biec siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W związku z powyższym prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocenił, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. jako złożony po upływie terminu wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.