I GZ 42/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 872/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 września 2020 r. o sygn. akt V SA/Wa 872/20, orzekając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 61 § 5 (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...[ marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że przedmiotem skargi jest postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Zaskarżone postanowienie ani postanowienie je poprzedzające nie nakładają na stronę skarżącą żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane dobrowolnie lub w sposób przymusowy. Brak jej zatem przymiotu wykonalności, co uniemożliwia wstrzymanie ich wykonania. Tym samym wniosek strony nie mógł zostać uwzględniony. Niezależnie od powyższego, Sąd I instancji mając na uwadze to, iż przedmiotem skargi jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w postanowieniu z dnia 1 października 2009 r. o sygn. akt II OZ 813/09, w sprawie dopuszczalności rozpatrywania wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd wskazał, że żądanie wstrzymania czynności egzekucyjnych, czy postępowania egzekucyjnego nie może zostać uwzględnione, albowiem nie są one objęte zakresem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Wskazać należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do orzekania o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego, a orzeczenia w tym zakresie należą do właściwości organów egzekucyjnych, których sąd nie może zastępować. W zażaleniu złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. W. domagała się uwzględnienia zażalenia i zmiany postanowienia WSA z dnia 3 września 2020 r. z uwagi na naruszenie przepisu art. 61 § 1, 2, 3 p.p.s.a. ewentualnie uchylenia postanowienia Sądu I instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca zarzuciła naruszenie: a) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie w/w przepisu w sytuacji, kiedy z okoliczności sprawy wynika bezspornie, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji może narazić na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków zwłaszcza, że zaskarżona decyzja w swojej treści w razie jej utrzymania doprowadzi do pozbawienia skarżącego źródła dochodów i środków do życia, b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez ich niezastosowanie w trakcie procedowania z uwzględnieniem konieczności stania przez organy administracji publicznej na straży praworządności, z urzędu zwłaszcza, że wbrew treści przepisu w/w Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli co w konsekwencji doprowadziło do wydania orzeczenia w sprawie w oparciu o wątpliwe dowody i stan faktyczny, c) art. 8 k.p.a. przez jego niezastosowanie i wydanie postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z pogwałceniem obowiązku prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, d) błędne ustalenia faktyczne przez uznanie, jakoby interes skarżącego nie został zagrożony przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji, kiedy w istocie brak zabezpieczenia narazi skarżącą na popadnięcie w niedostatek i pozbawienie źródła dochodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Istotne jest jeszcze zaznaczenie, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy tylko takich z nich, które nadają się do wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni aprobuje prawidłowe stanowisko WSA, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GZ 306/15; dostępne w CBOSA). M. W. wniosła do Sądu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną dotyczącą zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia. Stwierdzić należy, że takie postanowienie, ze względu na zakres i charakter prawny, nie wywołuje skutków materialnoprawnych. Uznanie przez Dyrektora IAS, że postępowanie nie może być wszczęte i prowadzone, ponieważ skarga na określoną czynność egzekucyjną nie przysługuje (chodzi o czynność zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia, o której wierzyciel jest zobowiązany zawiadomić organ egzekucyjny), nie nakłada na skarżącą nowych praw lub obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu. Tym samym wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest możliwe, a wniosek w tym przedmiocie powinien zostać oddalony, jak zgodnie z prawem orzekł Sąd kontrolowanym postanowieniem. Należy jednocześnie zauważyć, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku, bada natomiast zasadność zastosowania w konkretnym przypadku tzw. ochrony tymczasowej do czasu oceny przez Sąd legalności aktu administracji w ramach głównego postępowania sądowoadministracyjnego i wydania w tym zakresie stosownego orzeczenia. W związku z powyższym przedstawione w zażaleniu zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 8 k.p.a., nie mogły być wzięte pod uwagę w niniejszym postępowaniu wpadkowym. Ponadto należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji tych przepisów nie stosował i nie mógł stosować. Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje postępowania przed sądem administracyjnym. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji