I GZ 422/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 października 2021 r. sygn. akt III SA/Po 985/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie cła antydumpingowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 8 października 2021 r., sygn. akt III SA/Po 985/21, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 sierpnia 2021 r. i odmówił A wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie określenia kwoty cła antydumpingowego. Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] stycznia 2020 r. o określeniu kwoty cła antydumpingowego w wysokości 111 509 zł. Decyzją z [...] maja 2020 r. organ odwoławczy orzekł o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 45 ust. 1-3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U.UE L nr 269, poz. 1, dalej: UKC). W skardze wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że decyzję z [...] maja 2020 r. wydano bez wymagania od wnioskodawcy zabezpieczenia, a wykonanie zaskarżonej decyzji może skutkować nieodwracalnymi, negatywnymi dla wnioskodawcy skutkami. Postanowieniem z 5 sierpnia 2021 r. Sąd umorzył postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jako bezprzedmiotowej na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu z uwagi na wydanie decyzji z [...] maja 2020 r. Organ wniósł zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie jest bezprzedmiotowe, gdyż decyzję z [...] maja 2020 r. wydano na podstawie art. 45 UKC i należy ją traktować wyłącznie przez pryzmat skutków jakie wywołuje stosownie do tego przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylając zaskarżone postanowienie uznał, że zażalenie organu jest oczywiście uzasadnione, stąd w pkt 1 sentencji uchylił zaskarżone postanowienie z 5 sierpnia 2021 r. na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. i rozpoznał wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskoczonej decyzji Sąd wskazał, że wnioskodawca jest zobowiązany uprawdopodobnić, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu winien nie tylko powołać konkretne okoliczności faktyczne przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji, ale i przedstawić dokumenty uprawdopodabniające te okoliczności, a tego nie uczynił. W związku z tym - w ocenie Sądu - nie można stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkuje niebezpieczeństwem wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd nie jest obowiązany do wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku w powyższym zakresie, gdyż uzasadnienie wniosku nie stanowi wymogu formalnego wniosku, lecz jego materialnoprawną argumentację, stąd treść uzasadnienia wniosku nie podlega badaniu pod względem formalnym i ewentualnemu wezwaniu do jego uzupełnienia, podlega natomiast ocenie z punktu widzenia zasadności wniosku. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd bierze pod uwagę jedynie to, czy wnioskodawca uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Podniesione we wniosku argumenty nie uprawdopodobniają tych okoliczności, tym bardziej że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów dotyczącej swojej sytuacji majątkowej i dochodowej. Spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. z uwagi na brak wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia oraz brak wyjaśnienia, dlaczego w ocenie Sądu okoliczności wskazanie we wniosku nie pozwalają na stwierdzenie występowania przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji, 2) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i pominięcie przy rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji całości materiału dowodowego, lecz oparcie rozstrzygnięcia jedynie o treść samego wniosku, 3) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo uprawdopodobnienia przez Wnioskodawcę przesłanek warunkujących udzielenie ochrony w postaci wstrzymania wykonalności decyzji. Spółka wniosła również o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci rachunku zysków i strat Wnioskodawcy obejmujący okres od 1.01.2021 do 31.08.2021 r. wraz z porównawczym zestawieniem za analogiczny okres 2020 r. a także na podstawie 194 § 3 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a, Sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z powyższego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I FZ 633/05, z 16 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 433/10, z 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 518/14.). Rozpoznając tego rodzaju wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Sąd kasacyjny postanowił uchylić zaskarżone orzeczenie z uwagi na argumentację podniesioną w zażaleniu, co jest dopuszczalne, zważywszy na odformalizowany charakter trybu zażaleniowego. W zażaleniu spółka przedstawiła okoliczności, które wskazują, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenie skutki z tym związane. Sąd wziął również pod uwagę fakt, że spółce w innych sprawach - na podstawie analogicznego wniosku – wydano postanowienia o wstrzymaniu wykonalności decyzji do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie analogicznego wniosku. Sąd wziął pod uwagę równoległe toczenie się innych spraw sądowoadministracyjnych, w których przedmiotem zaskarżenia są inne decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu dotyczące kwoty zobowiązań celno-podatkowych w kwocie kilkuset tysięcy złotych i przyjął, że uiszczenie kwoty objętej zaskarżoną decyzją bądź jej ewentualna egzekucja administracyjna mogłyby spowodować powstanie skutków trudnych do odwrócenia (utrata płynności finansowej, zwolnienia pracowników, a nawet upadłość spółki). Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie pozbawi Państwa wpływu środków do budżetu, gdyż w przypadku niekorzystnego dla spółki rozstrzygnięcia decyzja zostanie wykonana. Natychmiastowe wykonanie objętej skargą decyzji może spowodować zaś ubytek w majątku spółki, równoznaczny z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków czy wyrządzeniem znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a.