I FZ 433/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. (następca prawny M. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 693/10, w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 stycznia 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy naliczenia i wypłaty odsetek z tytułu nieterminowego zwrotu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2004 r. postanawia oddalić zażalenie 1. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 693/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi M. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej W. 2. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi, tj. do przedłożenia dokumentów potwierdzających umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do działania w imieniu Skarżącej. Przesyłkę zawierającą wezwanie doręczono pełnomocnikowi Skarżącej 1 kwietnia 2010 r. Skarżąca złożyła wniosek z 5 maja 2010 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia powyższego braku formalnego, dołączając do niego żądane przez Sąd dokumenty. Wyjaśniła, że przed upływem zakreślonego terminu uiściła wpis, do czego również była wezwana. Nadała także w urzędzie pocztowym pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie Sądu, załączając stosowne dokumenty. W dniu 28 kwietnia 2010 r. pełnomocnik otrzymał pismo Dyrektora Izby Skarbowej w W., z którego wynikało, że pismo stanowiące uzupełnienie braków formalnych skargi przesłano na adres Organu. Skarżąca wyjaśniła, że powyższe było wynikiem oczywistej pomyłki pracownicy sekretariatu, która błędnie zaadresowała przesyłkę. W opinii wnioskującej nie zachodziła przesłanka negatywna w postaci jej winy (winy pełnomocnika). Pismo uzupełniające braki formalne zostało wysłane pocztą poleconą w terminie. Przez nieuwagę pracownica sekretariatu źle zaadresowała kopertę, do której zwykłych obowiązków nie należał obrót korespondencją. Pełnomocnik nie mógł osobiście zweryfikować, czy pismo wysłano do właściwego adresata, ponieważ w tym samym czasie przebywał pozą siedzibą pracodawcy. 3. Sąd, odmawiając przywrócenia terminu, stwierdził, że nieobecność w pracy osoby zwykle odpowiedzialnej za wysyłanie korespondencji w spółce i zastąpienie jej osobą, która nie miała doświadczenia w wykonywaniu tej czynności, nie mogą stanowić przesłanki do przywrócenia terminu. Skarżąca zatrudniła do reprezentowania jej interesów firmę profesjonalnie świadcząca usługi prawnicze, a zatem doskonale zorientowaną w znaczeniu terminowego i właściwego wysyłania korespondencji, z czym wiążą się określone skutki procesowe. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania poglądu zawartego w powołanym przez stronę postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2005r, sygn. akt II FZ 80/05. Wskazując na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 września 2008 r., sygn. akt II FZ 259/08, stwierdził, że obowiązkiem Spółki jest taki dobór kadry i takie zorganizowanie pracy, aby urlop czy zwolnienie lekarskie pracownika nie paraliżowało pracy całej firmy. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) poprzez stwierdzenie, że uchybienie terminowi przez skarżącego miało charakter zawiniony i że wskutek tego należy odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu zażalenia strona ponawiając argumentację podniesioną we wniosku o przywrócenie terminu wskazała również na orzeczenia Sądu Najwyższego (postanowienie z dnia 15 maja 1998r., sygn. akt I PKN 127/98; postanowienie z dnia 19 marca 2003 r., sygn. akt I CZ18/033) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie z dnia 13 kwietnia 2005, sygn. akt II FZ 80/05). Nadto wskazała na treść art. 45 oraz 77 Konstytucji RP. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z mającego zastosowanie w sprawie art. 86 § 1 u.p.p.s.a. wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Użyte w tym przepisie pojęcie nieostre, tj. brak winy wymaga skonkretyzowania w postaci dokładnej i wyczerpującej argumentacji skarżącego, względnie gdy okaże się to konieczne, zobrazowania sytuacji za pomocą odpowiednich dokumentów. Z omówionym wyżej obowiązkiem skarżącego powiązany jest jednak odpowiadający mu obowiązek Sądu, do dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku (załączonych dokumentach) okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy, oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 86 § 1 u.p.p.s.a. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja zażalenia nie podważa skutecznie dokonanej w postanowieniu Sądu pierwszej instancji oceny. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. wyrok NSA z dn. 13 sierpnia 1998 r. sygn. akt III SA 7432/98). Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne (zewnętrzne) oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (wyrok NSA z dn. 13 października 1999 r. IV SA 1656/97). Nawet lekkie niedbalstwo wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. W judykaturze można wskazać tylko przykładowo następujące okoliczności faktyczne, które mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu: nieprawidłowe doręczenie pisma procesowego (post. SN z dn. 12.01.1973 r. sygn. akt I CZ157/72), nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyr. NSA z dn. 3.08.2001 r. sygn. akt I SA/Wr 676/99, niepubl.), mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (post. WSA w Warszawie z dn. 1.04.04 r., sygn. akt III SA 1983/03, niepubl.), czy nieoddanie adresatowi przesyłki przez domownika (wyr. NSA z dn. 28.05.2002 r., sygn. akt II SA/Kr 2612/98, niepubl.) i szereg innych (por. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Zakamycze 2005 r., str. 218 i n.). Odnosząc się do przesłanki braku winy w uchybieniu terminu należy wskazać, że do okoliczności uzasadniających odstąpienie od reguły wskazanej w art. 85 u.p.p.s.a. nie zalicza się, błędne zaadresowanie koperty przez pracownika kancelarii. Nie można bowiem uznać, że mylne zaadresowanie pisma a następnie wysłanie go było zdarzeniem nagłym czy zdarzeniem od strony niezależnym. W ocenie tut. Sądu świadczy to o niedbalstwie. Wobec faktu, jak trafnie zauważył to również Sąd pierwszej instancji, w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że zaniedbania osób (pracowników kancelarii), którymi posłużył się pełnomocnik strony przy uzupełnianiu braków formalnych skargi były zaniedbaniami tegoż pełnomocnika w uchybieniu terminowi (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2006 r., III SA/Wa 1331/06 niepubl) nie można uznać, że pełnomocnik uchybił terminowi bez swojej winy. Naczelny Sąd Administracyjny, podobnie jak to uczył Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do zastosowania poglądu zawartego w powoływanych przez żalącego orzeczeniach. Firma profesjonalnie świadcząca usługi prawnicze nie może skutecznie zasłaniać się błędami pracowników występując w imieniu zatrudniających ją klientów. Nieobecność w siedzibie pracodawcy nie może służyć za usprawiedliwienie, ponieważ do istoty zawodu radcy prawnego należy przebywanie w miejscach innych niż siedziba pracodawcy, np. w sądzie, urzędzie itp. Rzeczą pełnomocnika i zatrudniającej go spółki prawniczej było uwzględnienie takiej właśnie specyfiki zawodu wykonywanego przez pełnomocnika. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.