I ONP 4/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. S. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2016 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 15/16 w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie nieudzielenia odpowiedzi na wezwanie postanawia: 1. odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia; 2. zwrócić M. S. - z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. M. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2016 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 15/16 w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie nieudzielenia odpowiedzi na wezwanie. W oparciu o art. 285 w związku a art. 285 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") zaskarżyła ww. postanowienie w całości. Na podstawie art. 285 c § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a. zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu: • rażące naruszenie przepisu art. 52 § 2 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie w drodze wykładni literalnej, że skarga dotyczyła nieudzielenia przez Wójta Gminy [...] odpowiedzi na wezwanie gdy tymczasem skarga dotyczyła bezczynności organu w usunięciu naruszenia prawa; • art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. W obszernym uzasadnieniu przedstawiono chronologicznie ciąg zdarzeń mających miejsce w postępowaniu przez Wójtem Gminy [...] oraz przed Radą Gminy, związanych z odwołaniem skarżącej ze stanowiska Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w [...]. Nadto powołano argumentację wskazującą na wadliwość podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 7 lipca 2016 r. postanowienia o odrzuceniu skargi. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2016 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 15/16. W piśmie procesowym z dnia 23 marca 2018 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżąca uprawdopodabniając wyrządzoną postanowieniem z dnia 7 lipca 2016 r. szkodę, podniosła szereg argumentów związanych z odwołaniem jej przez Wójta Gminy [...] ze stanowiska Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w [...]. Wielkość szkody oceniła na 3 100 złotych, co stanowi wynagrodzenie miesięczne brutto skarżącej. Dodatkowo skarżąca wyjaśniła, że oczekiwała wydania w jej sprawie wyroku, a nie postanowienia. Uznała jednak to rozstrzygnięcie za słuszne i nie wniosła skargi kasacyjnej gdyż nie wierzyła w jej skuteczność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż powołany w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, przepis art. 285 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dotyczy tej instytucji. Z kolei art. 285c P.p.s.a. nie zawiera ani paragrafów ani punktów, a zatem przytoczenie go w sposób sformułowany w skardze należy uznać za wadliwy. Dalej wyjaśnić trzeba skarżącej, że stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka lub środek taki został odrzucony. W art. 285a § 2 P.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 P.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a.). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. Takie stanowisko zostało zaprezentowane m. in. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II ONP 2/11, z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I ONP 14/11 oraz z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt I ONP 16/10. Pogląd, że jeżeli strona wnosi skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a., to musi wykazać, iż występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, został wyrażony także w literaturze prawniczej (B. Dauter, R. Hauser, "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010 r.). Zdaniem autorów wyjątkowość przypadku odnosi się również do przyczyn, które spowodowały, że strona nie wykorzystała przysługujących jej środków prawnych. Z akt sprawy o sygn. VIII SAB/Wa 15/16 wynika, że odpis postanowienia z dnia 7 lipca 2016 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej w dniu 19 lipca 2016 r. Żadna ze stron, w tym skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wniosła skargi kasacyjnej i w dniu 12 września 2016 r. odpis prawomocnego postanowienia ze stwierdzeniem daty jego prawomocności i uzasadnieniem oraz aktami sprawy został przesłany do Wójta Gminy [...]. W takich okolicznościach sprawy skarżąca - pismem z dnia 1 marca 2018 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) - wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia z dnia 7 lipca 2016 r. Nie przedstawiła przy tym argumentacji, że w tej sprawie występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślić należy, iż skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie może zastępować skargi kasacyjnej, a ewentualny brak skuteczności jej wniesienia czy też w ogóle brak jej wniesienia nie może być konwalidowany poprzez instytucję, która uregulowana została z Dziale VIIa ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest odrębnym środkiem zaskarżenia orzeczenia, lecz stanowi instytucję nadzwyczajną. Nie może być zatem w żadnym przypadku traktowana jako alternatywa dla środków odwoławczych, takich jak np. skarga kasacyjna, czy skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz 2011 r., red. R. Hauser, M. Wierzbowski, str. 917). Skarżąca nie wskazała żadnych przyczyn usprawiedliwiających niewykorzystanie środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej. Podkreślić przy tym należy, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VIII SAB/Wa 15/16 reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika. Mając powyższe względy na uwadze należy przyjąć, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia z dnia 7 lipca 2016 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 15/16 podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285h § 1 w związku z art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.