I OSK 1337/25
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2025-10-24
Skład orzekający: Elżbieta Kremer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, posiadający prawo służebności przejazdu, przechodu i przegonu przez działkę oddaną w użytkowanie wieczyste, wykazał naruszenie swojego interesu prawnego lub uprawnienia w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, uzasadniające skuteczne zaskarżenie uchwały rady gminy w tej sprawie?Ratio decidendi
Sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę, ponieważ skarżący nie wykazał naruszenia swojego interesu prawnego lub uprawnienia w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Posiadanie służebności gruntowej nie jest równoznaczne z naruszeniem interesu prawnego w rozumieniu tego przepisu, gdyż warunki wykonywania służebności nie zależą od tego, kto włada nieruchomością obciążoną, a ewentualne nieprawidłowe wykonywanie prawa może być przedmiotem roszczeń cywilnoprawnych, a nie administracyjnoprawnych.Stan faktyczny
Skarżący W. I. złożył skargę na uchwałę Rady Gminy Dydnia z 1993 r. w sprawie oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości. Zarzucił naruszenie przepisów dotyczących gospodarki gruntami i prawa budowlanego, wskazując na nielegalne wzniesienie budynku na działce objętej uchwałą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał naruszenia swojego interesu prawnego, ponieważ posiadana przez niego służebność przejazdu i przechodu nie została naruszona przez uchwałę. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od tego postanowienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 24 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1619/24 o odrzuceniu skargi W. I. na uchwałę Rady Gminy Dydnia z dnia 28 stycznia 1993 r. nr XXI/128/93 w przedmiocie oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiącej mienie komunalne gminy Dydnia postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 1619/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę W. I. na uchwałę Rady Gminy Dydnia z dnia 28 stycznia 1993 r. nr XXI/128/93 w przedmiocie oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiącej mienie komunalne gminy Dydnia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Rada Gminy Dydnia, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 15, poz. 95), dalej powoływanej jako "u.s.g.", art. 1 i 2 ust. 1 i 19 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) oraz art. 2c ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 7 października 1992 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 91, poz. 455), podjęła w dniu 28 stycznia 1993 r. uchwałę nr XXI/128/93 w sprawie oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiących mienie komunalne gminy Dydnia.
W § 1 ww. uchwały oddano w użytkowanie wieczyste S. w D. z/s w N. na okres 99 lat nieruchomości stanowiące mienie komunalne Gminy Dydnia, położone w miejscowościach m. in.: w N., oznaczone jako drg nr [...] o pow. [...]ha wraz z budynkiem [...], objętej KW Nr [...] w PBN w Brzozowie.
Skarżący pismem z dnia 27 września 2024 r. wezwał Radę Gminy Dydnia do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie nieważności ww. uchwały w części dotyczącej oddania w użytkowanie wieczyste działki nr [...] o pow. [...]ha, dla której Sąd Rejonowy w Brzozowie prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Wobec braku odpowiedzi organu na wezwanie skarżący złożył skargę. Kwestionowanej uchwale zarzucono naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 1 i art. 2c ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 października 1992 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) w zw. z art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 41 ust. 2, art. 42 ust. 2 i 3, art. 44 i art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaniu przez Gminę Dydnia w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej składającej się z działki numer [...] położonej w miejscowości N., wówczas o powierzchni [...]ha, a obecnie o powierzchni [...]ha wraz z budynkiem [...], dla której prowadzona była przez Państwowe Biuro Notarialne w Brzozowie księga wieczysta nr [...], a obecnie przez Sąd Rejonowy w Brzozowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych nr [...].
Skarżący podniósł, że budynek [...] został wzniesiony bez uprzedniego wydania pozwolenia na budowę, bez pozwolenia na użytkowanie obiektu, nie zostało złożone zawiadomienie o oddaniu obiektu do użytku, dla budynku [...] nie została wydana zgoda na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego ze [...] na [...], nie wiadomo, kto był inwestorem budynku [...].
Wobec powyższego stwierdził, że Rada Gminy Dydnia nie była uprawniona do oddania w użytkowanie wieczyste gruntu zabudowanego obiektem budowlanym (budynkiem [...]) wzniesionym nielegalnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucając skargę w pierwszej kolejności stwierdził, że zaskarżona uchwała, pomimo że jej przedmiotem jest wyrażenie zgody na dokonanie czynności stricte cywilnoprawnej, jaką jest oddanie w wieczyste użytkowanie, stanowi akt z zakresu administracji publicznej, na który dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego.
Ponadto Sąd zgodził się, że skarżącemu jako właścicielowi działek władnących względem działki [...] (działek [...] i [...]), przysługuje interes prawny w jej zaskarżeniu, w części dotyczącej tych działek. Warunkiem jednak merytorycznej kontroli jest nie tyle stwierdzenie istnienia interesu prawnego, co stwierdzenie jego naruszenia, o czym stanowi wprost art. 101 u.s.g. Skarżącemu przysługuje ograniczone prawo do działki [...], tj. prawo służebność przechodu, przejazdu i przegonu szlakiem drożnym o szerokości 5m. Zaskarżona uchwała w żaden sposób tego prawa nie ograniczyła. Na jej podstawie doszło wyłącznie do przekazania nieruchomości obciążonej na rzecz S. Przeciwnie, uchwała dała dopiero asumpt do ustanowienia służebności gruntowej na działce nr [...], na rzecz każdoczesnych właścicieli i posiadaczy działki nr [...], podzielonej następnie na działki nr [...] i [...], co nastąpiło aktem notarialnym z dnia 27 lutego 1996 r. Rep. A [...].
Z tego też powodu, zdaniem Sądu, nie można powiązać wydania uchwały z naruszeniem po stronie skarżącego jakiegokolwiek prawa.
Ponadto zauważono, że nieodpłatne nabycie przez S. budynku [...] związanego z prawem użytkowania wieczystego, w żaden sposób nie wpływa na prawo skarżącego do służebności przejazdu, przegonu i przechodu przez tę działkę. Przedmiotowy budynek stał i stoi na działce nr [...] i nie można w związku z tym twierdzić, że poprzez nieodpłatne przekazanie budynku [...] związanego z nieruchomością oddaną w użytkowanie wieczyste, naruszono interes prawny skarżącego. Budynek związany jest z nieruchomością, zatem bez znaczenia dla wykonywania służebności pozostaje to czyją jest własnością, a także to czy jego przekazanie nastąpiło odpłatnie czy też nie odpłatnie.
Sąd zwrócił uwagę, że prawo służebności zostało ustanowione później aniżeli użytkowanie wieczyste. Zatem niezależnie od tego czy właścicielem działki nadal pozostawałby Gmina, czy jak aktualnie S., wykonywanie przez skarżącego prawa do służebności nie zmieniłoby się.
W ocenie Sądu nie można zatem skutecznie podważać w trybie art. 101 u.s.g. ustanowionego w drodze uchwały Rady Gminy prawa innego podmiotu do użytkowania wieczystego, z uwagi na przysługujące prawo służebności do tej nieruchomości, w sytuacji gdy warunki wykonywania tej służebności nie zależą od tego kto włada nieruchomością obciążoną. Ewentualne, nieprawidłowe wykonywanie prawa może być przedmiotem roszczeń cywilnoprawnych, a nie roszczeń administracyjnoprawnych ocenianych pod kątem naruszenia interesu prawnego o jakim mowa w art. 101 u.s.g.
W świetle powyższego nie jest uprawnione żądanie przez skarżącego stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki nr [...].
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania, w sytuacji gdy uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez dokonaną wybiórczo i niedokładnie kontrolę legalności zaskarżonej uchwały przeprowadzoną przez Sąd I instancji, co uniemożliwiło merytoryczną kontrolę oceny zastosowania prawa materialnego wobec wątpliwości co do zakresu rozpoznania i ustalenia okoliczności faktycznych, w szczególności poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że zaskarżona uchwała z dnia 28 stycznia 1993 r. dała dopiero asumpt do ustanowienia służebności na rzecz skarżącego, podczas gdy w aktach sprawy zalega uchwała nr XVII/109/92 Rady Gminy Dydnia z dnia 23 kwietnia 1992 r., a zatem poprzedzająca zaskarżoną uchwałę, na podstawie której gmina wyraziła zgodę na ustanowienie służebności gruntowej;
b) art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez niestwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały na skutek nieprzeprowadzenia adekwatnego postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza do ustalenia, czy S. w D. z siedzibą w N. wybudowała ze środków własnych budynek [...], co jest z kolei konieczne dla ustalenia, czy uchwała została wydana z rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a co skutkowało pozostawieniem w obrocie prawnym zaskarżonej uchwały niezgodnej z prawem, podczas gdy rolą sądów administracyjnych jest eliminowanie z porządku prawnego takich uchwał;
c) art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi wobec błędnego przyjęcia, że wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego, podczas gdy zważywszy na fakt, że podjęcie zaskarżonej uchwały stanowiło podstawę prawną do oddania działki nr [...] w N. w użytkowanie wieczyste i przeniesienia na rzecz S. w D. z siedzibą w N. własności nielegalnie wzniesionego i użytkowanego budynku [...], który jest posadowiony w pasie służebnym, z którego korzystać może wyłącznie skarżący, doszło do naruszenia prawa skarżącego, jako właściciela działek władnących do korzystania ze służebności gruntowej, tj. art. 285 § 1 i 2 K.c. w zw. z art. 140 K.c.;
2) prawa materialnego, tj.:
a) art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w zw. z art. 140 K.c. i art. 285 § 1 i 2 K.c. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wykonywanie przez skarżącego prawa do służebności nie zmieniłoby się, gdyby właścicielem działki nr [...] i posadowionego na niej budynku [...] była Gmina Dydnia, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, zgodnie z którym potwierdzenie, że oddanie działki nr [...] w użytkowanie wieczyste i przeniesienie własności budynku [...] na rzecz S. zostało dokonane niezgodnie prawem, otwiera skarżącemu drogę do podniesienia roszczeń cywilnoprawnych przeciwko Gminie Dydnia o przywrócenie stanu zgodnego prawem poprzez nakazanie rozbiórki budynku [...];
b) art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. art. 2c ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 października 1992 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) oraz w zw. z art. 235 § 1 i 2 K.c. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie ma znaczenia, czy przeniesienie przez radę gminy na rzecz S. własności nielegalnie wzniesionego i użytkowanego obiektu budowlanego posadowionego na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste nastąpiło na rzecz S. odpłatnie, czy też nieodpłatnie, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, zgodnie z którym skoro własność budynków i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym, to podjęcie przez radę gminy uchwały w przedmiocie oddania w użytkowanie wieczyste zabudowanego gruntu i nieodpłatnego przeniesienia prawa własności budynków i innych urządzeń posadowionych na tym gruncie w sytuacji, w której użytkownik wieczysty nie wybudował budynków i urządzeń ze środków własnych, skutkuje nieważnością uchwały rady gminy.
Mając na uwadze podniesione zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów wynagrodzenia adwokackiego liczonych według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa;
3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę. O tym, czy skarga kasacyjna zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie decyduje Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na względzie zasadę szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania (art. 7 P.p.s.a.), a także z uwagi na okoliczności przytoczone w skardze kasacyjnej, nie zaistniała konieczność przekazania sprawy do rozpoznania na rozprawie. Należy także zwrócić uwagę na odmienny charakter regulacji zawartej w art. 182 § 2 P.p.s.a., która pozwala na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym (wówczas zgodnie z jego § 3 w składzie trzech sędziów), gdy strona która ją wniosła zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Przyjmuje się jednak, że art. 182 § 2 P.p.s.a. dotyczy skarg kasacyjnych od wyroków. Natomiast w rozpoznawanej sprawie zaskarżono postanowienie, zatem zastosowanie miał art. 182 § 1 w zw. z art. 182 § 3 P.p.s.a.
Przechodząc do oceny podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazać trzeba, że w myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w sprawie nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne sprowadzało się zatem wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych. Przeprowadzona zaś w tych granicach kontrola nie daje podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
W skardze kasacyjnej podniesionych zostało szereg zarzutów dotyczących naruszenia zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego, jednakże należy się do nich odnieść łącznie, gdyż istota sporu sprowadza się do ustalenia czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo ocenił, że skarżący wnosząc skargę na uchwałę Rady Gminy Dydnia z dnia 28 stycznia 1993 r. nr XXI/128/93 nie wykazał, że uchwała ta narusza interes prawny strony lub jej uprawnienie.
Mając na uwadze powyższe zauważyć trzeba, że podstawę prawną wniesionej przez skarżącego skargi stanowił art. 101 ust. 1 u.g.n., który przewiduje, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Z treści wskazanego przepisu wynika zatem, że przed dokonaniem kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu sąd administracyjny w pierwszej kolejności rozstrzyga, czy akt ten narusza interes prawny lub uprawnienie strony skarżącej, czyli czy strona ma legitymację czynną do wniesienia skargi.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest przy tym pogląd, zgodnie z którym przyjęta w art. 101 ust. 1 u.s.g. konstrukcja rzutuje w sposób istotny na legitymację strony skarżącej. Inaczej bowiem, niż w postępowaniu regulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie (art. 28 K.p.a.), uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 u.s.g może być jedynie ten podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Przepis ten stanowi lex specialis w odniesieniu do art. 50 P.p.s.a., co do podmiotów, których legitymacja skargowa powiązana jest z przesłankami materialnoprawnymi. Legitymacja skargowa w art. 50 P.p.s.a. powiązana jest bowiem z interesem prawnym, natomiast w art. 101 ust. 1 u.s.g. powiązana została z naruszeniem interesu prawnego. Przepis art. 101 ust 1 u.s.g. daje zatem prawo skargi każdemu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwałą organu gminy, podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej. Z powyższego sformułowania wynika, że nie jest to skarga powszechna (actio popularis), służąca każdemu, kto zarzuca wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego. Do jej wniesienia nie legitymuje stan zagrożenia naruszeniem prawa, ani nawet samo naruszenie prawa, bez wykazania związku tego naruszenia z sytuacją prawną skarżącego. Zaskarżając akt na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. należy zatem, wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą (zarządzeniem), a indywidualną sytuacją prawną skarżącego. Skarżący musi udowodnić, że zaskarżony akt naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Dopiero ustalenie, że interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone aktem, podjętym przez organ gminy, otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny skargi i przeprowadzenia oceny, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. W świetle art. 101 ust 1 u.s.g. skarżący musi wykazać się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2795/20, z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 497/23 oraz z dnia 21 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 1356/24).
Uwzględniając powyższe rozważania, dla wykazania naruszenia interesu prawnego, wymagane było ustalenie ponad wszelką wątpliwość, że postanowienia przyjętej przez Radę Gminy Dydnia uchwały z dnia 28 stycznia 1993 r. w przedmiocie oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiącej mienie komunalne gminy Dydnia godzą w prawa przysługujące skarżącemu. Pozytywne rozstrzygnięcie tej kwestii było wymogiem koniecznym dla dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela zaprezentowany przez Sąd I instancji pogląd, że skarżący nie wykazał aby przedmiotowa uchwała naruszała bezpośrednio jego interes prawny. Naruszenie interesu prawnego to taka ingerencja w sferę prawną strony skarżącej, która wywołuje negatywne następstwa w jej uprawnieniach. Naruszenie to musi być zatem bezpośrednim skutkiem podjętego przez jednostkę samorządu terytorialnego aktu. Tymczasem przedmiotowa uchwała nie ogranicza w żaden sposób przysługujących skarżącemu uprawnień właścicielskich do nieruchomości władnących względem działki nr [...], ani też nie nakłada na stronę żadnych obowiązków. Skarżący kasacyjnie na skutek podjętej uchwały nadal posiada takie same prawa i obowiązki wynikające z tytułu własności nieruchomości działek nr [...] oraz nr [...], w takim samym zakresie może z nich korzystać czy rozporządzać.
Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa uchwała odnosi się do nieruchomości będącej własnością Gminy Dydnia oddanej w użytkowanie wieczyste S. w D. z siedzibą w N. Wobec powyższego brak jest przepisu prawa materialnego, z którego W. I. mógłby wywodzić swój realny, bezpośredni i aktualny wpływ uchwały na sferę swojego interesu prawnego. Ustanowienie służebności gruntowej przejazdu, przechodu i przegonu na działce nr [...] w pasie ziemi o szerokości 5m wzdłuż granicy z działkami [...] i [...] na rzecz każdoczesnych właścicieli i posiadaczy działek nr [...] i [...] oznacza natomiast, że służebność ta jest skuteczna wobec każdoczesnego właściciela nieruchomości służebnej (aktualnie skarżącego). Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 50 w zw. z art. 145 § 1 w zw. z art. 285 § 1 K.c., służebności gruntowe nie mają samoistnego charakteru, są bowiem związane z własnością nieruchomości władnącej w taki sposób, że stanowią jej część składową. Służebność gruntowa, jako część składowa nieruchomości, nie może zostać zbyta bez własności nieruchomości władnącej, a co za tym idzie – przysługuje zawsze jej każdoczesnemu właścicielowi. Z mocy prawa przechodzi na rzecz każdoczesnego nabywcy nieruchomości władnącej, dzieląc los prawny nieruchomości władnącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2896/23 oraz M. Balwicka-Szczyrba [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. A. Sylwestrzak, LEX/el. 2025, art. 285.).
Z tych względów zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, że ustanowienie dla nieruchomości skarżącego służebności na działce należącej do Gminy Dydnia celem zapewnienia odpowiedniego dostępu do drogi koniecznej świadczyć może jedynie o posiadaniu przez skarżącego interesu faktycznego w sprawie oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiącej mienie komunalne gminy, jednakże brak jest możliwości wywiedzenia z tej okoliczności naruszenia jego interesu prawnego.
Wobec tego, za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., a także art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w zw. z art. 285 § 1 i 2 K.c.
Odnosząc się do argumentów zmierzających do wykazania, że źródła naruszonego interesu prawnego skarżącego należy poszukiwać w art. 140 K.c. wyjaśnić trzeba, że zgodnie z powołanym przepisem, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego to właśnie z tego przepisu wynika, że decyzja co do oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste podejmowana jest przez gminę w zakresie jej uprawnień właścicielskich. Pomimo istniejących ograniczeń w uprawnieniach jednostki samorządu terytorialnego, które uzasadnione są interesem społeczności lokalnej oraz znaczeniem majątku komunalnego dla realizacji zadań własnych samorządu, gmina nie może zostać pozbawiona swobody w zakresie decyzji co do sposobu rozporządzenia należącą do niej nieruchomością.
Dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie mają także znaczenia zarzuty skargi kasacyjnej związane z zakwestionowaniem przez stronę legalności obiektu budowlanego – [...] i użytkowanej na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste oraz próbą podważenia ustaleń stanu faktycznego, w tym także w zakresie czy S. w D. z siedzibą w N. wybudowała ze środków własnych budynek [...]. Zarzuty z tym związane nie mogły być przedmiotem rozważań Sądu I instancji, a następnie kontroli sądu kasacyjnego, bowiem jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w pierwszej kolejności zobligowany był do weryfikacji przesłanek dopuszczalności złożonej w niniejszej sprawie skargi.
Tym samym, w związku ze stwierdzeniem przez Sąd I instancji niewykazania przez skarżącego naruszenia interesu prawnego, Sąd ten zobligowany był, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. skargę odrzucić. Z tych względów nie było możliwe odniesienie się do zarzutów naruszenia art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. art. 2c ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 października 1992 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) oraz w zw. z art. 235 § 1 i 2 K.c.
Zaskarżonemu postanowieniu nie można także skutecznie zarzucić naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Podkreślić należy, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia mogłaby stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego w sytuacji, gdy uzasadnienie byłoby sporządzone w taki sposób, że niemożliwa byłaby kontrola instancyjna zaskarżonego postanowienia. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie postanowienia Sądu I instancji zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny przyjęty za podstawę orzeczenia, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów odrzucił skargę, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w tym zakresie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło