I OSK 1469/07

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-10-09

Skład orzekający: Janina Antosiewicz, Irena Kamińska, Jerzy Solarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje organów obu instancji w części dotyczącej zatwierdzenia podziału działek stanowiących własność gminy, mimo że strony skarżące kwestionowały jedynie decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie podziału ich własnej nieruchomości?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że WSA naruszył prawo, uchylając decyzje organów obu instancji w części dotyczącej zatwierdzenia podziału działek gminnych, która nie była przedmiotem odwołania ani skargi. Skoro strony skarżące kwestionowały jedynie umorzenie postępowania w przedmiocie podziału ich własnej nieruchomości, sąd powinien był rozpoznać sprawę wyłącznie w tym zakresie. Uchylenie decyzji w części prawomocnej i niekwestionowanej przez strony stanowiło naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. (brak uzasadnienia) oraz art. 134 i 135 P.p.s.a. (granice orzekania).
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podziału nieruchomości, w tym działki stanowiącej własność K. i J. B. oraz działek stanowiących własność Gminy P. Organy administracji zatwierdziły podział działek gminnych i umorzyły postępowanie w sprawie podziału działki małżonków B. WSA uchylił obie decyzje, uznając m.in. naruszenie przepisów o wszczęciu postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym uchylenie decyzji w części nieobjętej skargą i braku uzasadnienia w tym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie Irena Kamińska NSA Jerzy Solarski (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt III SA/Po 111/07 w sprawie ze skargi K. B. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2007r. sygn. akt III SA/Po 111/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zwany dalej WSA lub Sądem I instancji, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. B. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., zwanego dalej Kolegium, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości – uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania. W uzasadnieniu WSA przedstawił następującą argumentację faktyczną i prawną: decyzją z dnia [...][...] Prezydent Miasta P. na podstawie art.96 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261 z 2004r., poz.2603 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., zatwierdził podział nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i [...] będących własnością Gminy P. oraz umorzył postępowanie w sprawie podziału działki nr [...] własności K. i J. B., jako bezprzedmiotowe. Organ ten przedstawił dotychczasowy tok postępowania i podał, że postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta P. zaopiniował projekt podziału nieruchomości położonych w P., oznaczonych nr [...] i [...] oraz działki nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] nr [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i [...] będącej własnością Gminy P., na działki [...] do [...]. W odniesieniu do działki nr [...] będącej własnością K. i J. B. organ wskazał, że wobec braku wniosku współwłaścicieli o wydanie decyzji zatwierdzającej podział tej nieruchomości, w tej części projektu nie rozpatrywano. Na skutek odwołania małżonków K. i J. B., Kolegium decyzją z dnia [...] nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze uznając, że K. i J. B. nie mają statusu strony, gdyż nieruchomość, której dotyczy postępowanie należy do Miasta P.. W wyniku skargi K. i J. B. WSA wyrokiem z dnia 29 listopada 2005r. sygn. akt II SA/Po 332/04, uchylił zaskarżoną decyzję, bowiem materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, czy przedmiotem podziału objęto wyłącznie nieruchomości będące własnością Miasta P. o nr [...],[...], czy też postępowanie dotyczyło również działki małżonków B. (nr [...]). W wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania Kolegium decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że K. i J. B. nie złożyli wniosku o podział działki nr [...], a w związku z tym postępowanie podziałowe odnośnie do tej nieruchomości mogło być prowadzone jedynie w zakresie wskazanym w art. 97 ust. 3 pkt 12 u.g.n. Jeżeli więc K. i J. B. nie złożą stosownego wniosku, to podział działki nr [...] może nastąpić jedynie w zakresie niezbędnym dla realizacji celów publicznych, w przeciwnym przypadku postępowanie odnośnie jej podziału powinno zostać umorzone. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 61 § 1 i 4 kpa, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podziału nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...],[...] oraz [...], po czym decyzją z dnia [...][...] zatwierdził projekt podziału działek nr [...] i [...] będących własnością Gminy P. i umorzył postępowanie odnośnie do działki [...] własności małżonków B.. Prezydent wskazał, że właściciele nie są zainteresowani podziałem tej nieruchomości w części przekraczającej dyspozycję art.97 ust. 2 u.g.n., a z urzędu nie dokonano podziału działki nr [...] na cele publiczne, jakim mogłaby zostać objęta część tej nieruchomości, ponieważ dokonanie podziału geodezyjnego całej działki (zgodnie z projektem podziału) miałoby na celu przygotowanie tej nieruchomości w przyszłości na dokonanie zamiany. Na skutek odwołania K. i J. B., w którym wskazano na plan zagospodarowania przestrzennego przewidujący na przedmiotowej nieruchomości drogi publiczne, Kolegium decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podając, że postępowanie o podział działki nr [...] będącej własnością K. i J. . może toczyć się na ich wniosek chyba, że postępowanie dotyczyć będzie podziału działki nr [...] jedynie w zakresie wskazanym w art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. Z uwagi na to, że K. i J. B. nie złożyli wniosku o podział działki, to dysponentem tego postępowania była Gmina P. Organ ten odstępując od podziału w zakresie niezbędnym dla realizacji celów publicznych, zgodnie z art. 105 kpa, zobowiązany był umorzyć postępowanie. W skardze na tą decyzję K. i J. B. podnieśli, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której żąda się od nich wniosku o podział ich nieruchomości, a następnie wyrażenia zgody na wybudowanie infrastruktury technicznej, aby w konsekwencji na nich przerzucić koszty podziału. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zacytował przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami normujące podział nieruchomości, a to art. 97 ust. 1 oraz art.97 ust.3 podkreślając, że postanowienia podejmowane w trybie art. 93 ust. 4 u.g.n. stanowią część postępowania o zatwierdzenie podziału. Przedstawiając następnie przepis art.61 kpa regulujący wszczęcie postępowania administracyjnego wskazał na postanowienie z dnia [...] nr [...] wydane przez Prezydenta Miasta P. w oparciu o art. 61 § 1 i § 4 kpa i podjęte decyzje z których wynika, że postępowanie w sprawie podziału działek oznaczonych nr [...],[...] i [...] zostało wszczęte z urzędu. W żadnym z orzeczeń wydanych w sprawie nie powołano się na art. 61 § 2 kpa i dlatego przepis ten nie miał zastosowania, a skoro postępowanie zostało wszczęte z urzędu, to bezpodstawne były żądania organów dotyczące złożenia przez skarżących wniosku o podział działki nr [...]. W toku postępowania przed Kolegium podczas rozprawy w dniu 9 czerwca 2006r. J. B. oświadczył, że wniosek o podział działki nr [...] złoży dopiero po wcześniejszych ustaleniach co do przyszłej zamiany gruntów. Ponieważ jednak postępowanie zostało wszczęte z urzędu, to organ I instancji powinien był zbadać przesłanki zezwalające na wszczęcie postępowania odnośnie wszystkich działek (art. 97 ust. 3 u.g.n.). Wobec tego organy administracyjne niekonsekwentnie wszczęły postępowanie podziałowe działek nr [...],[...] i [...] z urzędu a następnie rozważyły podstawy takiego podziału tylko w stosunku do dwóch działek. W odniesieniu zaś do działki nr [...] stwierdziły, że podział tej działki miałby na celu przygotowanie nieruchomości do zmiany, przy czym w tym zakresie dopuściły się naruszenia art. 107 § 3 kpa, bowiem w uzasadnieniu decyzji nie zawarto wszystkich niezbędnych wymogów. Uchybienia te skutkują, że decyzje obu instancji uchylają się spod kontroli Sądu. W wytycznych Sąd I instancji nakazał zbadać, które działki objęto postępowaniem z urzędu i poczynić ustalenia co do każdej z nich czy zachodzą przesłanki pozwalające na takie wszczęcie postępowania i podział nieruchomości, zgodnie z art. 97 ust. 3 u.g.n. Natomiast w przypadku zmiany stanowiska skarżących i ewentualnego złożenia przez nich stosownego wniosku należy rozważyć podstawy wszczęcia postępowania o podział nieruchomości nr [...] na wniosek i zbadać istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 97 ust. 3 cyt. ustawy. W skardze kasacyjnej Kolegium zaskarżyło powyższy wyrok w całości formułując zarzuty: 1."naruszenia prawa materialnego, a to art. 97 ust. 1 w zw. z art. 94 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) odmowę ich zastosowania w sprawie podczas, gdy z materiału dowodowego sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że uchylone decyzje w części rozstrzygającej o zatwierdzeniu podziału działek nr [...] i [...] własności Gminy P. odpowiadają regulacjom zawartym w tych przepisach", 2. naruszenie prawa procesowego, mające zasadniczy wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji organu I i II instancji w części rozstrzygającej o zatwierdzeniu podziału działek nr [...] i [...] własności Gminy P. w następstwie naruszenia art. 61, art. 7 i art. 8 kpa, podczas gdy decyzje w tej części skierowane do Gminy P. są zgodne z jej stanowiskiem i w żaden sposób nie naruszają jakichkolwiek przepisów postępowania administracyjnego, jak również praw pozostałych stron, a także poprzez zaniechanie uzasadnienia wyroku w tym zakresie, - art. 61 § 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa, w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że uchylone decyzje w części rozstrzygającej o umorzeniu postępowania, jako bezprzedmiotowego, zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów, podczas gdy są one zgodne z prawem. Na tych podstawach Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej streszczono dotychczasowe postępowanie i podniesiono, że Sąd I instancji uznał, iż decyzje były wadliwe, jako wydane w następstwie postępowania administracyjnego wszczętego postanowieniem Prezydenta Miasta P. z dnia [...] w oparciu o art. 61 § 1 i § 4 kpa. Organ wydał wprawdzie postanowienie o wszczęciu ale czynność ta nie miała żadnego znaczenia prawnego albowiem postępowanie w sprawie toczyło się od momentu podjęcia przez organ pierwszych czynności skutkujących wstępnym zaopiniowaniem podziału działek nr [...],[...] i [...], co nastąpiło postanowieniem z dnia [...]. Wskazano, że jeżeli nie dokonano zawiadomienia, o jakim mowa w art. 61 § 4 kpa, to datę wszczęcia postępowania wyznacza dzień pierwszej czynności urzędowej w sprawie, o której powiadomiono strony. Z akt sprawy nie wynika, aby postanowienie z dnia [...] zostało doręczone stronom, dlatego organ I instancji wezwał w trybie art. 64 § 2 kpa J. i K. B. w związku z prowadzonym postępowaniem o dostarczenie wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...]. Dlatego też postępowanie w przedmiocie podziału tej działki zostało wszczęte z urzędu najpóźniej z tym dniem. Cytując przepis art. 61 §2 kpa wskazano, że zgodę należy uzyskać w toku postępowania, dlatego też domaganie się przez organ wniosku w sprawie wszczętej z urzędu, w której taki wniosek jest wymagany, było zgodne z tym przepisem. Zdaniem skarżącego nie ma znaczenia dla istoty postępowania to, czy skierowane wezwanie zostało wydane z powołaniem się na art. 64 § 2 kpa a nie art. 61 § 2 kpa, skoro J. i K. B. złożyli podanie o zamianę nieruchomości, które jak wynika z korespondencji traktowali jako wyłączające konieczność złożenia wniosku o podział. Sprawa, o jakiej mowa w art. 61 § 2 kpa jest sprawą o podział nieruchomości rozstrzyganą na podstawie art. 97 ust. 1 u.g.n., a nieuzyskanie zgody musi powodować umorzenie postępowania. Wobec tego, skoro organ I instancji wszczął postępowanie z urzędu w sprawie, w której dla zainicjowania postępowania niezbędny jest wniosek, a następnie nie uzyskał zgody na prowadzenie postępowania poprzez złożenie wniosku przez stronę, to jedynym rozstrzygnięciem jakie mógł podjąć było umorzenie postępowania. Zgodnie z art. 97 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy organ może, a nie musi dokonać podziału nieruchomości z urzędu, jeżeli podział ten jest niezbędny dla realizacji celów publicznych i dlatego do decyzji organu należy czy dokona podziału z urzędu, czy też będzie domagał się wniosku właściciela nieruchomości. Stąd też stanowisko WSA, że organy orzekające w sprawie rozstrzygając o umorzeniu postępowania w sprawie podziału działki nr 176 naruszyły art. 61, art. 7 i 8 kpa, nie znajduje podstaw. Zdaniem skarżącego zaskarżony wyrok narusza art. 61 § 2 i art. 105 § 1 kpa. Niezależnie od tego podniesiono, że decyzja organu I instancji rozstrzyga również o zatwierdzeniu podziału działek nr [...] i [...] będących własnością Gminy, co do którego rozstrzygnięcia nie formułowano zarzutów ani w odwołaniu, ani w skardze. Również WSA w tej części nie sformułował zarzutów pod adresem rozstrzygnięcia. Wobec tego brak było podstaw do uchylenia obu decyzji w części obejmującej orzeczenie o podziale działek nr [...] i [...]. W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. i J. B. wskazali, że Kolegium błędnie interpretuje wyrok Sądu I instancji i nie zgodzili się z twierdzeniem, że Prezydent Miasta P. wydał postanowienie, które nie miało żadnego znaczenia prawnego. Również zakwestionowali pogląd skarżącego kasacyjnie, że ani skarga ani zaskarżony wyrok nie formułują jakichkolwiek zarzutów pod adresem tego rozstrzygnięcia i przypomnieli, że na decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] (powinno być [...]r.) [...] w obowiązującym terminie zostało wniesione odwołanie, co nie zostało zauważone w skardze kasacyjnej przez Kolegium. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Uznając, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw. W podstawach kasacyjnych wniesionego środka odwoławczego podniesiono zarzut naruszeniu prawa materialnego, jak również naruszenia przepisów postępowania (art.174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazano na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji obu instancji w części rozstrzygającej o zatwierdzeniu podziału działek nr 177 i 178 własności Gminy P., w następstwie naruszenia art. 61, art. 7 i art. 8 kpa, podczas gdy decyzje w tej części skierowane do Gminy P. są zgodne z jej stanowiskiem i w żaden sposób nie naruszają jakichkolwiek przepisów postępowania administracyjnego, jak również praw pozostałych stron. Zarzut ten ocenić należy łącznie ze sformułowanym w petitum skargi kasacyjnej zarzutem naruszenia prawa materialnego, a to art. 97 ust. 1 w zw. z art. 94 ust. 3 u.g.n., który w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sprowadzono do naruszenia przepisu art.97 ust.3 pkt 2 w zw. z art. 93 ust. 4 tej ustawy. Przy bezspornej okoliczności, jaką było uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego P. – K. i zgodności projektu podziału działek nr [...] i [...] oraz działki nr [...] z tym planem, organ I instancji w decyzji rozstrzygnięcie ujął w dwóch odrębnych punktach: w punkcie I. zatwierdził podział działek nr [...] i [...] będących własnością Gminy P., natomiast w punkcie II. umorzył postępowanie w sprawie podziału działki nr [...] stanowiącej własność K. i J. B.. Od takiej treści rozstrzygnięcia odwołanie wnieśli tylko właściciele działki nr [...] domagając się jego uchylenia w całości, jednakże w uzasadnieniu kwestionowali wyłącznie umorzenie postępowania podziałowego, a nie dokonany podział działek stanowiących własność Gminy P.. Tej treści odwołania Kolegium nie uwzględniło i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze na tą decyzję K. i J. B. domagali się jej uchylenia w całości i powtórzyli argumentację zawartą w odwołaniu, nie kwestionując podziału działek nr [...] i [...]. Przy takim toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, gdzie stroną wnoszącą środki zaskarżenia byli tylko K. i J. B. - właściciele działki nr [...] – podważający rozstrzygnięcie organów administracyjnych wyłącznie w części umorzenia postępowania podziałowego w odniesieniu do ich działki, WSA winien rozpoznać sprawę w tym tylko zakresie. Pozostała bowiem część rozstrzygnięcia, a więc zatwierdzenie projektu podziału działek nr [...] i [...] będących gminną własnością, wobec braku odwołania i skargi – stały się prawomocne. Decyzja w tej części zdaje się mieć oparcie w przepisach prawa materialnego, a to art.97 ust.3 pkt 2 oraz art.93 ust. 4 u.g.n., gdyż podział dokonany został z urzędu i dotyczył nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...], stanowiące własność gminy, które nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste. Natomiast zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, zaopiniowana została przez prezydenta miasta. Tymczasem Sąd I instancji uwzględniając skargę małżonków B. uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję również w punkcie I., a więc w części skargą nieobjętej i w żaden sposób tego nie uzasadnił. W podstawie prawnej wyroku powołał jedynie przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a., a więc nie zarzucił organom naruszenia prawa materialnego. Zatem zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego wskazanego w uzasadnieniu (a nie w petitum) wniesionego środka odwoławczego, a także zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a., jest usprawiedliwiony. Zaznaczyć w tym miejscu jednak należy, że w przypadku stwierdzenia naruszeń, o jakich mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a., przepisy zakreślające zarówno granice, jak i "głębokość" orzekania (art.134 i art.135 P.p.s.a.) dawały Sądowi I instancji możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji w całości, jednakże w takim przypadku kwestia ta wymagała uzasadnienia, a także powołania odpowiednich przepisów procedury sądowoadministracyjnej, czego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera. W ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej przepisem art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wskazano również na naruszenie art. 61 § 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa, w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że uchylone decyzje w części rozstrzygającej o umorzeniu postępowania, jako bezprzedmiotowego, zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów, podczas gdy są one zgodne z prawem. Odniesienie się do tego zarzutu wymaga nawiązania do przepisów prawa materialnego normujących podział nieruchomości. I tak, stosownie do przepisu art. 97 ust. 1 u.g.n., podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. W myśl natomiast ustępu 3., podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych, przy czym podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego (art.93 ust.1 u.g.n.). Z unormowań tych należy wyprowadzić wniosek, że podział nieruchomości z urzędu dopuszczalny jest tylko do realizacji celów publicznych i to w zakresie niezbędnym dla realizacji tego celu. Wobec tego, przy uwzględnieniu zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z urzędu mogło być wszczęte postępowanie podziałowe w odniesieniu do działki nr 176 własności małżonków B. jedynie w zakresie przeznaczającym części tej działki na cele publiczne wyznaczone w planie, a więc na potrzeby realizacji dróg oznaczonych w planie symbolami KD i KL. Dalszy zaś podział przedmiotowej działki, jako niebędący niezbędny do realizacji celu publicznego, z urzędu nie mógł być prowadzony. Konsekwencją tak wykładanych przepisów prawa materialnego było procedowanie organu I instancji. Przechodząc na grunt przepisów procesowych wskazać należy, że momentem wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu jest pierwsza czynność organu skierowana do strony. W aktach brak jest dowodu, iż organ odrębnym zawiadomieniem poinformował właścicieli działki nr [...] o wszczęciu postępowania dotyczącego podziału tej nieruchomości dla realizacji celu publicznego wynikającego z planu. Brak jest też dowodu, aby postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] opiniujące projekt podziału nieruchomości położonych w P., oznaczonych nr [...] i [...] oraz jako działka nr [...], zostało doręczone stronom. Stąd też jako pierwszą czynność skierowaną do strony (małżonków B.) uznać należałoby wezwanie o dostarczenie wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...], przy czym data doręczenia tego wezwania stanowiła o wszczęciu z urzędu postępowania o podział przedmiotowej działki, jednakże tylko w zakresie niezbędnym do realizacji celu publicznego określonego planem. Wezwanie więc organu o złożenie wniosku dla dokonania podziału w sposób wynikający z postanowienia z dnia [...] opiniującego projekt podziału działki nr [...] w zakresie przekraczającym potrzeby realizacji celu publicznego, było zasadne i podyktowane przepisem art.61 § 2 kpa. Stąd też zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 2 kpa jest również usprawiedliwiony. Okolicznością bezsporną jest, że K. i J. B. wniosku o podział działki w sposób wynikający z postanowienia Prezydenta Miasta P. z dnia [...] nie złożyli. Wobec tego stwierdzić należy, że podział działki nr [...] w sposób przewidziany tym postanowieniem w zakresie przekraczającym potrzeby celu publicznego, z urzędu nie mógł być dokonany. Pozostaje więc do rozważenia czy w takim stanie faktycznym i prawnym organ mógł odstąpić od podziału działki nr [...] dla realizacji celu publicznego i w konsekwencji umorzyć postępowanie. Kwestia ta, przy uwzględnieniu poczynionych wyżej uwag, wymaga jednak rozważenia. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w wyroku, w oparciu o przepis art. 185 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło