I OSK 1673/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-02-27
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Izabella Kulig-Maciszewska, Maria Werpachowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, określający zasady mianowania na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych, powinien być interpretowany w sposób uwzględniający wszelkie przeszłe okresy służby związane z zajmowaniem stanowisk kierowniczych, czy też wyłącznie stan bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, dotyczący mianowania na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych, należy interpretować w kontekście przepisów przejściowych, co oznacza, że odnosi się on wyłącznie do stanu prawnego i faktycznego istniejącego bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy. Skoro skarżący w dniu wejścia w życie ustawy nie zajmował stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym, nie mógł być mianowany na stopień w korpusie oficerów młodszych.Stan faktyczny
J. L. został mianowany na stopień starszego rewidenta celnego w korpusie podoficerów Służby Celnej. W odwołaniu domagał się mianowania na stopień podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych, argumentując, że w przeszłości pełnił służbę na stanowiskach kierowniczych. Szef Służby Celnej utrzymał w mocy akt mianowania w zakresie określenia korpusu, wskazując, że zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy o Służbie Celnej, J. L. powinien zostać przypisany do korpusu podoficerów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska del. WSA Maria Werpachowska Protokolant sekretarz sądowy Paweł Florjanowicz po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 145/12 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 145/12 oddalił skargę J. L. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy.
Dyrektor Izby Celnej w Gdyni w dniu [...] listopada 2009 r., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 115 ust. 1 pkt. 2 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323), mianował J. L. z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy starszego rewidenta celnego w korpusie podoficerów Służby Celnej. J. L. w odwołaniu domagał się uchylenia powyższego aktu mianowania oraz mianowania go na stopień podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.
Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymał w mocy akt mianowania Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu decyzji Szef Służby Celnej wskazał, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej wprowadziła w Służbie Celnej korpusy (szeregowych Służby Celnej, podoficerów Służby Celnej, aspirantów Służby Celnej, oficerów młodszych Służby Celnej oraz oficerów starszych Służby Celnej) oraz odpowiednio w ramach korpusów nowe stopnie służbowe (art. 115 ustawy). Zasady przyporządkowanie funkcjonariuszy, którzy w dniu wejścia w życie ustawy pełnili służbę w Służbie Celnej, do właściwego korpusu i kryteria nadawania im nowego stopnia służbowego w danym korpusie regulują przepisy art. 223 zawarte w Rozdziale 14 cyt. ustawy, zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Zgodnie z art. 223 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę na stanowisku, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku, w stopniu innym niż aspirant celny, starszy aspirant celny albo podkomisarz celny lub wyższych, wymienionych w ust 2 tego przepisu, określa się stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.
W sprawie poza sporem jest, że J. L. w przeszłości pełnił służbę na wskazanych w odwołaniu stanowiskach służbowych związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Jednakże przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. w dniu 30 października 2009 r., funkcjonariusz posiadał stopień służbowy starszego rewidenta celnego i zajmował stanowisko starszego kontrolera celnego. Zatem miał do niego zastosowanie art. 223 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, który stanowi, że funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego dyspozytora celnego, starszego rewidenta celnego, rewidenta celnego albo młodszego rewidenta celnego określa się stopień w korpusie podoficerów Służby Celnej.
Szef Służby Celnej zaznaczył ponadto, że w przypadku określenia funkcjonariuszowi nowego stopnia organ ma niewielką swobodę i nie może mianować celnika na stopień służbowy należący do innego korpusu niż ten, który wynika bezpośrednio z uregulowań zawartych w ust 2-6 art. 223 nowej pragmatyki służbowej. Mianowanie do określonego korpusu Służby Celnej ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej uzależniła od posiadanego uprzednio stopnia służbowego, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w art. 223 ust. 3 pkt. 2 ustawy. Skoro zatem J. L. zajmował stanowisko starszego kontrolera celnego i posiadał stopień służbowy starszego rewidenta celnego, to w jego przypadku przepis art. 223 ust. 3 pkt. 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania. Natomiast mając na uwadze dyspozycję art. 223 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariuszowi należało określić stopień służbowy w korpusie podoficerów Służby Celnej.
Organ dodał również, że zgodnie ze stanowiskiem zawartym w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt II PZP 5/10 oraz orzecznictwem sądów administracyjnych dotyczącym art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II SAB/Wa 163/10), funkcjonariuszowi nie przysługuje roszczenie o awans na wyższy stopień służbowy, a w konsekwencji także ochrona sądowa w tym zakresie. Dlatego Szef Służby Celnej rozpatrzył sprawę jedynie co do określenia korpusu i w tym też zakresie zaskarżony akt mianowania utrzymał w mocy.
Powyższą decyzję Szefa Służby Celnej J. L. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia tego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go aktu mianowania. W skardze zarzucił: 1) rażące naruszenie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i art. 77 oraz art. 138 § 1 K.p.a. oraz 3) zasady praworządności wyrażonej w art. 2 i art.7 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi argumentował przede wszystkim, iż pojęcie “przed dniem wejścia w życie ustawy" zawarte w kwestionowanym przepisie ustawy dotyczy wszystkich stanów w przeszłości sprzed daty wejścia w życie ustawy. Nadto zwrócił uwagę na wadliwość rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Szef Służby Celnej ograniczył się bowiem do rozpatrzenia jego odwołania tylko w zakresie korpusu, mimo że w odwołaniu wskazywał na nieprawidłowość aktu mianowania, zarówno co do przypisanego mu korpusu, jak i stopnia służbowego.
W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.-dalej powoływana jako P.p.s.a.), skargę J. L. oddalił.
W uzasadnieniu tego wyroku WSA w Warszawie stwierdził, że organ I instancji dokonując mianowania J. L. na stopień służbowy starszego rewidenta celnego w korpusie podoficerów Służby Celnej oraz organ II instancji rozpatrując odwołanie funkcjonariusza od tego aktu, dokonały prawidłowej oceny stanu faktycznego i zgodnie z zasadami określonymi w art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), przypisały funkcjonariusza do korpusu podoficerów Służby Celnej.
Obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, natomiast mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowany został w dalszych ustępach art. 223 ustawy. W świetle tych przepisów zadaniem organu było umieszczenie danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków.
Przepis art. 223 umawianej ustawy stanowi lex specialis wobec pozostałych jej uregulowań. Zgodnie z przepisami ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusz nie ma roszczenia o mianowanie go na określony stopień. Jedynie w przypadku określonym w powyższym przepisie ma on prawo żądać weryfikacji aktu mianowania co do prawidłowości przypisania go do określonego korpusu, wynikającego z przepisu 223 ustawy – przepisu przejściowego, umożliwiającego zastosowania wobec funkcjonariuszy przepisów nowej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
Konsekwencją powyższego jest brak możliwości dokonania, zarówno przez sąd administracyjny, jak i organ administracji II instancji, innej kontroli aktu mianowania niż jedynie w zakresie prawidłowości przypisania funkcjonariusza do określonego korpusu. Dlatego też zastosowanie w sentencji decyzji organu II instancji sformułowania "utrzymuję zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu", nie można potraktować jako wady, która mogłaby skutkować uchyleniem tej decyzji albo stwierdzeniem jej nieważności. Ustawa nie przewiduje dopuszczalności kontroli przez organ II instancji i przez sądy administracyjne mechanizmów przypisania funkcjonariuszowi danego stopnia w określonym korpusie. Tę kwestię ustawodawca pozostawił wyłącznie uznaniu bezpośredniego przełożonego danego funkcjonariusza.
Z powyższych względów, zdaniem WSA w Warszawie, należy uznać, że Szef Służby Celnej prawidłowo rozpoznał sprawę. Organ ten ustalił, iż w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. w dniu 31 października 2009 r., J. L. zajmował stanowisko starszego kontrolera celnego i posiadał stopień służbowy starszego rewidenta celnego. Zatem przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć do niego zastosowania. Natomiast mając na uwadze dyspozycję art. 223 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, należało określić funkcjonariuszowi stopień służbowy w korpusie podoficerów Służby Celnej, co odpowiadało stanowisku zajmowanemu przez celnika bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił argumentację organu, iż przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej uzależnia od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Przepis art. 223 celowo został zamieszczony w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe", co oznacza, że jest to przepis regulujący wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Zatem aby skorzystać z dobrodziejstwa normy art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, funkcjonariusz musi przed dniem wejścia w życie ustawy zajmować stanowisko związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Nie chodzi tu o zajmowanie takich stanowisk w okresach poprzednich,, dawniej, ale wyłącznie bezpośrednio przed datą wejścia w życie nowej pragmatyki służbowej. Inne rozumienie tego przepisu prowadziłoby do sytuacji absurdalnej. Na poparcie powyższego twierdzenia można przywołać zasady logiki i zasady wykładni językowej omawianego przepisu oraz zasady techniki prawodawczej - § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". Zatem niezasadne są zarzut skargi zarówno co wadliwej interpretacji przez organ przepisu art. 223 ust. 3 pkt. 2 ustawy pragmatycznej, jak i naruszenia art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP, a co za tym idzie nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organ I instancji (zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a.) i wydania przez organ II instancji nieprawidłowego rozstrzygnięcia (zarzut naruszenia art. art. 138 § 1 K.p.a.).
W skardze kasacyjnej J. L., reprezentowany przez adwokata, zaskarżając powyższy wyrok w całości, domagał się uchylenia tego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej przez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz niezastosowanie tego przepisu przy rozstrzygnięciu sprawy.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, że przepis art. 223 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Służbie celnej powinien być interpretowany wyłącznie w oparciu o reguły wykładni językowej, gdyż taka wykładnia jest wystarczająca i nie budzi najmniejszych zastrzeżeń. Ustawodawca w przepisie tym wprost bowiem stwierdził, że zajmowanie stanowiska przez funkcjonariusza celnego, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym, bądź też z pełnieniem obowiązków na tym stanowisku., o ile nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadzi do określenia funkcjonariuszowi stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Odmienne w tym zakresie twierdzenia organu, a w ślad za nim Sądu I instancji, muszą zatem budzić kategoryczny sprzeciw.
Sąd I instancji stanowiska co do innego rozumienia omawianego przepisu w żaden zresztą sposób nie uzasadnił. Za takie uzasadnienie nie może być przecież uznane odwołanie się do zasad wykładni językowej oraz zasad logiki i techniki prawodawczej. Twierdzenia takie są gołosłowne i oparte na nieprawidłowych założeniach, które w żaden sposób nie prowadzą do wniosków, które wyciąga WSA w Warszawie. Właśnie wykładnia językowa w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości wskazuje, że organ w sposób nieprawidłowy dokonał mianowania skarżącego, nie określając jego stopnia służbowego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.
W ocenie skarżącego kasacyjnie gdyby ustawodawca zamierzał ograniczyć zakres adresatów wskazanego przepisu, to omawiany zapis poprzedziłby słowem "bezpośrednio" lub też innym zwrotem równoznacznym mu pod względem znaczeniowym. Skoro tego nie uczynił, to jakiekolwiek ustalanie i wnioskowanie procesu intencjonalnego ustawodawcy co do jego zamiarów uchwalenia omawianej normy (art. 223 ust. 3 pkt. 3 ustawy) w takim a nie innym kształcie, jest zabiegiem, który może prowadzić do znacznej dowolności interpretacyjnej, a na pewno niekoniecznie tej, którą przyjęły organy służby celnej i Sąd I instancji.
Powyższego stanowiska nie może zmienić odwoływanie się do umiejscowienia art. 223 ustawy w rozdziale 14 "Przepisach przejściowych". Fakt ten nie składnia do sugerowanych przez Sąd I instancji wniosków. Równie dobrze można powiedzieć, że umiejscowienie wskazanej normy w przepisach przejściowych podyktowane było potrzebą jednorazowego, z chwilą wprowadzenia w życie nowej pragmatyki służbowej, uregulowania tych stanów, które wcześniej stanowiły przedmiot zaniechania i braku awansu oraz prawidłowego przyporządkowania służbowego funkcjonariuszy Służby Celnej. Wyeliminowanie tych sytuacji jednorazową decyzją, którą wymuszało wprowadzenie nowego prawa, tłumaczy w pełni umiejscowienie omawianego przepisu w tym a nie innym rozdziale nowej ustawy. Celem nowej ustawy być może nie było awansowanie funkcjonariuszy z uwzględnieniem całego dotychczasowego przebiegu służby, chociaż takie twierdzenia nie do końca są trafne. Ustawodawcy niewątpliwie przyświecały odmienne założenia. Uchwalając nową ustawę w sposób kompleksowy zamierzał on nie tyle na nowo uregulować materię obejmującą zakres stosunków prawa celnego, czy też organów i podmiotów tych stosunków, ile usunąć szereg nieprawidłowości nagromadzonych w okresie obowiązywania i stosowania starych przepisów prawa celnego.
Kwestii tych w ogóle nie zauważył Sąd I instancji. Mianowanie J. L. nastąpiło z pominięciem art. 223 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Służbie Celnej, a zatem z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym zmianę decyzji i prawidłowe mianowanie skarżącego na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną w tych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Wnoszący skargę kasacyjną wytknął Sądowi I instancji wyłącznie naruszenie art. 223 ust. 3 pkt. 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a zasadność zgłoszonego zarzutu upatrywał w dokonaniu przez Sąd I instancji błędnej wykładni tego przepisu w zakresie rozumienia użytego tam zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy", co doprowadziło do niezasadnego niezastosowania powołanej normy przy rozstrzygnięciu sprawy.
W związku z powyższym podstawową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ustalenie znaczenia zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" użytego w art. 223 ust. 3 pkt. 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a także w art. 223 ust.1 tej ustawy stanowiącym podstawę materialną decyzji w przedmiocie nadania skarżącemu aktualnego stopnia służbowego.
Rozumienie określonego sformułowania stanowi wynik (konsekwencję) dokonania wykładni normy prawnej, w której taki zwrot został zawarty. Wykładnia prawa dokonywana jest wedle utrwalonych reguł i kryteriów. Zasadniczo pierwszeństwo przyznaje się wykładni językowej. Prymat tej wykładni można jednak zachować tylko w odniesieniu do przepisów sformułowanych w sposób niebudzący wątpliwości z punktu widzenia potocznie i powszechnie stosowanego języka oraz wówczas gdy ten sposób wykładni daje wynik niekolidujący z wynikami innych metod interpretacji tekstu prawnego. Stan taki nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie, bowiem pojawiły się w niej różne wersje rozumienia omawianego zwrotu. Jest tak przede wszystkim z tego powodu, że sformułowanie "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie precyzuje konkretnej daty, z jaką wiąże się dalej uregulowany skutek. Może więc rozumieć omawiany zwrot w ten sposób, że chodzi o dzień bezpośrednio poprzedzający datę wejścia w życie ustawy, jak i wcześniejszy okres (bardziej lub mniej odległy w przeszłości) przed dniem, w którym ustawa wchodzi w życie. Wieloznaczność tej konstrukcji gramatycznej wskazuje, że zwrot ten jest na tyle nieprecyzyjny, iż dokonanie wykładni wyłącznie na płaszczyźnie językowej nie jest wystarczające dla ustalenia znaczenia jego treści normatywnej. W tym zakresie należy zatem posłużyć się także innymi metodami wykładni.
Przy interpretacji omawianego zwrotu można i należy odwołać się do uzasadnienia projektu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Wskazano tam na konieczność uregulowania w przepisach przejściowych zagadnienia dostosowania dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych do nowych rozwiązań prawnych. Zatem przepisy art. 222 i art. 223 omawianej ustawy miały pełnić rolę dostosowawczą. Ich zadaniem było przeniesienie dotychczasowych stanów dotyczących poszczególnych funkcjonariuszy celnych pod odmienne od dotychczasowych uregulowania nowej ustawy. Powołane przepisy zostały zamieszczone w rozdziale "Przepisy przejściowe". Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzenia w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 544/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepisy przejściowe zawierają reguły intertemporalne, czyli reguły prawne służące rozgraniczeniu czasowych zakresów zastosowania reżimów dawnego i nowego prawa oraz określaniu wpływu nowej regulacji na stany faktyczne, stosunki prawne oraz skutki powstałe i trwające pod rządami dotychczasowej regulacji (Marcin Kamiński w: Prawo administracyjne intertemporalne. Warszawa 2011 r., str. 563). Rolą przepisów przejściowych jest więc uporządkowanie zastanych w dniu wejścia w życie nowej ustawy stosunków prawnych i wprowadzenie ich pod rządy nowego aktu prawnego, w szczególności określenie sposobu i trybu załatwienia spraw niezakończonych dotąd, ewentualne utrzymanie dotychczasowych instytucji prawnych zniesionych przez nowe przepisy, zachowanie uprawnień i obowiązków oraz utrzymanie w mocy dotychczasowych przepisów wykonawczych (§ 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz. U. Nr 100, poz. 908).
Interpretując więc zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy, należy mieć na względzie systematykę i przepisy określonej ustawy, gdyż interpretacja zależna jest od specyfiki konkretnej regulacji prawnej. Zwrócić zatem trzeba uwagę na treść art. 222 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten wyraża regułę, że celnicy pełniący służbę w dniu wejścia w życie nowej ustawy stają się funkcjonariuszami w rozumieniu nowej ustawy. Art. 222 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej jest przepisem nadrzędnym w tej części nowej pragmatyki służbowej, zaś dalsze przepisy są jego konsekwencją i mają na celu ukształtowanie treści nowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych. Posłużenie się w art. 222 ust. 1 tej ustawy zwrotem "w dniu wejścia w życie ustawy" nie dowodzi sugerowanego często znaczenia zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" zastosowanego w dalszych przepisach, w tym w art. 223 ust. 3 ustawy. Po pierwsze nie można było w art. 222 ust. 1 użyć innego sformułowania, gdyż tylko celnik pełniący służbę w dniu 31 października 2009 r. stawał się funkcjonariuszem celnym pod rządami nowej pragmatyki służbowej. Po wtóre użycie zwrotu "w dniu wejścia w życie ustawy" w art. 223 ust.2-6 tej ustawy nie miałoby uzasadnienia, gdyż z tą właśnie datą następowała już zmiana dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki przewidziane nową ustawą, czyli w tej dacie wykreowany został stosunek służbowy o nowej treści. Dlatego przepisy te mogły obejmować tylko stany sprzed tej daty. Po trzecie w art. 222 ust. 3 tej ustawy powiada się o propozycji miejsca pełnienia służby, stanowiska i uposażenia tym funkcjonariuszom, o których mowa w ust. 1. Te ostatnie zagadnienia, podobnie jak nadanie nowego stopnia przypisanego do określonego korpusu, stanowią istotny element procesu kształtowania nowej sytuacji prawnej funkcjonariuszy, jednakże kwestie ustalenia miejsca i warunków pełnienia służby nie są tożsame z przemianowaniem na określone stopnie. Użycie innych sformułowań w przepisach dotyczących tych różnych materii było zatem w pełni usprawiedliwione. Podobnie zresztą jak specyfika regulacji uzasadnia zastosowanie przyjętego zwrotu przykładowo w przepisach art. 226 ust. 1-3, art. 227, art. 228, art. 231 ust. 1.
W art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej zakreślono miesięczny termin do dokonania mianowania na stopnie służbowe, wedle reguł zawartych w ust. 7 tego przepisu. Określenie nowych stopni wraz z pierwszym przydziałem do korpusu następowało w oparciu o przepisy przejściowe, a więc na zasadzie szczególnej regulacji, wedle ściśle określonych zasad zawartych w ust. 2, 3, 4, 5 i 6 tego przepisu. Przy kształtowaniu treści nowych stosunków służbowych w tym przedmiocie rolą kierowników urzędów nie było poszukiwanie w całej karierze funkcjonariuszy jakichkolwiek okresów służby związanych z zajmowaniem stanowisk lub pełnieniem służby na stanowiskach związanych z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Nie takie było ratio legis przywołanych przepisów. Intencją ustawodawcy było bowiem wydanie decyzji porządkującej zastany stan rzeczy na dzień wejścia w życie nowej regulacji. Punktem odniesienia miał być zatem dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia życie przepisów nowej pragmatyki służbowej.
Z powyższych względów zarzut naruszenia powołanego przepisu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie nie jest uzasadniony. Z przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wynika bowiem, że J. L. przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, to jest w dniu 30 października 2009 r., zajmował stanowisko kontrolera celnego i posiadał stopień służbowy starszego rewidenta celnego. Skoro nie spełniał w tym czasie warunków przewidzianych w art. 223 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy, gdyż wówczas nie zajmował stanowiska, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych i nie pełnił obowiązków na takim stanowisku, to oczywistym jest, że nie mógł być mianowany na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Sądowi I instancji, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie można zatem zarzucić ani błędnej wykładni ani niewłaściwego zastosowania art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło