I OSK 1901/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 marca 2023r., sygn. akt II SA/Lu 809/22 w sprawie ze skargi B.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 16 września 2022r. nr SKO.4004.ŚW/603/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w części, w której oddala on skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej w części, w jakiej decyzja ta odmawia przyznania B.Z. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 20 sierpnia 2022 r. do 9 września 2022 r. a także uchyla zaskarżoną decyzję w w/w części; 2. w pozostałej części oddala skargę kasacyjną; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej na rzecz B.Z. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 28 lutego 2022 r. B.Z., (dalej: Skarżąca) zwróciła się do Prezydenta Miasta Biała Podlaska (dalej: Prezydent) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – R.O. Decyzją z 26 kwietnia 2022 r. Prezydent odmówił przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyznane jej uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponadto wskazał, że ojciec R.O. nie żyje, ale żyje jego matka, J.K. – przy czym nie ma informacji o tym, aby legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ podkreślił, że matka nie utrzymuje z synem żadnego kontaktu i nie łoży na jego utrzymanie, jednakże literalna wykładnia art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy nie pozwala na uwzględnienie relacji rodzinnych przy ocenie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, decyzją z dnia 16 września 2022 r. Nr SKO.4004.ŚW/603/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej (dalej w skrócie: "Kolegium" lub "SKO" ) uchyliło powyższą decyzję w całości i przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia 10 września 2022 r. na czas nieokreślony. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ odwoławczy podkreślił, że pismem z dnia 11 sierpnia 2022 r. poinformował Skarżącą, reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, m. in. o tym, że jedyną przeszkodą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie do Kolegium wpłynęła decyzja Burmistrza z dnia 19 sierpnia 2022 r., którą uchylił własną decyzję z dnia 18 października 2021 r., zgodnie z którą przyznano skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 października 2022 r. W ocenie Kolegium, w rozpoznawanej sprawie nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis nie ma zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi alimentacyjnemu (w naturze lub w pieniądzu) lub gdy uzyskanie od niego na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W tej sytuacji Kolegium przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia 10 września 2022 r., tj. od dnia ustania negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, a którą było ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zaznaczono, że decyzja Prezydenta z dnia 19 sierpnia 2022 r. uchylająca prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego doręczona została jej pełnomocnikowi w dniu 26 sierpnia 2022 r. i stała się ostateczna z dniem 9 września 2022 r. W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Lublinie, B.Z. zarzuciła powyższej decyzji : - naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego; - naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. W ocenie Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne winno być jej przyznane od miesiąca złożenia wniosku w tym przedmiocie. W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację, wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "WSA" lub "Sąd I instancji") wyrokiem z 7 marca 2023 r. o sygn. akt II SA/Lu 809/22 oddalił skargę B.Z. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zaznaczył, że nie kwestionuje stanowiska Kolegium w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do kwestii daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Bezspornym jest, że Skarżąca miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. WSA zauważył, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej jako: u.ś.r.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Dopełnieniem tej regulacji jest art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. W związku z tym, zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa, nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczeń, jednakże stronie przysługuje prawo wyboru, z którego z nich chce skorzystać. Warunkiem jednak wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z dotychczas otrzymywanego świadczenia. Zrzeczenie się konkurencyjnego świadczenia musi mieć wyraźny, a nie hipotetyczny charakter. Sąd I instancji zauważył, że do akt sprawy dołączono decyzję Prezydenta z dnia 19 sierpnia 2022 r., którą uchylił własną decyzję z dnia 18 października 2021 r. w sprawie ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Uchyloną decyzją przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. Rozstrzygnięcie z 19 sierpnia 2022r. doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 26 sierpnia 2022 r. Decyzja stała się zatem ostateczna z upływem 9 września 2022 r. Do tej daty funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja przyznająca skarżącej prawo do konkurencyjnego świadczenia. Dalej wskazano, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Jednakże organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. Jeżeli w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego zostanie spełniony dopiero po miesiącu złożenia wniosku w sprawie, to organ administracji jest zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie przesłanki jego przyznania zostaną spełnione. Nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest jednoznaczna rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel. Zdaniem WSA determinujące znaczenie dla określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego miał termin, gdy decyzja uchylająca decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy stała się ostateczna i prawomocna. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że decyzji ostatecznej służy domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i wywołuje skutki prawne do czasu, aż zostanie np. uchylona. Należy zatem zważyć, że dopiero na etapie postępowania odwoławczego skarżąca podjęła bezpośrednie działania zmierzające do wyeliminowania konkurencyjnego świadczenia. Wskazana decyzja uchylająca specjalny zasiłek opiekuńczy nie została zaskarżona. Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że ma ona moc na przyszłość i wywołuje skutki prawne od chwili, gdy stała się ostateczna. Skoro negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustała z końcem dnia 9 września 2022 r., to słusznie Kolegium przyznało je skarżącej od 10 września 2022 r. Nie istniała możliwość przyznania świadczenia od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w tym okresie pozostawała w mocy decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B.Z. zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj: 1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu za niemożliwe przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności (tj. zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r.) w sytuacji, w której w okresie od 01 lutego 2022 do 09 września 2022 pozostawała w mocy decyzja przyznająca skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego; 1. art. 27 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu za niemożliwe przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której w okresie od 01 lutego 2022 do 09 września 2022 pozostawała w mocy decyzja przyznająca skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas gdy to rolą organu administracji jest znalezienie takiego rozwiązania procesowego, które umożliwiłoby jej skorzystanie z prawa wyboru świadczenia rodzinnego, które chce pobierać, aby możliwe było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku. Mając na uwadze powyższe, wniesiono : 1. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a.; ewentualnie 1. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji na podstawie 185 § 1 p.p.s.a.; 1. o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z zaskarżonym wyrokiem w zakresie w jakim stwierdza, iż niemożliwe jest przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie w którym pozostawała w mocy decyzja przyznająca jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podzieliła pogląd, iż sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) świadczenie wymienione w art. art. 27 ust. 5 u.ś.r., co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Mimo iż prima facie zasadnymi wydają się być przedstawione przez WSA w zaskarżonym wyroku poglądy, zgodnie z którymi nie powinno być możliwe przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stronie w sytuacji, w której prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchylone zostało z późniejszą datą niż dzień złożenia wniosku, jeżeli decyzja uchylająca nie została przez skarżącą podważona w postępowaniu odwoławczym, to jednak biorąc pod uwagę szerszy kontekst przedmiotowej sprawy, a w szczególności odnosząc się do orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach uznać należy, iż stanowisko Sądu I instancji nie zasługuje na uznanie. Zdaniem Skarżącej przy dokonywaniu wykładni art. 24 ust. 2a w związku z art. 27 ust. 5 u. ś. r. należy mieć na uwadze nie tylko wyniki wykładni językowej w/w przepisów, ale również ich funkcjonalne i celowościowe znaczenie. Przepisy te mają na celu zapewnienie wnioskodawcy, iż mimo że postępowanie może trwać kilka miesięcy, to wnioskowane świadczenie otrzyma za cały okres trwania tego postępowania. Ograniczanie przysługującego stronie prawa poprzez formalistyczne podejście do zagadnienia uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji, gdy wnioskodawcy zależy na jak najszybszym załatwieniu sprawy w celu uzyskania środków do życia wydaje się nie znajdować uzasadnienia. Skoro dopuszczalna jest w orzecznictwie możliwość załatwienia kwestii daty początkowej przyznania świadczenia na drodze decyzji uchylającej z mocą wsteczną specjalny zasiłek opiekuńczy, to również nic nie stoi na przeszkodzie, aby rozwiązanie to zastosować dopiero po przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Według Skarżącej ugruntowany jest w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym możliwe, a wręcz konieczne, jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za cały okres trwania postępowania, zgodnie z art. 24 ust. 2 u. ś. r., oraz że to na organach ciąży obowiązek znalezienia takiego rozwiązania procesowego, którego skutkiem będzie zgodne z przepisami prawa materialnego jak i procesowego załatwienie sprawy, której przedmiotem jest uprawnienie wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona nie może ponosić konsekwencji błędnych działań organów administracji, czy też nieskorzystania przez nie ze wszystkich dostępnych środków, jeżeli osiągnięcie pożądanego skutku możliwe jest w inny sposób. Ponadto odrębnie rozważyć należy zaprezentowane przez sąd I instancji stanowisko, zgodnie z którym możliwe stało się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dopiero od dnia 10 września 2022, tj. od dnia, w którym uprawomocniła się decyzja z dnia 19 sierpnia 2022 nr SR.WJ.5212.25.2022, którą organ I instancji uchylił decyzję własną przyznającej Skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Według Skarżącej takie stanowisko Sądu I instancji nie zasługuje na uwzględnienie nie tylko ze względu na wskazane wyżej stanowiska, ale również w związku z tym, iż organ I instancji jednoznacznie wskazał, iż ostatnia wypłata specjalnego zasiłku opiekuńczego nastąpiła w lipcu 2022, zatem w sierpniu 2022 i we wrześniu 2022 skarżąca środków z tytułu tego zasiłku nie pobrała. Niezrozumiałym i niezasługującym na uwzględnienie jest w szczególności przekonanie sądu I instancji, zgodnie z którym "Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że ma ona moc na przyszłość i wywołuje skutki prawne od chwili, gdy stała się ostateczna". Stanowisko to jest nieprawidłowe z dwóch przyczyn - po pierwsze organ uchylając decyzję przyznającą decyzję przyznającą prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie określił jednoznacznie od kiedy jej uchylenie następuje, a po drugie organ jednoznacznie wskazał, iż ostatnia wypłata nastąpiła w lipcu 2022. Wobec powyższego zatem, nawet gdyby uznać, iż organ słusznie nie przyznał Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od lutego do lipca 2022, to z całą pewnością Skarżąca powinna była uzyskać świadczenie za sierpień 2022 i okres od 01 do 09 września 2022, bowiem fakt uprawomocnienia się decyzji uchylającej decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy z dniem 10 września 2022 pozostaje bez wpływu na prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w powyższym okresie, gdyż nie doszło w nim do realizacji uprawnień wynikających z decyzji z dnia 18 października 2021 nr SR.MM.5212.45.2021. Odpowiadając na skargę kasacyjną SKO wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 935 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a których to okoliczności w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. na obrazie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca zakwestionowała datę początkową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji przyznał bowiem Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia 10 września 2022 r., tj. od dnia uprawomocnienia się decyzji eliminującej negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Stanowisko to zostało następnie zaaprobowane przez Sąd I instancji. Natomiast zdaniem Skarżącej, świadczenie pielęgnacyjne powinno jej przysługiwać od miesiąca złożenia wniosku, to jest od dnia 1 lutego 2022 r. zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego wyjaśnić należy, że w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. , świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Po myśli natomiast art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Treść powyższych przepisów nie budzi wątpliwości, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a co wyklucza możność równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Niewątpliwie warunkiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., jest również brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia. Przy czym wola zrzeczenia się prawa do konkurencyjnego świadczenia musi być wyrażona w sposób jednoznaczny i wyraźny a nie tylko hipotetyczny, czy warunkowy. Oświadczenie strony w tym zakresie musi bowiem doprowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie. W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest jednoznaczna rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1380/23 i z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 1433/23, z 1 lipca 2025 r o sygn. akt I OSK 1588/24 - dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Choć zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, to powyższej zasady nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm, co oznacza, że przyznając świadczenie organ musi ocenić spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest brak uprawnień do uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. W realiach rozpoznawanej sprawy dopiero uchylenie decyzji z 18 października 2021 r. zlikwidowało przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Co istotne decyzja Prezydenta z 19 sierpnia 2022 r., uchylająca decyzję z 18 października 2021 r. nie wskazuje uchylenia ww. decyzji z datą wsteczną. Decyzja ta nie została przez stronę zakwestionowana i stała się ostateczna oraz prawomocna. Zatem w realiach rozpoznawanej sprawy - to dopiero wydanie przez Prezydenta decyzji z dnia 19 sierpnia 2022 r., uchylającej wcześniej przyznane Skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a nie - jak twierdzi strona skarżąca - złożenie przez nią wniosku z 23 lutego 2022 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z oświadczeniem o warunkowej rezygnacji z prawa do otrzymywanego zasiłku dla opiekuna i wyborze świadczenia korzystniejszego - wyeliminowało negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Stąd też nieuprawnione są twierdzenia Skarżącej, iż świadczenie pielęgnacyjne winno być jej przyznane począwszy do miesiąca złożenia wniosku o jego przyznanie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przy tym stanowiska SKO oraz Sądu I instancji, że dopiero w momencie uprawomocnienia się decyzję z 19 sierpnia 2022 r. odpadła negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja z 19 sierpnia 2022 r. nie określa jakiejkolwiek daty wstecznej uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazana decyzja uchylająca wywołuje zatem skutki ex nunc, czyli na przyszłość. Decyzja z 19 sierpnia 2022 r. jest ostateczna i funkcjonuje w obrocie prawnym w takim zakresie jaki wynika z jej treści. Tym samym w sprawie mamy do czynienia z uchyleniem decyzji z dnia 18 października 2018 r., a więc z eliminacją przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. z dniem 19 sierpnia 2022 r. i to od tej daty, a nie od 10 września 2022 r. skarżąca kasacyjnie uprawniona jest do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2024 r. aygn. akt I OSK 2117/23 - dostępny na https://orzeczenia.nsa.gov.pl) Rację ma Sąd I instancji i SKO, że decyzja uchylająca z 19 sierpnia 2022 r. stała się prawomocna dopiero dniem 9 września 2022 r., niemniej organowi i Sądowi umknęło, iż zgodnie z art. 130 § 4 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, jeżeli jest zgodna z żądaniem wszystkich stron lub jeżeli wszystkie strony zrzekły się prawa do wniesienia odwołania. Decyzja z 19 sierpnia 2022 r. była zgoda z żądaniem jedynej strony postępowania - beneficjenta specjalnego zasiłku opiekuńczego, stąd też podlegała wykonaniu od chwili jej wydania. Zaznaczyć przy tym należy, z wyżej opisanych względów, że niezasadne byłoby też przyjęcie – czego ewentualnie domaga się Skarżąca – że uprawniona byłaby do świadczenia pielęgnacyjnego za cały miesiąc sierpień 2022. W tej sytuacji stwierdzić należy, że zarzuty materialnoprawne oparte na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b), art. 24 ust. 2 oraz art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. częściowo okazały się uzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, że decyzja określająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie może mieć charakteru decyzji częściowej w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a. W szczególności nie jest możliwe załatwienie sprawy co do istoty w części, przez orzeczenie jedynie o przyznaniu prawa do zasiłku, bez odniesienia się do okresu jego pobierania zawartego w żądaniu strony. Teza ta nie sprzeciwia się jednak co do zasady zastosowaniu przez sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i uchyleniu decyzji organu odwoławczego w zakresie, w jakim możliwe jest wydanie przez ten organ decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Fragmentaryczne uchylenie decyzji powoduje, że organ odwoławczy w konsekwencji obowiązany jest rozstrzygnąć merytorycznie sprawę w określonym zakresie, zaś w pozostałym sprawa pozostaje rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją, w tej jej części, która pozostała w obrocie prawnym. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.188 p.p.s.a., i na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt. 1 wyroku w zakresie dotyczącym odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 20 sierpnia 2022 r. do 9 września 2022 r. W pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.