I OSK 2028/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-07
Skład orzekający: Roman Ciaglewicz, Wiesław Morys, Dorota Apostolidis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w części, może orzec co do istoty sprawy w zakresie wykraczającym poza przedmiot rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w części i orzekając co do istoty sprawy, nie może wyjść poza przedmiot rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji, a organ odwoławczy nie może rozszerzać zakresu sprawy. Wniosek strony wyznacza przedmiot postępowania.Stan faktyczny
A. R. wystąpił o wypłatę świadczenia mieszkaniowego w związku z wyznaczeniem na stanowisko służbowe poza granicami kraju. Organ pierwszej instancji odmówił wypłaty świadczenia od 1 stycznia 2014 r., kontynuując wypłatę do 31 grudnia 2013 r. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu i orzekł, że A. R. nie przysługuje świadczenie mieszkaniowe, utrzymując w mocy decyzję w pozostałym zakresie. WSA uchylił decyzję organu odwoławczego, uznając, że organ ten wyszedł poza przedmiot rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. NSA uznał skargę kasacyjną Prezesa WAM za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciaglewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis Protokolant: st. asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2045/14 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od A. R. na rzecz Prezesa Agencji Mienia Wojskowego 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 2045/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi A. R. uchylił decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 26 sierpnia 2013 r. A. R. wystąpił z wnioskiem do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w Warszawie o wypłatę świadczenia mieszkaniowego. Z treści wniosku wynikało, że wnioskodawca został wyznaczony decyzją nr 1300 Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 czerwca 2013 r. na stanowisko służbowe w Jednostce Wojskowej Nr Eurokorpus w miejscowości Strasbourg od 1 sierpnia 2013 r. do dnia 31 lipca 2016 r.
Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w Warszawie pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. zawiadomił wnioskodawcę, że został on umieszczony na wykazie żołnierzy zawodowych do wypłaty świadczenia mieszkaniowego od miesiąca 12/2013, przyjmując za datę rozpoczęcia wypłaty 1 sierpnia 2013 r. (zawiadomienie przesłano stronie przy piśmie nr [...] z dnia 19 grudnia 2013 r.).
Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w Warszawie decyzją nr [...], z dnia z [...] kwietnia 2014 r., wydaną na podstawie art. 13 ust. 6 w zw. z art. 48d ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2010 r. Nr 206 , poz. 1367 ze zm.) oraz art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) odmówił wypłaty A. R. świadczenia mieszkaniowego począwszy od dnia 1 stycznia 2014 r. Organ pierwszej instancji wskazał, że podjął wypłatę świadczenia mieszkaniowego od dnia 1 sierpnia 2013 r., którą kontynuował do dnia 31 grudnia 2013 r. Dyrektor Oddziału odnotował, że z uwagi na wątpliwości dotyczące uprawnienia do świadczenia mieszkaniowego dla żołnierzy wyznaczonych na stanowisko służbowe poza granicami kraju Prezes WAM wydał w dniu 17 stycznia 2014 r. wytyczne (pismo [...]), w którym rozstrzygnął przedmiotową kwestię. Zdaniem organu, w związku z wyznaczeniem A. R. do pełnienia zawodowej służby poza granicami państwa przysługują mu uprawnienia i świadczenia, o których mowa art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepis ten jako przepis szczególny normuje materię zakwaterowania tych spośród żołnierzy, którzy zostali wyznaczeni lub skierowani do służby poza granicami kraju w sposób kompleksowy, z wyłączeniem przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
W odwołaniu A. R. nie zgodził się z argumentacją Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w Warszawie, według której, żołnierz wyznaczony na stanowisko służbowe poza granicami RP, traci uprawnienia mieszkaniowe wynikające z ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Powołał się na art. 21 ust. 2 i brak wyłączenia w art. 21 ust. 6 oraz art. 21 ust. 8 tej ustawy. Ponadto wskazał, iż zważywszy na okoliczność pozostawania przez niego na ewidencji w Zarządzie Organizacji i Uzupełnień P-1 w Sztabie Generalnym w Warszawie, na zaopatrzeniu logistycznym w Dowództwie Garnizonu Warszawa oraz na zaopatrzeniu finansowym w Departamencie Administracyjnym MON, jedynym podmiotem mogącym zrealizować jego wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego jest Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w Warszawie, jako organ właściwy dla garnizonu, w którym żołnierz pełni służbę. [...]
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, decyzją nr M.4301.35.2014/7, z dnia [...] września 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 13 ust. 6 i 7, art. 21 ust. 1 i 2, art. 48d ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia terminu, od kiedy stronie nie przysługuje prawo do wypłaty świadczenia mieszkaniowego i w tym zakresie orzekł, że A. R. nie przysługuje świadczenie mieszkaniowe, a w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Powołując się na treść art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej organ zwrócił uwagę, że prawodawca dopuścił możliwość zrealizowania uprawnienia do zakwaterowania tylko w jeden z wymienionych sposobów -"w jednej z następujących form". Wynika więc z tego, że nie jest dopuszczalne realizowanie omawianego uprawnienia na dwa równoległe sposoby. Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP zawiera regulacje dotyczące zakwaterowania żołnierzy zawodowych, służących przede wszystkim na terenie kraju. Temu celowi przyporządkowane zostały przepisy o właściwości rzeczowej i miejscowej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, w kompetencji których leży realizacja prawa do zakwaterowania żołnierzy zawodowych. Zaznaczył jednocześnie, że ustawodawca nie pozbawia żołnierza wyznaczonego do pełnienia służby poza granicami państwa zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych. Tę materię wyłącza jednak spoza zakresu działania Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, przyznając kompetencje do realizacji uprawnień mieszkaniowych takiego żołnierza innym organom określonym w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz aktach wykonawczych tj. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 2010 r. w sprawie pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa (Dz. U. Nr 184 poz. 1237 ze zm.). W art. 24 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ustawodawca dał bowiem możliwość bezpłatnego zakwaterowania żołnierza zawodowego (wraz z rodziną) wyznaczonego do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami kraju. Zasady korzystania z tego zakwaterowania określono zaś w § 13 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, z którego wynika, że jego realizację zapewnia organ finansujący pełnienie służby poza granicami państwa, tj. Departament Administracyjny MON.
Skoro zatem ustawodawca dał możliwość bezpłatnego zakwaterowania żołnierza z rodziną za granicą (w miejscu pełnienia służby) to korzystanie dodatkowo z jednej z form zakwaterowania (świadczenia mieszkaniowego) na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, nie znajduje w ocenie organu uzasadnienia. Zatem tym żołnierzom zawodowym nie jest zasadna wypłata świadczenia mieszkaniowego. Organ wskazał, że skarżący w okresie od 1 sierpnia 2013 r. do 31 lipca 2016 r. został wyznaczony na stanowisko służbowe poza granicami państwa i w tym okresie nie pełnił służby w garnizonie położonym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem ma zapewnione warunki mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby. Tym samym – z punktu widzenia zupełności systemu prawnego – nie do zaakceptowania jest przychylenie się do wniosku skarżącego, który korzystając z finansowanego przez budżet państwa zakwaterowania poza granicami kraju, dodatkowo żąda, by Agencja wypłacała mu – jako realizację prawa do zakwaterowania – świadczenia mieszkaniowego pokrywanego z dotacji budżetowej.
Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił termin, od kiedy stronie nie przysługuje prawo do wypłaty świadczenia mieszkaniowego rozstrzygając, że prawo to nie przysługuje począwszy od 1 stycznia 2014 r. Skoro A. R. decyzją nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2013 r. został zwolniony z dotychczas zajmowanego stanowiska na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i wyznaczony z dniem 1 sierpnia 2013 r. na stanowisko służbowe – młodszy specjalista EC, Strasbourg, Francja tj. poza granicami kraju, to tym samym słusznym jest stwierdzenie, że prawo otrzymywania świadczenia mieszkaniowego przysługiwało stronie jedynie do dnia 31 lipca 2013 r. Stąd w tym zakresie organ uchylił decyzję i orzekł co do istoty. W tej sytuacji organ pierwszej instancji po 31 lipca 2013 r. w sposób nieuprawniony wypłacał stronie świadczenie mieszkaniowe do dnia 31 grudnia 2013 r., czym rażąco naruszył przepis art. 21 ust. 1 i 2 oraz 48d ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
W skardze na powyższą decyzję A. R. zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 139 K.p.a., poprzez naruszenie zakazu nieorzekania na niekorzyść strony odwołującej i przyjęcie, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo i interes społeczny.
II. naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Zbrojnych RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie polegającą na przyjęciu, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania realizowane w formie wypłaty świadczenia mieszkaniowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że prawo do zakwaterowania realizowane w jednej z trzech form przysługuje każdemu żołnierzowi z wyjątkiem żołnierzy, o których mowa w art. 21 ust. 6 i 8 ustawy zakwaterowaniu, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania tych przepisów wobec skarżącego;
b) art. 48d ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 6 i 8 ustawy o zakwaterowaniu, przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na rozszerzeniu katalogu enumeratywnie wymienionych przypadków przez ustawodawcę, kiedy żołnierz zawodowy traci prawo do zakwaterowania lub nie jest do niego uprawniony o pobyt żołnierza zawodowego za granicą.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie lecz z innych powodów niż podniesione w skardze, gdyż decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., co miało wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego przez organ odwoławczy.
W ocenie Sądu, dokonanie w następstwie wniosku A. R. z dnia 26 sierpnia 2013 r. o wypłatę świadczenia mieszkaniowego czynności materialno-technicznej wypłaty świadczenia mieszkaniowego za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., oznaczało de facto pozytywne rozpoznanie wniosku w tym zakresie.
Sąd podkreślił, że przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. była natomiast odmowa wypłaty świadczenia mieszkaniowego począwszy od dnia 1 stycznia 2014 r., a zatem tylko w tym przedmiocie mógł orzekać Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w następstwie wniesionego przez A. R. odwołania od tej decyzji. Przedmiotem decyzji organu odwoławczego może być bowiem jedynie sprawa rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji.
Sąd stwierdził, że Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w decyzji nr [...] z dnia [...] września 2014 r., uchylając zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w Warszawie w części dotyczącej ustalenia terminu od kiedy stronie nie przysługuje wypłata świadczenia mieszkaniowego i orzekając w tym zakresie co do istoty sprawy, wyszedł poza przedmiot rozstrzygnięcia decyzji organu pierwszej instancji i orzekł, że A. R. nie przysługuje świadczenie mieszkaniowe. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej orzekł tym samym w przedmiocie odmowy przyznania A. R. świadczenia mieszkaniowego, co nie było przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, gdyż była nim tylko odmowa wypłaty świadczenia mieszkaniowego od wskazanej w decyzji organu pierwszej instancji daty.
Powołany w decyzji organu odwoławczego przepis art. 138 § 1 pkt 2 in principio K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Uchylając zaskarżoną decyzję w części i wychodząc w decyzji drugoinstancyjnej poza przedmiot rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej dopuścił się naruszenia powyższego przepisu. Formułując wskazania co do dalszego postępowania Sąd stwierdził, że co do zasady wykładnia przepisów prawa materialnego zaprezentowana w decyzji organu odwoławczego jest prawidłowa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego, mającą istoty wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 pkt 2 K.p.a. poprzez uznanie, że organ drugiej instancji wydając zaskarżoną decyzję wyszedł poza przedmiot rozstrzygnięcia decyzji organu pierwszej instancji.
W oparciu o powyższy zarzut kasacyjny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. R. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej.
Zarzut obrazy przepisów prawa procesowego, mającej wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez uznanie, że organ Agencji drugiej instancji wyszedł poza przedmiot rozstrzygnięcia decyzji organu pierwszej instancji, jest zasadny. Kontrolowana przez Sąd pierwszej instancji decyzja została wydana w postępowaniu odwoławczym. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji. W postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Organ odwoławczy nie może również rozszerzać zakresu sprawy (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2012, s. 517). Pamiętać przy tym należy, że w sprawie z wniosku przedmiot sprawy, a więc także rozstrzygnięcia organu, stanowi żądanie sformułowane we wniosku. W takim zaś zakresie, w jakim prawo materialne lub prawo procesowe opiera postępowanie administracyjne na zasadzie skargowości, uzależniając je od złożenia przez stronę żądania, treść tego żądania wyznacza przedmiot postępowania (patrz: B. Adamiak, op. cit. s. 308).
Podaniem z dnia 26 sierpnia 2013 r., następnie uzupełnionym, A. R. wystąpił o wypłatę świadczenia mieszkaniowego za okres na który został wyznaczony do służby poza granicami kraju. Z formularza wniosku o przyznanie świadczenia wynika wprost, że chodzi o okres od dnia 1 sierpnia 2013 r. do dnia 31 lipca 2016 r. Jak wynika z sentencji decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w Warszawie, organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia tylko co do części objętego żądaniem okresu. Nie oznacza to jednak, że nie zajął stanowiska co do okresu poprzedzającego, za który świadczenie zostało już wypłacone.
Analizę odnoszącą się do zagadnienia przedmiotu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, abstrahując na razie od kwestii materialnoprawnych, rozpocząć można od uwagi, że skarżący jako podstawę żądania wskazywał przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 746). Tryb załatwiania wniosku o przyznanie świadczenia mieszkaniowego jest taki, że w razie przysługiwania wnioskującemu żołnierzowi tego świadczenia, jest ono wypłacane. Z art. 24 ust. 3 i art. 48d ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wynika, że organ dokonuje czynności wypłacania bez wydawania decyzji w tym zakresie. Jest to zatem czynność materialno-techniczna. Natomiast w razie odmowy przyznania żołnierzowi zawodowemu świadczenia mieszkaniowego należy wydać decyzję administracyjną (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1724/14, niepublikowany, treść [w:] CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Decyzja odmowna ma skutki jedynie na przyszłość (por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn. akt OPK 21/01, ONSA 2003/3/105; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 138/07; wyrok NSA z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 520/0, niepublikowane, treść [w:] CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Skoro zatem doszło do wypłaty skarżącemu świadczenia mieszkaniowego, to do pozbawienia wypłaconych świadczeń nie może dojść na podstawie wydanej później decyzji konstytutywnej w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia na dalsze okresy.
Odmowa przyznania skarżącemu wypłaty świadczenia mieszkaniowego za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. oznaczała zatem, że Dyrektor Oddziału Regionalnego uznał, że nie ma podstaw do odmowy wypłaty świadczenia za okres wcześniejszy, tj. od dnia 1 sierpnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. W uzasadnieniu decyzji Dyrektora Oddziału została wskazana przyczyna takiego stanowiska organu. Stwierdził mianowicie, że podjął wypłatę świadczenia od dnia 1 sierpnia 2013 r., którą kontynuował do dnia 31 grudnia 2013 r.
Poza podstawą kasacji pozostaje zagadnienie w jaki sposób procesowo Dyrektor Oddziału powinien do tej części żądania odnieść się w sentencji decyzji, skoro uznał, że nie ma materialnych podstaw do przysługiwania tego świadczenia, a jednocześnie dokonano już materialno-technicznej czynności wypłaty. Przypomnieć bowiem należy, że wniosek o wypłatę wszczął postępowanie w przedmiocie świadczenia mieszkaniowego za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 lipca 2016 r. Niezależnie jednak od zasygnalizowanej kwestii brzmienia sentencji, powtórzyć można, że organ pierwszej instancji zajmował się kwestią zasadności wniosku za okres już od 1 sierpnia 2013 r. Uznał jednak, że odmowa może dotyczyć tylko okresu po 1 stycznia 2014 r. Świadczenie mieszkaniowe za okres od 1 sierpnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. było zatem częścią stosunku administracyjnoprawnego o którym rozstrzygał organ pierwszej instancji. Było więc objęte nie tylko rozpoznaniem, ale także rozstrzygnięciem. Organ odwoławczy, odmawiając przyznania świadczenia za okres od 1 sierpnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. nie orzekł zatem poza granicami sprawy.
Od razu wskazać warto, że w tej sytuacji rozważenia wymaga, czy rozstrzygnięcie organu odwoławczego za ten okres nie zostało wydane z naruszeniem zakazu sformułowanego w art. 139 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1349/15, niepublikowany, treść [w:] CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Dotychczasowe uwagi podsumować można stwierdzeniem, że stanowisko Sądu pierwszej instancji jest obarczone zarzucanym naruszeniem przepisów postępowania. Warunkiem uwzględnienia skargi kasacyjnej jest jednak zrealizowanie również drugiego warunku określonego w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tzn. zaistnienie sytuacji, w której to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Od razu trzeba zauważyć, że tego wpływu nie można wykluczyć. Przede wszystkim, ocena Sądu pierwszej instancji o wyjściu w decyzji drugoinstancyjnej poza przedmiot rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji zdecydowała o uchyleniu przez Sąd zaskarżonej decyzji. Zarówno z sentencji zaskarżonego wyroku, jak i z wyjaśnienia podstawy prawnej zawartej w uzasadnieniu wynika, że intencją Sądu pierwszej instancji było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i intencja ta została zrealizowana.
Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy i nie wchodzi w grę ewentualne zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym orzeczenia reformatoryjnego przewidzianego w art. 188 P.p.s.a. To zaś, że istota sprawy nie została rozpoznana wynika również z tego, że przeprowadzenia przez Sąd pierwszej instancji kontroli w pełnym zakresie (a nie tylko ograniczającym się do zbadania przedmiotu sprawy w postępowaniu odwoławczym) nie można wywieść ze wskazań co do dalszego postępowania. We wskazaniach tych Sąd pierwszej instancji wyartykułował pogląd, według którego, w razie przysługiwania żołnierzowi zawodowemu uprawnień z art. 24 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz ten nie ma prawa do realizowania prawa do zakwaterowania w formie wypłaty świadczenia mieszkaniowego, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Odnotować można, że jest to pogląd zgodny ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz: wyrok NSA z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1724/14 oraz powołany wyżej wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1349/15, niepublikowane, treść [w:] CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Jednak z uwagi na opisane wyżej ograniczenie się do zbadania przedmiotu postępowania odwoławczego, Sąd pierwszej instancji nie zaakceptował rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia mieszkaniowego. Orzeczenie Sądu pierwszej instancji, abstrahując od uchybienia Sądu co do przedmiotu (zakresu) postępowania odwoławczego, w części uchylającej zaskarżoną decyzję co do odmowy przyznania świadczenia mieszkaniowego za okres od dnia 1 stycznia 2014 r., stanowi przecież zaprzeczenie oceny materialnoprawnej sformułowanej we wskazaniach co do dalszego postępowania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi w Warszawie do ponownego rozpoznania. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na przepisie art. 203 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło