I OSK 259/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek del. WSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 478/07 w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 47/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę ma decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] wydaną w przedmiocie zwrotu części pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W/w wyrok wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w Białymstoku z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w sprawie zwrotu części przyznanej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. przyznano J. Z. pomoc finansową w wysokości 22.500 zł na uzyskanie lokalu mieszkalnego z przeznaczeniem na spłatę kredytu zaciągniętego na zakup mieszkania. Następnie, w związku ze złożonym pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby, Decyzją Personalną Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2006 r. nr [...], J. Z. został zwolniony ze Służby Więziennej z dniem 15 października 2006 r. Następstwem tego w dniu [...] grudnia 2006 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w Białymstoku wydał decyzję nr M-[...], w której zobowiązano J. Z. do zwrotu części przyznanej pomocy finansowej w wysokości 13.702,50 zł uzasadniając to faktem, że w/w został zwolniony ze służby nie nabywając prawa do emerytury ani renty. Od powyższej decyzji J. Z. wniósł odwołanie podnosząc, iż kwota podlegająca zwrotowi została ustalona nieprawidłowo, gdyż nie została pomniejszona o podatek dochodowy od osób fizycznych. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Białymstoku dopatrzył się w prowadzonym postępowaniu administracyjnym nieprawidłowości i decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] orzekł o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji, przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Od decyzji tej J. Z. w dniu 13 marca 2007 r. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku a niezależnie od powyższego Dyrektor Aresztu Śledczego, po ponownie przeprowadzonym postępowaniu w tej sprawie, w dniu [...] marca 2007 r. ( tj. w dniu wniesienia skargi do Sądu ) wydał decyzję nr [...], w której orzekł, że przyznana J. Z. pomoc finansowa podlega zwrotowi w wysokości 13.702,50 zł i spłatę jej rozłożył na 24 miesięczne raty. Od powyższego rozstrzygnięcia J. Z. ponownie wniósł odwołanie, w którym wskazał, iż decyzja Dyrektora Aresztu została wydana z naruszeniem terminu, nadto domagał się dokładnego sprecyzowania sposobu uiszczania poszczególnych rat należności. Rozpoznając sprawę w instancji odwoławczej Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Białymstoku decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż w niniejszej sprawie faktem bezsprzecznym było, że strona obowiązana była do zwrotu części przyznanej mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego z przeznaczeniem na spłatę kredytu zaciągniętego na zakup mieszkania. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu a dotyczących ustalenia wysokości dochodzonej przez Areszt należności, Dyrektor Okręgowy wskazał, że podatnik sam dokonuje korekty zapłaconego od pomocy mieszkaniowej podatku poprzez dokonanie stosownego rozliczenia rocznego z właściwym urzędem skarbowym. Jednocześnie Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej zauważył, że w sprawie nie zostało wydane orzeczenie o wstrzymaniu wykonalności decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] a zatem Dyrektor Aresztu Śledczego w Białymstoku wydając decyzję w dniu [...] marca 2007 r. nie naruszył prawa. Z treści decyzji tej wynikało również, że prawidłowo określono w sposób uiszczania należnych rat. Każdą ratę należało bowiem wpłacać do 10 dnia każdego miesiąca do kasy Aresztu Śledczego w Białymstoku przy ul. [...] lub w tym samym terminie na konto aresztu, a w przypadku chęci wpłaty poszczególnych rat na konto jednostki można było również zwrócić się pisemnie do Aresztu Śledczego w Białymstoku o podanie numeru konta bankowego. Decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] kwietnia 2008 r. stała się również przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, którą wniósł J. Z. Skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji naruszenie § 7 ust 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 132, poz. 1235) poprzez wadliwe obliczenie wysokości kwoty podlegającej zwrotowi. W skardze twierdzono, że kwota ta powinna zostać pomniejszona przez organ o potrącony wcześniej podatek od dochodów osiąganych przez osoby fizyczne w wysokości 2.603,48 zł i dlatego kwota przypadająca do zwrotu powinna wynosić 11.099,02 zł a nie jak błędnie ustalono 13.702,50 zł. Ponadto skarżący zarzucił organom niewstrzymanie z urzędu wykonania decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej o skierowaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia z powodu wniesienia na tę decyzję skargi do Sądu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Białymstoku podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Oddalając - na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) skargę na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że nie była ona uzasadniona. Sąd nie dopatrzył się, aby decyzja ta naruszała przepisy prawa obowiązujące w chwili jej wydawania. Przeciwnie, w uzasadnieniu swego stanowiska, Sąd podniósł, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły w przedmiotowej sprawie stan faktyczny i właściwie zastosowały oraz zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą kontrolowanej decyzji. Przede wszystkim, Sąd podkreślił, że było rzeczą bezsporną, iż skarżący obowiązany jest do zwrotu części przyznanej mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu z przeznaczeniem na spłatę zaciągniętego kredytu. Ustalone przez organy obu instancji okoliczności sprawy wyczerpują bowiem przesłanki § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 132, póz. 1235) będącego podstawą materialnoprawna skarżonej decyzji. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu pomoc finansowa podlega zwrotowi w przypadku zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed nabyciem przez niego prawa do emerytury lub renty a taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu nie budziła również zastrzeżeń wysokość oraz sposób ustalenia przez organy części kwoty uzyskanej pomocy finansowej podlegającej zwrotowi. W myśl bowiem, obowiązujących w tej mierze przepisów prawa, do ustalenia kwoty pomocy podlegającej zwrotowi przyjmuje się kwotę przyznanego świadczenia waloryzowanego corocznie o średni wskaźnik wzrostu towarów i usług konsumpcyjnych, określony w ustawie budżetowej, w przypadku, gdy obowiązek zwrotu powstał w latach następujących po roku przyznania pomocy finansowej - § 7 ust. 2 rozporządzenia - w sprawie niniejszej zgodnie z art. 28 ustawy budżetowej z dnia 17 lutego 2006 r. (Dz. U. Nr 35, poz. 244) wynosił on 101,5 %. Następnie kwotę polegającą zwrotowi obniża się w myśl § 7 ust. 3 rozporządzenia o 1/15 za każdy pełen rok służby - w sprawie niniejszej 6 lat (k. 53 akt administracyjnych). Mając na względzie powyższe wyliczono, iż kwota pomocy finansowej otrzymana przez funkcjonariusza w 2005 r. w wysokości 22.500 zł., po zwaloryzowaniu jej o wskaźnik określony w ustawie budżetowej na rok 2006, tj. o 101,5 %, wynosi 22.837,50 zł i podlega obniżeniu o 1/15 za pełnych 6 lat służby, co w efekcie daje kwotę 13.702,50 zł. Zdaniem Sądu ustalona w ten sposób kwota do zwrotu była prawidłowa, w szczególności odpowiadała regułom jej wyliczania. Obowiązujące natomiast przepisy prawa nie dają możliwości pomniejszania należnej kwoty o potrącany podatek dochodowy. Skarżący - jako podatnik sam bowiem dokonuje korekty zapłaconego podatku za rok, w którym została przyznana mu pomoc finansowa na uzyskanie lokalu przez złożenie stosownej korekty w urzędzie skarbowym. Sąd nadmienił także, że analogiczny pogląd został wyrażony też w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 74/07, w którym oddalona została skarga J. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Białymstoku z dnia [...] lutego 2007 r. Sąd Wojewódzki nie dopatrzył się również naruszenia przepisów proceduralnych przy wydawaniu skarżonej decyzji. Fakt złożenia w dniu 13 marca 2007 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na decyzję organu II instancji nie stał na przeszkodzie, aby organ l instancji mógł rozpoznać ponownie sprawę. Decyzje bowiem, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne, a zatem wykonalne. Wniesienie skargi do Sądu nie wstrzymuje samo z siebie wykonania aktu lub czynności z urzędu, co wynika z art. 61 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle którego wstrzymanie decyzji może nastąpić albo z urzędu albo na wniosek skarżącego. W niniejszej sprawie skarżący nie składał takiego wniosku do organu odwoławczego a organ z urzędu takiej decyzji nie podjął. W tym stanie rzeczy zarzut o wydaniu decyzji z naruszeniem terminu uznano za bezpodstawny. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył J. Z. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego ( art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ) tj. naruszenie § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszowi Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, iż od kwoty przyznanej pomocy finansowej, stanowiącej podstawę wyliczenia kwoty pomocy finansowej podlegającej zwrotowi nie powinna zostać odliczona ogólna wartość zaliczek odprowadzonych przez skarżącego tytułem podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z otrzymaną pomocą finansową. Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wprawdzie poza sporem pozostaje okoliczność, iż skarżący ma obowiązek zwrotu części otrzymanej pomocy finansowej bowiem odszedł ze służby więziennej przed nabyciem przez niego uprawnień emerytalno-rentowych, ale sporna jest wysokość kwoty podlegającej zwrotowi. Od przyznanej bowiem funkcjonariuszowi kwoty 22.500 zł powinna zostać odjęta kwota potraconej zaliczki na poczet należnego podatku dochodowego od osób fizycznych i tak wyliczona kwota winna stanowić podstawę do wyliczeń - zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszowi Służby Więziennej. W rezultacie zwrotowi winna podlegać jedynie suma 11.099, 02 zł. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w Białymstoku wniósł o jej oddalenie zauważając, że w niniejszej sprawie należy odróżnić od siebie dwa pojęcia tj. kwotę przyznanej pomocy finansowej i kwotę otrzymanej ( wypłaconej ) pomocy finansowej. W związku z powyższym skoro przepis § 7 ust. 2 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszowi Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego posługuje się terminem przyznanej pomocy finansowej to należy uznać, że w zaskarżonej decyzji ( a co za tym idzie w zaskarżonym wyroku ) przepis ten został zastosowany prawidłowo. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, który to przypadek w niniejszej sprawie nie zachodził. Tak więc, w tym wypadku postępowanie kasacyjne sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podniesionych przez skarżącego podstaw kasacyjnych. Skargę kasacyjną należało uznać za nieusprawiedliwioną. Została ona oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego polegającego na niewłaściwym jego zastosowaniu polegającym na naruszeniu § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszowi Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego ( Dz. U. Nr 132, poz. 1235 ). Skarżący kasacyjnie stał bowiem na stanowisku, iż od kwoty przyznanej pomocy finansowej, stanowiącej podstawę wyliczenia kwoty pomocy finansowej podlegającej zwrotowi, powinna zostać odliczona ogólna wartość zaliczek odprowadzonych przez skarżącego tytułem podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z otrzymaną pomocą finansową. Z poglądem tym nie można się jednak zgodzić. Jak trafnie sygnalizuje to w odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Białymstoku, na tle przedmiotowej sprawy, należy rozróżniać pojęcie kwoty przyznanej pomocy finansowej funkcjonariuszowi od kwoty polegającej wypłacie przyznanej pomocy. Kwotą przyznanej pomocy finansowej jest kwota określona w decyzji wydanej w przedmiocie przyznania takiej pomocy. Tego rodzaju terminem posługuje się właśnie przepis § 7 ust. 2 i 3 cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 24 czerwca 2003 r. Stanowi on, że zwrotowi podlega kwota przyznanego świadczenia i określa sposób wyliczenia tej kwoty. Kwestie zaliczek pobranych na poczet podatku dochodowego należnego od osób fizycznych są zupełnie odrębną kwestią, uregulowaną w odrębnym ustawodawstwie i rządząca się zupełnie odrębnymi zasadami. Nie można tych dwóch instytucji prawnych tj. podatku ( zaliczki na poczet podatku ) i pomocy finansowej, która może otrzymać funkcjonariusz Służby Więziennej łączyć i domagać się od organu Służby Więziennej, aby w swoich decyzjach dotyczących przyznanych przez niego świadczeń badał a następnie uwzględniał sytuacje podatkową konkretnych, poszczególnych funkcjonariuszy. Żaden przepis nie upoważnia tego rodzaju organu do takich działań. Organ Służby Więziennej - jako płatnik - poza obowiązkiem odprowadzenia do organu podatkowego zaliczki na poczet podatku dochodowego należnego od osób fizycznych - nie podejmuje innych działań w sferze podatkowej. W dalszej kolejności to podatnik jest obowiązany rozliczyć się z w urzędzie skarbowym z uzyskanych dochodów oraz występuje do organów podatkowych ze stosownymi wnioskami i żądaniami dotyczącymi jego sytuacji podatkowej. Tylko on - jako osoba zainteresowana - może być w takiej sytuacji stroną w postępowaniu podatkowym. Biorąc pod uwagę zatem, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.