I OSK 287/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-06-27
Skład orzekający: Wiesław Morys, Ewa Dzbeńska, Jacek Fronczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cel wywłaszczenia nieruchomości pod budowę metra został zrealizowany, jeśli część nieruchomości znajduje się poza liniami rozgraniczającymi inwestycji i nie jest zagospodarowana, a część została nabyta na wniosek byłego właściciela?Ratio decidendi
Cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, jeśli wywłaszczona nieruchomość, w tym jej część nabyta na wniosek byłego właściciela, nie została faktycznie wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, nawet jeśli inwestycja (budowa metra) jest duża i wymaga infrastruktury. Brak zagospodarowania i położenie poza liniami rozgraniczającymi inwestycji świadczą o braku realizacji celu wywłaszczenia, co uzasadnia zwrot nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej pod budowę metra. Starosta Piaseczyński orzekł o zwrocie części nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, ponieważ działki znajdują się poza liniami rozgraniczającymi inwestycji i nie są zagospodarowane. Wojewoda Mazowiecki utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Miasta Stołecznego Warszawy, podzielając stanowisko organów. Miasto Stołeczne Warszawa wniosło skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, argumentując, że budowa metra obejmuje nie tylko tunel, ale także niezbędne zabezpieczenie naziemne, a teren nie został zagospodarowany z uwagi na specyfikę inwestycji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Miasta Stołecznego Warszawy.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2069/10 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2069/10, oddalił skargę Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu nieruchomości.
W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: decyzją Naczelnika Dzielnicy Warszawa Wola z dnia [...] sierpnia 1983 r. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położona w Warszawie-Kabatach, oznaczona jako część działki ewid. nr [...] o powierzchni 0,4880 ha, stanowiąca własność S. P., w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64). Część nieruchomości o pow. 0,2227 ha wywłaszczono na wniosek byłego właściciela zgłoszony podczas rozprawy wywłaszczeniowej w dniu 3 sierpnia 1983 r. Zgodnie z decyzjami: o lokalizacji inwestycji z dnia [...] sierpnia 1975 r. oraz o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] czerwca 1982 r. i z dnia [...] kwietnia 1983 r., wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona pod budowę pierwszego odcinka metra. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości w dniu 4 marca 1993 r. wystąpił poprzedni właściciel S. P.; wniosek ten został podtrzymany przez jego spadkobierców – J. P., J. L. i T. S. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2004 r. Wojewoda Mazowiecki wyznaczył Starostę Piaseczyńskiego jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Starosta Piaseczyński, decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w Warszawie przy [...], stanowiącej projektowaną działkę ewid. nr [...] o pow. 116 m2, działkę nr [...] o pow. 814 m2 i nr [...] o pow. 112 m2, będącej częścią dawnej działki nr [...], pochodzącej z hip. Pn. "Osada tab. likw. nr [...] wsi Kabaty cz." Doszedł bowiem do przekonania, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Działki znajdują się poza liniami rozgraniczającymi [...] i nie są zagospodarowane.
Odwołanie od tej decyzji wniósł Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu stwierdził, że organ pierwszej instancji ustalił cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na podstawie decyzji o lokalizacji inwestycji z dnia [...] sierpnia 1975 r. oraz decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] czerwca 1982 r. i z dnia [...] kwietnia 1983 r., jako budowa pierwszego odcinka metra. Z akt sprawy wynika, iż na projektowanej działce ewid. nr [...] o pow. 116 m2, działce nr [...] o pow. 814 m2 i nr [...] o pow. 112 m2, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Z pisma Biura Planowania Rozwoju Warszawy z dnia 16 września 2004 r., pisma Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy Ursynów z dnia 29 października 2004 r. oraz pisma Metra Warszawskiego Sp. z o.o. z dnia 20 września 2004 r., wynika, iż przedmiotowe działki znajdują się poza liniami rozgraniczającymi [...], ponadto Metro Warszawskie Sp. z o.o. pismem z dnia 20 września 2004 r. oraz Delegatura Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy Ursynów pismem z dnia 18 stycznia 2007 r., potwierdziły brak zagospodarowania działek. Wojewoda Mazowiecki podał również, że w dniu 8 maja 2009 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości z udziałem stron postępowania, w trakcie których ustalono, iż projektowana działka ewid. nr [...], działka nr [...] i nr [...] stanowią teren niezagospodarowany, porośnięty trawą oraz dziko rosnącymi drzewami i krzewami. Ustalenia te korespondują z wynikiem oględzin przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonych w dniu 15 września 2009 r. przez rzeczoznawcę majątkowego oraz znajdującym się w aktach sprawy materiałem fotograficznym. Wobec powyższego Wojewoda Mazowiecki uznał, iż Starosta Piaseczyński zasadnie orzekł zwrot nieruchomości z uwagi na fakt, iż nie została ona wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wojewoda Mazowiecki ocenił jako nietrafny zarzut Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, iż nie można mówić o realizacji celu wywłaszczenia, ponieważ przedmiotowe działki zostały wykupione na wniosek byłego właściciela i nie zostały objęte decyzją o lokalizacji metra z dnia [...] sierpnia 1975 r. Zdaniem organu z akt sprawy, w tym z dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez uprawnionego geodetę wynika, iż część dawnej działki ewid. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 0,4880 ha, wywłaszczonej decyzją Naczelnika Dzielnicy Warszawa Wola z dnia [...] sierpnia 1983 r. stanowi obecnie działkę nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...] oraz część działek nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...]. Działki o numerach: [...] z obr. [...], nr [...] i [...] z obr. [...] oraz nr [...] z obr [...] o łącznej powierzchni 2618 m2 są położone w granicach lokalizacji metra. Oznacza to, iż projektowana działka nr [...], stanowiąca część działki nr [...] z obrębu [...] oraz działka nr [...] z obrębu [...], były objęte decyzją lokalizacyjną nr [...], zaś poza lokalizacją znajduje się działka nr [...] z obrębu [...]. Skoro działki nr 56/54 i 1/20 były objęte decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] sierpnia 1975 r., zaś działka nr [...] została nabyta na wniosek właściciela, należy uznać, że istnieje możliwość ich zwrotu na rzecz spadkobierców byłego właściciela, gdyż zwrotowi podlega zarówno nieruchomość objęta decyzją lokalizacyjną, jak również działka nie przeznaczona na cel wywłaszczenia. W ocenie organu odwoławczego błędne oznaczenie w sentencji decyzji obrębu położenia działki nr [...], poprzez wskazanie obrębu [...], zamiast obrębu [...], nie stanowi wady uzasadniającej uchylenie decyzji Starosty Piaseczyńskiego nr [...], z dnia [...] grudnia 2009 r. Z akt przedmiotowej sprawy, w tym uzasadnienia decyzji, pkt IV sentencji decyzji, operatu szacunkowego oraz innych dokumentów, znajdujących się w aktach, wynika bowiem, iż całe postępowanie było prowadzone w stosunku do działki nr [...] z obrębu [...]. Z uwagi na fakt, iż jest to błąd, którego oczywistość można stwierdzić porównując treść decyzji z jego uzasadnieniem oraz zawartymi w aktach sprawy dokumentami organ uznał, iż ma on charakter oczywistej omyłki, którego sprostowanie winno nastąpić w trybie przewidzianym w art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: K.p.a. Nadto Minister stwierdził, iż sprostowanie nie ma wpływu na merytoryczną treść decyzji, dlatego uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową.
Skargę na powyższą decyzję wniosło Miasto Stołeczne Warszawa. W jej uzasadnieniu podniesiono, że prace związane z budową I linii metra zostały zakończone w połowie lat 90-tych ubiegłego wieku. Po ich zakończeniu teren został uprzątnięty i wyrównany. Zarówno Starosta Piaseczyński, jak i Wojewoda Mazowiecki nie ustosunkowali się do faktu wybudowania I linii metra zgodnie z celem wywłaszczenia. Budowa metra to nie tylko tunel, ale także grunt wokół tego tunelu niezbędny do zabezpieczenia jego prawidłowego funkcjonowania. W tym zakresie nie poczyniono żadnych ustaleń z inwestorem, tj. z Metrem Warszawskim. Wojewoda Mazowiecki pominął ponadto przekazane przez skarżącego dokumenty załączone do odwołania potwierdzające fakt wybudowania I linii metra, w tym pisma Metra Warszawskiego nr [...], z dnia 31 maja 1991 r. i [...], z dnia 9 kwietnia 1997 r. W aktach sprawy powinny również znajdować się oryginały pism Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy Ursynów z dnia 5 listopada 2003 r. i Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy Ursynów z dnia 20 listopada 2003 r. potwierdzające realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości. Dokumenty te, zdaniem strony skarżącej, zostały pominięte w trakcie postępowania. W uzasadnieniu skargi przytoczono również tezę wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 200/07, że warunek, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami musi odnosić się do całości wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości, a nie jej części (działki powstałej z podziału takiej nieruchomości).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki oraz uczestniczka postępowania J. P. wnieśli o oddalenie skargi. J. P. podniosła, że na działkach przeznaczonych do zwrotu w niniejszej sprawie Metro nie wybudowało jakichkolwiek urządzeń, co jednoznacznie wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Metra z dnia 20 września 2004 r. (k. 107). Analogiczne pismo dotyczące działki sąsiedniej skierowało Metro w dniu 9 grudnia 2004 r. w sprawie S. L., rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pod sygn. akt I SA/Wa 2030/10 i znajduje się w aktach tej sprawy (k. 81-82). Działka nr [...] leżąca po drugiej stronie ul. [...] została uczestniczce J. P. zwrócona decyzją Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał wniesioną skargę za niezasadną. Sąd wskazał, iż dla oceny zbędności nieruchomości, umożliwiającej dokonanie jej zwrotu byłemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu, konieczne jest ustalenie faktycznego sposobu jej użytkowania w aspekcie zgodności z celem, na jaki nieruchomość została wywłaszczona. Jak wynika z akt sprawy, na projektowanej działce ewid. nr [...] o pow. 116 m2, działce nr [...] o pow. 814 m2 oraz działce nr [...] o pow. 112 m2, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Okoliczność tę potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy - późniejsze niż wskazywane w skardze - pisma Biura Planowania Rozwoju Warszawy z dnia 16 września 2004 r., Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy Ursynów z dnia 29 października 2004 r. oraz Metra Warszawskiego sp. z o.o. z dnia 20 września 2004 r. – z których jednoznacznie wynika, iż przedmiotowe działki znajdują się poza liniami rozgraniczającymi [...]. Również Metro Warszawskie Sp. z o.o. pismem z dnia 20 września 2004 r. oraz Delegatura Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy Ursynów pismem z dnia 18 stycznia 2007 r. potwierdziły brak zagospodarowania przedmiotowych działek. Sąd zwrócił również uwagę na przeprowadzone w dniu 8 maja 2009 r. oględziny przedmiotowej nieruchomości z udziałem stron postępowania, w trakcie których ustalono, iż projektowana działka ewid. nr [...], działka nr [...] oraz działka nr [...] stanowią teren niezagospodarowany, porośnięty trawą oraz dziko rosnącymi drzewami i krzewami, jak również oględziny przeprowadzone w dniu 15 września 2009 r. przez rzeczoznawcę majątkowego, a także znajdujący się w aktach sprawy materiał fotograficzny. Wobec powyższego Sąd uznał, iż słusznie organ orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości położonej w Warszawie przy [...], stanowiącej projektowaną działkę ewid. nr [...], działkę nr [...] oraz działkę nr [...] - pochodzącą z hip. Pn. "Osada tab. likw. nr [...] wsi Kabaty cz.", z uwagi na fakt, iż nie została ona wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sąd podzielił również stanowisko Wojewody Mazowieckiego co do zarzutu Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, iż nie można mówić o realizacji celu wywłaszczenia, ponieważ przedmiotowe działki zostały wykupione na wniosek byłego właściciela i nie zostały objęte decyzją o lokalizacji metra z dnia [...] sierpnia 1975 r. Z akt sprawy, w tym z dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez uprawnionego geodetę wynika bowiem, iż część dawnej działki ewid. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 0,4880 ha, wywłaszczonej decyzją Naczelnika Dzielnicy Warszawa Wola z dnia [...] sierpnia 1983 r. stanowi obecnie działkę nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...] oraz część działek nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...]. Działki o numerach: [...] cz. z obr. [...], nr [...] i [...] z obr. [...] oraz nr [...] z obr. [...] o łącznej powierzchni 2618 m2 są położone w granicach lokalizacji metra. Oznacza to, iż projektowana działka nr [...], stanowiąca część działki nr [...] z obrębu [...] oraz działka nr [...] z obrębu [...], były objęte decyzją lokalizacyjną nr [...], zaś poza lokalizacją znajduje się działka nr [...] z obrębu [...]. Sąd zgodził się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 910/00 (LEX nr 56664), z którego wynika, że część nieruchomości nabyta na żądanie właściciela umową podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela tylko wówczas, gdy spełnione zostaną warunki do zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości. Słusznie więc, zdaniem Sądu, Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że skoro działki nr [...] i [...] były objęte decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] sierpnia 1975 r., a działka nr [...] została nabyta na wniosek właściciela, to należy uznać, że istnieje możliwość ich zwrotu na rzecz spadkobierców byłego właściciela, gdyż zwrotowi podlega zarówno nieruchomość objęta decyzją lokalizacyjną, jak również działka nie przeznaczona na cel wywłaszczenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) – dalej: P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Miasto Stołeczne Warszawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie, a to art. 137 § 1 (winno być ust. 1) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), w wyniku czego błędnie uznano, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany oraz zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to art. 113 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 K.p.a., skutkiem czego zamknięto rozprawę nie wyjaśniając wszelkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, w tym faktu, iż zwrócona nieruchomość stanowiła grunt wokół tunelu metra stanowiąca jego zabezpieczenie, postulowano uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Zdaniem pełnomocnika Miasta Stołecznego Warszawy Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że oprócz tunelu, którym poruszają się wagony metra, konieczne jest zabezpieczenie naziemne. Pominięte zostały całkowicie dotyczące tej kwestii pisma Metra Warszawskiego znajdujące się w aktach sprawy. Zdaniem autorki skargi kasacyjnej ustalenia poczynione podczas wizji lokalnej nie mogą zastępować zapoznania się z rozwiązaniami technicznymi tak specyficznej inwestycji jaką jest metro. Niewątpliwie dopiero całość tego przedsięwzięcia inwestycyjnego powinna zostać potraktowana jako realizacja celu wywłaszczenia. Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym przedmiocie, pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że o zbędności terenu nie może świadczyć sam fakt nawet wieloletniego niezagospodarowania wywłaszczonego terenu. Sytuacja taka może być uzasadniona, gdy chodzi o wielkie zadania inwestycyjne. Ponadto, Sąd I instancji nie zbadał wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy przed zamknięciem rozprawy. Nie dokonał analizy całej dokumentacji związanej z budową metra na tym odcinku, co niewątpliwie zmieniłoby pogląd na realizację celu wywłaszczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie mogła odnieść skutku. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest on bowiem uprawniony do wykraczania poza ramy zaskarżenia i przedstawionych zarzutów, jak też dociekania nieprecyzyjnie sformułowanych intencji skarżących kasacyjnie.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Podstawa naruszeń procesowych, rozpoznawana w pierwszej kolejności, jest chybiona. Zasadnie doszło do zamknięcia rozprawy i wyrokowania w sprawie, gdyż dojrzała ona do rozstrzygnięcia. Wszystkie kwestie wymagające zbadania podczas dokonywania oceny legalności zaskarżonej decyzji, zostały wyjaśnione, a stanowiska stron przedstawione. Uchybienie w tym zakresie nie może polegać na błędnej ocenie stanu faktycznego czy wadliwym zastosowaniu bądź wykładni prawa, gdyż te okoliczności mogą uzasadniać ewentualny zarzut naruszenia innych przepisów, w tym zwłaszcza materialnoprawnych czy dotyczących sporządzenia uzasadnienia wyroku. Tym bardziej, gdy został on powiązany z zarzutem naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, który można postawić tylko organowi, zaś sądowi administracyjnemu poprzez niedostrzeżenie niewyjaśnienia sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Ponieważ stanowisko Sądu I instancji należy uznać za trafne, wadliwość tego zarzutu wynikać będzie również z poniższych rozważań.
Niepodobna zarzucić Sądowi meriti uchybień przepisowi art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (oznaczonej w skardze kasacyjnej jako "ustawa z dnia 11 sierpnia o gospodarce nieruchomościami..."). Przepis ten określa przesłanki pozwalające na ocenę zbędności nieruchomości, która stanowi podstawę zwrotu nieruchomości na mocy art. 136 ust. 3 tej ustawy. Przy czym zbudowany jest on z kilku jednostek redakcyjnych, bo z dwóch ustępów, z których pierwszy ma dwa punkty. Autorka skargi kasacyjnej nie zadała jednak sobie trudu wskazania precyzyjnego, jaki przepis zaskarża. Utrudnia to ustalenie zakresu zaskarżenia i kontrolę instancyjną. Zatem odnosząc się do okoliczności przytoczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, trzeba stwierdzić, że materiał dowodowy dostatecznie zobrazował brak wykorzystania spornej nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, stąd istniały podstawy do uwzględnienia żądania jej zwrotu. Specyfika inwestycji nie może przekreślać możliwości stosowania powszechnie obowiązujących norm prawnych, ani uzasadniać innego traktowania pod względem prawnym danej inwestycji. Jeżeli zatem istniałyby powody dla przyjęcia, że funkcjonowanie metra wymaga korzystania z innych jeszcze działek, to należało te okoliczności wykazać, jeżeli już nie zagospodarować ów teren w odpowiedni do rzekomych wymogów technicznych sposób. Tymczasem skarżąca nawet nie usiłowała zaprezentować dowodów na okoliczność, że całość przedsięwzięcia wymaga korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Sama zaś zainteresowana spółka Metro Warszawskie w piśmie z dnia 9 grudnia 2004 r. stwierdziła brak wykorzystania działki, nie podała konieczności jej użycia w przyszłości, akcentując jedynie możliwe ograniczenia w jej zagospodarowaniu. Nie mogą jednak one sprzeciwiać się zwrotowi. Oczywistym jest, że wywłaszczenie obejmuje nie tylko teren konkretnej inwestycji, ale też potrzebnej do korzystania z niej infrastruktury i tego stanowiska nie sposób negować, wszak tę konieczność należało wykazać w sprawie. Nie doszło do tego, toteż twierdzenia skarżącego kasacyjnie w tej materii, szczególnie eksponujące, że sporny teren stanowi zabezpieczenie tunelu metra, są gołosłowne i jako takie nie są władne podważyć trafnego stanowiska Sądu I instancji. Pisma dołączone do skargi, mające wykazać zrealizowanie celu wywłaszczenia pozostają w oczywistej sprzeczności z pozostałymi wiarygodnymi dowodami.
Co mając na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło