I OSK 369/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-12-08
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Małgorzata Pocztarek, Jolanta Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Straży Granicznej, który został powołany do zawodowej służby wojskowej jeszcze przed zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej, a faktycznie podjął służbę wojskową po 16-dniowej przerwie od zwolnienia ze Straży Granicznej, traci prawo do odprawy z tytułu zwolnienia ze służby w Straży Granicznej na podstawie art. 122 ustawy o Straży Granicznej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że funkcjonariusz, który został powołany do zawodowej służby wojskowej jeszcze przed zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej, traci prawo do odprawy, nawet jeśli faktyczne podjęcie służby wojskowej nastąpiło po 16-dniowej przerwie. Kluczowe jest "przyjęcie do służby", a nie jej faktyczne rozpoczęcie, a powołanie do służby wojskowej przed zwolnieniem ze Straży Granicznej oznacza, że nie przysługuje odprawa.Stan faktyczny
Funkcjonariusz M.P. został zwolniony ze służby w Straży Granicznej z dniem 2 maja 2014 r. na własną prośbę. Jeszcze przed zwolnieniem, w dniu 25 marca 2014 r., został powołany do zawodowej służby wojskowej. Faktycznie podjął służbę wojskową w dniu 19 maja 2014 r., a w okresie od 5 do 18 maja 2014 r. posiadał status osoby bezrobotnej. Straż Graniczna odmówiła wypłaty odprawy, uznając, że M.P. podjął zawodową służbę wojskową bezpośrednio po zwolnieniu ze służby, co wyklucza prawo do odprawy na podstawie art. 122 ustawy o Straży Granicznej. WSA w Warszawie oddalił skargę M.P., a NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska Protokolant asystent sędziego Dorota Korybut – Orłowska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 856/15 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 31 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odprawy z tytułu zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 15 października 2015 r. o sygn. akt II SA/Wa 856/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę M.P. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 31 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odprawy z tytułu zwolnienia ze służby.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż Komendant Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia 10 lutego 2015 r. nr [...], na podstawie art. 122 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1402 z późn. zm.), odmówił wypłaty M.P. odprawy, o której mowa w art. 118 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że M.P. został zwolniony ze służby rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 25 kwietnia 2014 r. z dniem 2 maja 2014 r.
Na podstawie art. 122 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej odprawa nie przysługuje funkcjonariuszowi, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby, w której przysługuje prawo do takich świadczeń.
Pismem z dnia 10 grudnia 2014 r. organ poinformował M.P. o przysługujących mu prawach, wyznaczył termin na ewentualne zapoznanie się z materiałem dowodowym oraz pouczył o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania żądań. M.P. skorzystał z przysługujących praw, zapoznał się z aktami i w dniu 15 grudnia 2014 r. złożył wniosek, w którym wniósł o włączenie do akt postępowania kopii decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z dnia 5 maja 2014 r. i nr [...] z dnia 28 maja 2014., karty powołania nr 11/2014 z dnia 13 maja 2014 r., rozkazu personalnego nr [...] Wojskowego Komendanta Uzupełnień i rozkazu personalnego nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr MON.
Zwrócił się o uwzględnienie faktu braku spełnienia drugiej i trzeciej przesłanki z art. 122 ustawy o Straży Granicznej, ponieważ powstanie stosunku służbowego w Wojsku Polskim nastąpiło 19 maja 2014 r. czyli 16 dni po zwolnieniu ze Straży Granicznej. Podkreślił, że zgodnie z art. 94 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odprawa przysługuje tylko za okresy zawodowej służby wojskowej, zatem za okres służby w Straży Granicznej Wojsko Polskie odprawy nie wypłaci, w związku z tym przedmiotową odprawę powinna wypłacić Straż Graniczna.
Komendant Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej wskazał, że M.P. z pominięciem drogi służbowej pismem z dnia 3 kwietnia 2014 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Straży Granicznej o zwolnienie go ze służby w trybie przyśpieszonym z dniem 2 maja 2014 r. Informację o planowanym zwolnieniu komendant oddziału powziął w dniu 7 kwietnia 2014 r.
W odpowiedzi na pismo Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia NwOSG z dnia 9 kwietnia 2014 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień Warszawa-Śródmieście (na którego ewidencji pozostawał M.P.) telefonicznie oraz pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. I.dz. 967/14 powiadomił, że wobec ww. prowadzone są czynności zmierzające do wcielenia go do zawodowej służby wojskowej przez Departament Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej.
W dniu 7 maja 2014 r. do organu wpłynęło pismo I.dz. DK/VI/5483/14, którym Szef Oddziału Kadr Wojsk Lądowych poinformował o powołaniu M.P. (na własny wniosek) do zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała oraz wskazał jednostkę wojskową i stanowisko, na którym ma być pełniona. Do pisma został załączony rozkaz personalny nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2014 r., którym M.P. został powołany do zawodowej służby wojskowej. Ponadto w dniu 30 maja 2014 r. organ otrzymał pismo I.dz. 1809/14 Wojskowego Komendanta Uzupełnień Warszawa – Ochota informujące o podjęciu służby w tej komendzie przez M.P. w dniu 19 maja 2014 r.
Komendant Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej odnosząc się do przedłożonej przez stronę decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr [...], uznał, że posiadanie statusu bezrobotnego bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych w okresie od 5 do 19 maja 2014 r. nie przesądza o braku bezpośredniości w zatrudnieniu.
Biorąc pod uwagę powyższe fakty oraz to, że w dniu 30 kwietnia 2014 r. M.P. złożył oświadczenie, iż z tytułu służby pełnionej w Wojsku Polskim otrzymał odprawę w wysokości miesięcznego uposażenia, a także to, że w dniu 1 maja 2014 r., w myśl art. 109 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, otrzymał "z góry" przysługujące mu za cały miesiąc maj uposażenie wraz z dodatkami o charakterze stałym, a jednocześnie z tytułu podjęcia służby w Wojsku Polskim w dniu 19 maja 2014 r. od tego dnia wypłacono mu uposażenie za ten sam okres, tj. od 19 maja 2014 r., organ uznał, że M.P. podjął zawodową służbę wojskową bezpośrednio po zwolnieniu ze Straży Granicznej.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył M.P..
Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia 31 marca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 118 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 12 oraz ust. 3 otrzymuje odprawę.
M.P. został zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 3 (własna prośba). Przepis art. 122 stanowi, że odprawa, o której mowa w art. 118, oraz świadczenia określone w art. 121 nie przysługują funkcjonariuszowi, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby, w której przysługuje prawo do takich świadczeń.
Z art. 122 wynika więc, że pomimo zwolnienia funkcjonariusza ze służby z zastosowaniem jednej z wymienionych w art. 118 ust. 1 podstaw prawnych prawo do odprawy nie przysługuje, jeżeli bezpośrednio po zwolnieniu podjął zawodową służbę wojskową lub inną służbę, w której przysługuje prawo do takich świadczeń.
Organ stwierdził, że na gruncie art. 122 ustawy o Straży Granicznej podjęcie zawodowej służby wojskowej przez M.P. nastąpiło "bez jakiegokolwiek pośrednictwa". Podjęcia tej służby nie poprzedzał okres innego zatrudnienia, czy jakiejkolwiek innej działalności zawodowej. Wręcz przeciwnie, M.P. został powołany do zawodowej służby wojskowej (na własny wniosek) rozkazem personalnym nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2014 r., natomiast ze służby w Straży Granicznej został zwolniony rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 25 kwietnia 2014 r. z dniem 2 maja 2014 r. Oznacza to, że do zawodowej służby wojskowej został powołany przed zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej przy czym faktycznie podjął tę służbę w dniu 19 maja 2014 r. czyli 16 dni po zwolnieniu ze Straży Granicznej.
W ocenie organu odwoławczego uzyskanie statusu bezrobotnego zmierzało do wywołania wrażenia, że ww. nie podjął zawodowej służby wojskowej bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej. Organ wskazał, że M.P. uzyskał status bezrobotnego i podjął zawodową służbę wojskową w okresie, za który otrzymał uposażenie ze Straży Granicznej z tytułu pełnienia służby w tej formacji, a ponadto za część tego okresu, tj. od dnia 19 do 31 maja 2014 r. otrzymał również uposażenie od Wojska Polskiego.
Przedstawiony stan faktyczny, w którym okresy wypłaty uposażenia z tytułu służby w różnych służbach nie tylko się stykają ale także częściowo pokrywają uzasadnia twierdzenie, że M.P. trafił do zawodowej służby wojskowej wprost ze Straży Granicznej, czyli bezpośrednio. Z tego względu, w ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu I instancji nie narusza art. 118 ust. 1 pkt 1 i art. 122 ustawy o Straży Granicznej.
Decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 31 marca 2015 r. stała się przedmiotem skargi M.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia.
Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, iż wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie został naruszony ani przepis art. 118 ust. 1 pkt 1, ani przepis art. 122 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.). Organ nie naruszył też przepisów postępowania w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 12 oraz ust. 3 otrzymuje odprawę.
M.P. zwolniony został ze służby w Straży Granicznej z dniem 2 maja 2014 r. rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 25 kwietnia 2014 r. w trybie art. 45 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej (pisemne zgłoszenie wystąpienia przez funkcjonariusza ze służby).
Przepis art. 122 powołanej ustawy stanowi, że odprawa, o której mowa w art. 118, oraz świadczenia określone w art. 121 nie przysługują funkcjonariuszowi, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby, w której przysługuje prawo do takich świadczeń.
Sąd zauważył, iż obowiązkiem organu było zatem ustalenie, czy M.P. bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby, w której przysługuje prawo do odprawy. W takim przypadku bowiem odprawa, o której mowa w art. 118 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej nie przysługuje zwolnionemu funkcjonariuszowi.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że M.P. z tytułu zwolnienia ze służby w Straży Granicznej odprawa, o której mowa w art. 118 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 122 ustawy o Straży Granicznej nie przysługuje i zasadnie negatywnie rozpatrzył wniosek strony. W sprawie nie budzi przy tym wątpliwości, że organ w decyzji z dnia 10 lutego 2015 r. rozstrzygnął, powołując się na przepis art. 122 ustawy o Straży Granicznej, o braku uprawnienia wymienionego funkcjonariusza do odprawy, o której mowa w art. 118 ust. 1 pkt 1 ustawy. Wynika to jednoznacznie z uzasadnienia decyzji. Sąd nie podzielił zatem zarzutu skargi, że podjęte przez organ rozstrzygnięcie nie znajduje podstawy prawnej w przepisach ustawy o Straży Granicznej. Podstawę prawną decyzji stanowi bowiem przepis art. 122 w zw. z art. 118 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut dowolniej interpretacji przez organ użytego przez ustawodawcę w przepisie art. 122 ustawy o Straży Granicznej zwrotu "bezpośrednio po zwolnieniu ze służby". Zarzut błędnej wykładni we wskazanym zakresie i błędnego zastosowania powołanego przepisu przez organ skarżący oparł na fakcie wydania przez Prezydenta m.st. Warszawy w dniu 5 maja 2014 r. decyzji o uznaniu skarżącego z tymże dniem za osobę bezrobotną i na fakcie pozostawania osobą bezrobotną do dnia 18 maja 2014 r., a podjęcia zawodowej służby wojskowej dopiero w dniu 19 maja 2014 r. Skarżący stawiając wymieniony zarzut pomija jednakże wszystkie inne okoliczności, jakie w tej sprawie wystąpiły, a nadto samo brzmienie przepisu art. 122 ustawy o Straży Granicznej. Powołany przepis nie wymaga, aby bezpośrednio – po zwolnieniu ze służby – miało miejsce rozpoczęcie pełnienia zawodowej służby wojskowej (stawienie się w jednostce wojskowej, w której wyznaczono na stanowisko służbowe), jak rozumie to skarżący, ale stanowi o bezpośrednim – po zwolnieniu ze służby – przyjęciu do zawodowej służby wojskowej. Pojęcie "przyjęty do zawodowej służby wojskowej" użyte przez ustawodawcę w art. 122 ustawy o Straży Granicznej jest pojęciem szerszym i nie może być utożsamiane z pojęciem rozpoczęcia pełnienia zawodowej służby wojskowej. Skarżący, jeszcze będąc w służbie w Straży Granicznej, rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr MON nr [...] z dnia 25 marca 2014 r., powołany został do zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała. W uzasadnieniu tegoż rozkazu wskazano: "stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych. Na wniosek zainteresowanego". Podano na jakie stanowisko i w jakiej jednostce żołnierz zostanie wyznaczony. Po powołaniu do zawodowej służby wojskowej M.P. wystąpił do Komendanta Głównego Straży Granicznej z wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2014 r. z prośbą o zwolnienie na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej ze służby w Straży Granicznej z dniem 2 maja 2014 r. Z tym też dniem, zgodnie z prośbą, będąc już powołany do zawodowej służby wojskowej, został zwolniony ze służby w Straży Granicznej.
W ocenie Sądu, już na podstawie powyższego można stwierdzić, iż spełniona została przesłanka bezpośredniego przyjęcia do zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 122 ustawy o Służbie Granicznej, wykluczająca wypłatę odprawy, o której mowa w art. 118 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej. Bez znaczenia w tych okolicznościach, dla prawidłowej wykładni przepisu art. 122 ustawy o Straży Granicznej, pozostaje to, że stanowisko służbowe wyznaczone zostało rozkazem personalnym z dnia 13 maja 2014 r., a skarżący stawił się do służby, jak podaje, dopiero w dniu 19 maja 2014 r. Także uzyskanie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej w tym czasie nie zmienia faktu, że skarżący powołany został do zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr MON już w dniu 25 marca 2014 r. Podjęcie przez skarżącego służby wojskowej po upływie 16 dni od dnia zwolnienia ze służby w Straży Granicznej, nie stanowi zatem o nieprawidłowej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przez organ przepisu art. 122 powołanej ustawy.
Sąd I instancji podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt I OSK 540/10, zgodnie z którym określenie bezpośrednio oznacza, że tuż po zwolnieniu ze służby funkcjonariusz został bez zbędnej zwłoki przyjęty do innej służby. Słowo "bezpośrednio" nie może być jednakże utożsamiane ze zwrotem "bez dnia przerwy".
W ocenie Sądu, powołanie do zawodowej służby wojskowej jeszcze w czasie pełnienia służby w Straży Granicznej wypełnia pojęcie bezpośredniego przyjęcia do zawodowej służby wojskowej, o którym stanowi art. 122 ustawy o Straży Granicznej.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył M.P., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotony wpływ na wynik sprawy tj.
1) art. 151 P.p.s.a. i art 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z przepisem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art 107 § 3 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, w przypadku gdy zgromadzony materiał dowodowy w sprawie nie dawał podstaw do jej oddalenia, nieuwzględnienie przez Sąd I instancji okoliczności faktycznych, które dawały podstawę do uwzględnienia skargi i do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Komendantowi Głównemu Straży Granicznej, w szczególności: błędnego ustalenia w sprawie, iż skarżący został bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej przyjęty do służby zawodowej służby wojskowej, w której przysługuje prawo do odprawy, gdy tymczasem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż przyjęcie skarżącego do zawodowej służby wojskowej nie nastąpiło bezpośrednio po zwolnieniu ze Straży Granicznej, bowiem od dnia 5 maja 2014 r. do dnia 18 maja 2014 r. zgodnie z decyzją Prezydenta m.st Warszawy z dnia 5 maja 2014 r. skarżący uzyskał status osoby bezrobotnej, a zawodową służbę wojskową podjął dopiero w dniu 19 maja 2014 r. - przerwa pomiędzy służbą w Straży Granicznej a zawodową służbą wojskową wyniosła 16 dni.
Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
1) art. 118 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 12 października 1990 roku o Straży Granicznej, dalej zwanej "ustawą o Straży Granicznej", poprzez jego błędne zastosowanie mimo, iż ze stanu faktycznego sprawy nie wynikają przesłanki wskazujące na utratę uprawnienia do odprawy, w związku ze zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej;
2) art. 122 ustawy o Straży Granicznej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowej interpretacji zwrotu "bezpośrednio", w którego pojęciu wedle Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego mieści się okres nawet 16 dni, skutkującej uznaniem, że po zwolnieniu skarżącego ze służby w Straży Granicznej skarżący podjął bezpośrednio po zwolnieniu zawodową służbę wojskową;
3) art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zwanej dalej "ustawą o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych", w związku z art. 9 pkt. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wedle którego termin rozpoczęcia pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz stanowisko służbowe, na jakim będzie pełniona ta służba, określa rozkaz personalny oraz § 9 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 roku w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2010 roku, Nr 45 póz. 265 z póżó. zm.), wedle którego żołnierz powołany do zawodowej służby wojskowej rozpoczyna pełnienie zawodowej służby wojskowej z dniem stawienia się w jednostce wojskowej, w której został wyznaczony na stanowisko służbowe, co w rezultacie prowadzi do konkluzji, iż pomiędzy zwolnieniem skarżącego ze Straży Granicznej a podjęciem zawodowej służby wojskowej przez niego minęło 16 dni, więc nie nastąpiło to bezpośrednio.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Analiza podstaw skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie doprowadziła do wniosku, że wszystkie składające się na nie zarzuty ( procesowe i materialne ), zmierzają do zakwestionowania oceny Sądu I instancji, zgodnie z którą skarżący M.P. nie nabył prawa do odprawy, gdyż bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej został powołany do zawodowej służby wojskowej, co skutkowało pozbawieniem go prawa do odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej.
Zgodnie z art. 118 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej ( Dz. U z 2014r. , poz. 1402 ze zm. ) funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 12 oraz ust. 3 otrzymuje odprawę.
Stosownie do art. 122 ustawy odprawa, o której mowa w art. 118, oraz świadczenia określone w art. 121 nie przysługują funkcjonariuszowi, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby, w której przysługuje prawo do takich świadczeń.
W niniejszej sprawie chronologia wydarzeń przedstawiała się następująco.
Jeszcze w czasie pełnienia służby w Straży Granicznej tj. z dniem 25 marca 2014r skarżący został powołany ( przyjęty ) do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W dniu 3 kwietnia 2014r. M.P. złożył wniosek o zwolnienie go ze służby w Straży Granicznej, co nastąpiło z dniem 2 maja 2014r. W okresie od dnia 5 maja 2014r. do dnia 18 maja 2014r. skarżący został zarejestrowany jako bezrobotny, zaś służbę wojskową podjął w dniu 19 maja 2014r.
W przekonaniu skarżącego fakt posiadania przez niego w okresie od dania 5 maja 2014r. do dnia 18 maja 2014r. statusu bezrobotnego świadczy o tym, że służbę w wojsku nie podjął bezpośrednio po zwolnieniu ze Straży Granicznej.
Przepis art. 122 ustawy o Straży Granicznej nie określa dnia z upływem którego bezpośredniość o jakiej w nim mowa już nie zachodzi. Bezpośrednio jest pojęciem "nieostrym" i może dotyczyć zarówno podjęcia służby w następnym dniu po dniu zwolnienia jak i podjęcia służby w dniu poprzedzonym przerwą. Wieloznaczność tej konstrukcji gramatycznej prowadzi do wniosku, iż zwrot ten jest na tyle nieprecyzyjny, że ustalenie jego sensu i znaczenia powinno nastąpić z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy jak również charakteru samego świadczenia. Art. 122 zawarty został w rozdziale 13 zatytułowanym uposażenie i inne świadczenia pieniężne funkcjonariuszy Straży Granicznej. Jak wynika z art. 118 ustawy odprawa jest jednym z rodzajów świadczeń przysługujących funkcjonariuszowi w związku ze zwolnieniem ze służby, a jej wysokość jest uzależniona od wysługi lat. Warunkiem otrzymania przez funkcjonariusza odprawy jest niepodejmowanie przez niego bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej zawodowej służby wojskowej lub innej służby, w której przysługuje prawo do odprawy. W konsekwencji oznacza to, że funkcjonariusz który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub innej służby w której przysługuje prawo do takich świadczeń traci uprawnienie do otrzymania odprawy.
Według art. 94 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U z 2014r. poz. 1414 ze zm. ) żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa.
Odprawa przysługująca funkcjonariuszowi ma charakter jednorazowy i z tych względów w ustawach dotyczących tzw. służb mundurowych zostały zawarte regulacje prawne mające zapobiegać wielokrotnemu wypłacaniu tych świadczeń np. art. 118 ustawy o Policji stanowiący odpowiednik art. 122 ustawy o Straży Granicznej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wszelkie rozważania, czy skarżący M.P. bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej, czy też nie, został przyjęty do zawodowej służby wojskowej oraz czy fakt uzyskania przez w/wym statusu bezrobotnego zrywał związek bezpośredniości w rozumieniu art. 122 ustawy, są bezprzedmiotowe i jako takie zbyteczne .
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy 16 dniowa przerwa jaka wystąpiła pomiędzy zwolnieniem skarżącego ze służby w Straży Granicznej , a podjęciem zawodowej służby wojskowej nie ma znaczenia, ponieważ art. 122 ustawy stanowiąc negatywną przesłankę w zakresie prawa funkcjonariusza do odprawy, nie wiąże jej z podjęciem zawodowej służby wojskowej lub innej służby, lecz z przyjęciem do tej służby. Termin " przyjęcia do służby " o jakim mowa w art. 122 ustawy o Straży Granicznej nie jest tożsamy z terminem " rozpoczęcia pełnienia służby ", o którym mowa w art. 9 pkt. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Termin powołania do pełnienia zawodowej służby wojskowej nie musi bowiem pokrywać się z terminem wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe , które warunkuje podjęcie służby. Powołanie do zawodowej służby wojskowej oznacza nawiązanie stosunku służbowego i skutkuje nabyciem przez żołnierza określonych praw np. do uposażenia. Dopóki jednak żołnierz nie zostanie wyznaczony na konkretne stanowisko służbowe , nie pełni służby.
W rozpoznawanej sprawie skarżący został powołany ( przyjęty ) do zawodowej służby wojskowej jeszcze przed rozwiązaniem z nim stosunku służbowego w Straży Granicznej. Jeżeli art. 122 ustawy o Straży Granicznej nie pozwala na wypłacenie odprawy funkcjonariuszowi, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub innej służby, to tym bardziej nie można wypłacić takiej odprawy, gdy przyjęcie do zawodowej służby wojskowej miało miejsce przed zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej.
Dlatego nie można skutecznie postawić Sądowi I instancji zarzutu błędnej wykładni art. 122 ustawy o Straży Granicznej ( pkt. III skargi kasacyjnej ).
Skarga M.P. została zatem prawidłowo oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a. ( pkt. I skargi kasacyjnej ).
Nietrafny jest też zarzut przedstawiony w pkt. II skargi kasacyjnej. Przepis ten stanowi o prawie funkcjonariusza do odprawy, podczas gdy skarżącemu prawa tego odmówiono na podstawie art. 122 ustawy. Tym samym nie można mówić błędnym zastosowaniu art. 118 ust. 1 pkt. 1 ustawy.
Nieuzasadniony jest w końcu zarzut opisany w pkt. IV skargi kasacyjnej. W jego uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej nie wskazał sposobu w jaki Sąd I instancji miałby naruszyć wymienione przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, co uniemożliwia odniesienie się do tak postawionego zarzutu. Ponieważ z jego uzasadnienia wynika, że skarga kasacyjna stawiając zarzuty naruszenia art. 6 pkt. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 9 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010r. próbuje zakwestionować ocenę Sądu I instancji co do zaistnienia przesłanki z art. 122 ustawy o Straży Granicznej, ustosunkowując się do tego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny odwołuje się do wcześniejszych swoich rozważań dotyczących odmienności instytucji przyjęcia do zawodowej służby wojskowej i podjęcia tej służby w związku z wyznaczeniem na stanowisko służbowe.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło