I OSK 518/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. W. o przywrócenie terminu do wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I OSK 409/15, oddalającego skargę kasacyjną M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 806/14 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I OSK 409/15, oddalił skargę kasacyjną M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 806/14 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie zasiłku dla opiekuna. Pismem z dnia 27 października 2015 r. skarżący wniósł o "sporządzenie prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem z dnia 21.10.2015 r. w sprawie I OSK 409/15". W dniu 7 stycznia 2016 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w związku z zamiarem wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2015 r. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II SO/Ke 1/16 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowił dla M. W. radcę prawnego. W dniu 12 lutego 2016 r. radca prawny M. S. otrzymał pismo z Okręgowej Izby Radców Prawnych w Kielcach informujące o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu M. W.. W dniu 26 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I OSK 409/15 wraz ze skarga o wznowienie. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podał, że w dniu 12 lutego 2016 r. tj. w piątek w godzinach popołudniowych odebrał pismo z informacją o ustanowienieu go pełnomocnikiem skarżącego. Niezwłocznie w najbliższym możliwym terminie tj. w poniedziałek 15 lutego 2016 r. wysłał zawiadomienie do skarżącego o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu. Tego samego dnia dokonał wstępnych czynności dotyczących ustalenia przedmiotu sprawy. Następnie w dniu 23 lutego 2016 r. M. W. skontaktował się z nim telefonicznie nakreślając cały przebieg sprawy oraz czynności których zamierzał dokonać. Z wyjaśnień skarżącego wynikało, że nie został on należycie poinformowany przez swojego pełnomocnika o terminie rozprawy przed w dniu 21 października 2015 r., co uniemożliwiło przedłożenie Sądowi dokumentu - prawomocnego postanowienia o orzeczeniu separacji małżeństwa L. W. i A. W. wydanego przez Sąd Okręgowy w Kielcach w dniu 15 września 2015 r. sygn. akt [...]. Dokument ten mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy biorąc pod uwagę regulację prawną, na której NSA oparł swój wyrok. Ponadto skarżący nie miał możliwości złożenia samodzielnie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z uwagi na przymus adwokacko - radcowski (art. 276 p.p.s.a. w zw. z art. 175 p.p.s.a. Z uwagi na fakt, że skarżący dopiero w dniu 23 lutego 2016 r. mógł poinformować pełnomocnika z urzędu o swoim stanowisku w sprawie oraz o wydanym postanowieniu SO w Kielcach z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt [...], to w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a., od tej daty tj. 23 luty 2016 r. biegnie 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pełnomocnik podał również, że prawomocne postanowienie SO w Kielcach odebrał od skarżącego drogą listowną dopiero w dniu 25 lutego 2016 r. M. W. mieszkający w Sandomierzu nie mógł się spotkać osobiście w Kancelarii pełnomocnika znajdującej się w Kielcach z uwagi na stałe i nieprzerwane sprawowanie opieki nad swoją chorą matką. Dalej przytoczono postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2014 r., II FZ 1544/13, z którego tezy wynika, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Wskazano, że dniem w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, jest dzień 23 luty 2016 r. kiedy to strona skarżąca odezwała się do ustanowionego pełnomocnika z urzędu, przedstawiła swoje stanowisko w sprawie oraz mogła przekazać niezbędny dokument (postanowienia SO w Kielcach w sprawie orzeczenia separacji), którego w aktach sprawy nie było, a na którym opiera się zasadnicza część skargi o wznowienie postępowania sądowoadminisracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwana dalej "p.p.s.a."). skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Z treści wniosku o przywrócenie terminu oraz skargi o wznowienie postępowania sądowego wynika, że skarżący o wydanym w dniu 21 października 2015 r. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, dowiedział się najwcześniej w dniu 27 października 2015 r. W tej sytuacji skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego tym orzeczeniem z dnia 26 lutego 2016 r., została złożona z uchybieniem terminu. Wskazać należy, że termin określony w art. 277 p.p.s.a. jest terminem procesowym zawitym. Strona, która uchybiła powyższemu terminowi, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 86 p.p.s.a. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.), które wnosi się w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostaną łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Wskazać trzeba, że przy ocenie zachowania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku w trybie art. 87 § 1 p.p.s.a. decydujące znaczenie ma ustalenie dnia, w którym ustanowiony z urzędu pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy uprawnione jest więc wnioskowanie, że termin 7-dniowy zaczął swój bieg 23 lutego 2015 r., a zatem wniosek nie był spóźniony i powinien być rozpatrzony merytorycznie. W tym bowiem dniu – jak wynika z treści oświadczenia pełnomocnika – dowiedział się on, że skarżący zamierza wnieść skargę o wznowienie postępowania. Wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 26 lutego 2016 r. (data stempla pocztowego), a więc z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o jakim mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Następnie wskazać należy, że spełniona została także przesłanka przewidziana w art. 87 § 4 p.p.s.a., tzn. wraz z wnioskiem dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Oceniając natomiast brak winy strony w uchybieniu dokonania czynności w terminie należy mieć na względzie, że skarżący po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 21 października 2015 r., w terminie otwartym do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy m.in. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który okazał się zasadny. Fakt ustanowienia takiego pełnomocnika w ramach prawa pomocy potwierdził następczo, że sytuacja materialna skarżącego oraz inne uwarunkowania (brak odpowiednich uprawnień zawodowych) stanowiły niezawinioną przez stronę przeszkodę do terminowego wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego, skoro samodzielnie skarżący sporządzić jej nie mógł z uwagi na przymus adwokacko-radcowski przy wnoszeniu skargi o wznowienie postępowania (art. 276 p.p.s.a.). W tych okolicznościach stwierdzić należy, że skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nastąpiło bez jego winy. Powołane przez pełnomocnika okoliczności stanowiły należyte usprawiedliwienie, wskazujące na istnienie takich niezależnych od strony przeszkód, które uniemożliwiły jej terminowe wniesienie skargi o wznowienie postępowania. Tym samym w sprawie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., uzasadniające uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia