I OSK 651/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia WSA del. Iwona Bogucka Protokolant starszy inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 1861/11 w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości B. S.A. w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1861/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi syndyka masy upadłości B.S.A. w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku podano, że powyższą decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania syndyka masy upadłości B. S.A. w upadłości od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] marca 2010r., nr [...] orzekającej o odmowie wyrejestrowania pojazdu marki Fruehauf TF34C1 nr rejestracyjny [...] – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Postępowanie w tej sprawie wszczęte zostało na wniosek syndyka masy upadłości B.S.A. w upadłości z dnia 3 sierpnia 2010 r. złożony w Urzędzie m.st. Warszawy. Jako przesłankę wyrejestrowania pojazdu wskazano art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 980 ze zm.). Do wniosku załączono m.in.: umowę leasingu nr [...] z dnia 2 czerwca 1998 r. zawartą pomiędzy B.S.A. a K. G., umowę przejęcia długu z dnia 16 czerwca 1999 r. zawartą pomiędzy K. G. a K. Export–Import K. B. O., wyrok Sądu Rejonowego w Gdańsku III Wydział Karny z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt III K 75/05 (sprostowany postanowieniem z dnia 6 lutego 2007r.) Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił wyrejestrowania ww. pojazdu. W uzasadnieniu decyzji podano, że z wyroku Sądu Rejonowego w Gdańsku wynika, iż K. O. została uznana winną popełnienia czynu przywłaszczenia naczepy marki Fruehauf na szkodę B. S.A. Wyrok ten nie wskazuje oznaczenia identyfikacyjnego pojazdu i nie zawiera numeru rejestracyjnego pojazdu, ani też innego oznaczenia, na podstawie którego można by dokonać potwierdzenia, że dotyczy przedmiotowego pojazdu, wobec czego organ stwierdził, że strona nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie podniosło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że rozpoznając odwołanie miało na uwadze, że żądanie syndyka oparto na przepisie art. 79 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który przewiduje, że pojazd podlega wyrejestrowaniu m.in. w przypadku: udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności. Udokumentowana trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie własności obejmuje przypadek przywłaszczenia pojazdu, a jej udokumentowanie w przypadku popełnienia przestępstwa, wymaga wylegitymowania się właściciela dokumentem, stwierdzającym taki fakt. Zdaniem organu, Spółka nie udokumentowała trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu. Wyrok Sądu Rejonowego w Gdańsku III Wydział Karny z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt III K 75/05, nie identyfikuje w sposób wystarczający pojazdu. Ponadto, w wyroku wskazano, że K. O. przywłaszczyła naczepę w okresie od 23 grudnia 1999 r. do 6 kwietnia 2004 r. Z wyroku tego wynika zatem utrata posiadania okresowa, a nie trwała. W odwołaniu stwierdzono, że syndyk masy upadłości nie jest w posiadaniu przedmiotowej naczepy ani nie ma prawnej możliwości odzyskania władztwa nad przedmiotem, jednak nie przedstawiono żadnego potwierdzającego to stwierdzenie dokumentu (np. dokumentów z postępowania egzekucyjnego w sprawie o egzekucję świadczenia niepieniężnego – wydania przedmiotowego pojazdu). Kolegium podkreśliło, że w myśl art. 15 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322), w celu wyrejestrowania pojazdu właściciel pojazdu składa wniosek o wyrejestrowanie pojazdu w organie rejestrującym właściwym ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu i do wniosku dołącza dokument potwierdzający trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu, dowód rejestracyjny, kartę pojazdu, jeżeli była wydana, tablice rejestracyjne oraz dokument potwierdzający wniesienie opłaty, o której mowa w art. 79 ust. 5 ustawy. Obowiązek załączenia do wniosku o wyrejestrowanie dokumentów wymaganych przepisami prawa spoczywa na osobie, na rzecz której dokonuje się wyrejestrowania. Organ orzekający w sprawie nie ma obowiązku przeprowadzania postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie stanu faktycznego w sprawie, nie jest więc uzasadnione twierdzenie pełnomocnika, że to organ administracyjny powinien zwrócić się do sądu o udostępnienie akt sądowych, czy też przeprowadzić dowód z przesłuchania świadków lub też zgromadzić inne dowody na wskazywaną przez stronę okoliczność. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł syndyk masy upadłości B.S.A. z siedzibą w Gdańsku. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 79 ustawy Prawo o ruchu drogowym, § 15 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły z naruszeniem przepisów art. 7, 77, 107 k.p.a. w zw. z art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Sądu organ bezpodstawnie wywiódł, że to wyłącznie strona, a nie organ ma zobowiązania dowodowe w odniesieniu do postępowania w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu. Zdaniem Sądu, po złożeniu wniosku o wyrejestrowanie pojazdu, organ zobligowany był do procedowania zgodnie z zasadami postępowania określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd stwierdził, że strona dopełniła swojego obowiązku, co do złożenia wniosku z załączeniem wymaganych w niniejszym postępowaniu dokumentów. Organ mając wątpliwości, co do stanu sprawy – wobec dołączonego przez stronę wyroku – powinien podjąć działania z urzędu celem ich wyjaśnienia, a takich czynności nie podjął. Wątpliwości organu co do związku tego wyroku z przedmiotem wniosku o wyrejestrowanie może rozwiać np. dowód z akt sprawy karnej. Akt oskarżenia, a za nim wyrok określa czyn zabroniony w czasie. W odniesieniu do niniejszej sprawy nie wyklucza to jednak faktu, iż pojazd nadal nie pozostaje w posiadaniu jego właściciela. Sąd I instancji wskazał, że organ winien mieć na uwadze, że udokumentować to znaczy poprzeć tezę dokumentem. Dokumenty dzielą się na urzędowe, tu np. wyrok sądowy, i prywatne, którym może być np. złożone na piśmie oświadczenie strony. Dokumenty prywatne są takim samym dowodem, jak inne dowody, które mogą być brane pod uwagę i służyć udokumentowaniu danej okoliczności. Sąd wskazał także, że organ powinien rozważyć, czy w okolicznościach niniejszej sprawy, pisemne oświadczenie właściciela, w przedmiocie trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu, może stanowić dodatkowy, uzupełniający dowód – istotny dla oceny zaistnienia przesłanek wyrejestrowania pojazdu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie reprezentowane przez radcę prawnego – Prezesa Kolegium. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 15 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, poprzez: - przyjęcie, że strona dopełniła obowiązku złożenia wniosku z załączeniem wymaganych w postępowaniu o wyrejestrowane pojazdów dokumentów oraz zobowiązanie organu administracyjnego do poszukiwania dowodów w sprawie, w sytuacji gdy powołane wyżej przepisy nakładają na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia dokumentu potwierdzającego trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu, - przyjęcie, że dokument, o którym mowa w art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym może być zastąpiony oświadczeniem strony, co jest sprzeczne z brzmieniem powołanego przepisu; 2) przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2011 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wskutek: – błędnego przyjęcia, iż organy administracyjne obu instancji naruszyły art. 7, 77, 107 k.p.a. w zw. z art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez brak zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, – zawarcia w uzasadnieniu wyroku błędnych wskazań co do dalszego postępowania, tj. zobowiązanie organu do przeprowadzenia dowodu z akt sprawy karnej, w sytuacji gdy ustalenia co do faktów zawarte w prawomocnym wyroku sądu nie mogą być przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie, a ponadto są to okoliczności, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zastąpienia dokumentu, o którym mowa w art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, oświadczeniem strony. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że wyrejestrowanie pojazdu jest odwrotnym działaniem właściwego organu administracyjnego niż zarejestrowanie pojazdu. Ustawa Prawo o ruchu drogowym precyzyjnie określa dokumenty, które stanowią podstawę zarejestrowania, jak i wyrejestrowania pojazdu. Katalog ten jest wyczerpujący i nie może być rozszerzony. Obowiązek ich przedstawienia ciąży na składającym wniosek o zarejestrowanie (wyrejestrowanie) pojazdu, organ ma zaś jedynie obowiązek zbadania, czy dokumenty te są rzetelne, kompletne i uzasadniają wydanie pozytywnej decyzji. Rzeczą osoby domagającej się wyrejestrowania pojazdu jest wykazanie stosownymi dokumentami zaistnienia jednej z przesłanek uzasadniających żądanie. Odpowiedź na skargę kasacyjną z wnioskiem o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania złożył syndyk masy upadłości B.S.A. w Gdańsku reprezentowany przez radcę prawnego. W uzasadnieniu podzielono stanowisko Sądu I instancji co do tego, że po przedstawieniu dokumentacji w sprawie przez stronę to na organie ciąży obowiązek podjęcia działań dodatkowych zmierzających do usunięcia wątpliwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na podstawach uzasadniających jej uwzględnienie. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny, który zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązany jest wziąć pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania wynikającą ze spełnienia którejkolwiek z przesłanek wyliczonych enumeratywnie w art. 183 § 2 tej ustawy, nie stwierdził, by w sprawie wystąpiły tego rodzaju okoliczności. Zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Nie negując specyficznego charakteru postępowania w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu, co podkreślono w skardze kasacyjnej, podzielić należało stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, że okoliczność, iż to na właścicielu pojazdu, który składa wniosek o wyrejestrowanie – w myśl § 15 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów – spoczywa obowiązek dołączenia do wniosku dokumentu potwierdzającego trwałą i zupełną utratę posiadania, dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu (jeżeli była wydana), tablic rejestracyjnych oraz dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty – nie zwalnia organu od podejmowania w razie konieczności niezbędnych czynności wyjaśniających, zgodnie z zasadami postępowania dowodowego określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Również w tych sprawach na organie spoczywają obowiązki wynikające m.in. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w niniejszym postępowaniu strona dopełniła swojego obowiązku i przedstawiła przy wniosku stosowne dokumenty. Podkreślenia wymaga, że z przepisów regulujących omawianą problematykę nie wynika w jaki sposób, przy użyciu jakich środków dowodowych powinna być udokumentowana "trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności", która stanowi przesłankę wyrejestrowania pojazdu w przypadku określonym w art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dla udokumentowania tej okoliczności wnioskodawca przedstawił umowę leasingu pojazdu marki Fruehauf TF34C1, umowę przejęcia długu oraz wyrok Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt III K 75/05, w sentencji którego K. O. (przejmująca dług) uznana została winną przywłaszczenia naczepy, co według Sądu nastąpiło w okresie od 23 grudnia 1999 r. do 6 kwietnia 2004 r. W sentencji wyroku karnego nie zostały jednak zawarte dane identyfikujące przywłaszczoną naczepę, a oświadczenie syndyka, że nie jest w posiadaniu przedmiotowej naczepy i nie ma prawnej możliwości odzyskania władztwa nad tym przedmiotem, zostały przez organy uznane za niewystarczające. W takiej sytuacji organ powinien przychylić się do wniosku strony i przeprowadzić dowód z akt sprawy karnej. Twierdzenie zawarte w skardze kasacyjnej, że w niniejszym postępowaniu dowód taki jest całkowicie zbędny, jest niezrozumiałe. Dokumentacja znajdująca się w tych aktach powinna zawierać dane pozwalające usunąć podnoszone przez organy wątpliwości co do identyfikacji przywłaszczonego pojazdu (numer rejestracyjny albo inne oznaczenie). Chociaż w Kodeksie postępowania administracyjnego brak jest regulacji analogicznej do zawartej np. w art. 11 p.p.s.a., zgodnie z którą ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, to pogląd o takim związaniu, nie budzący wątpliwości składu orzekającego w sprawie, jest przenoszony na grunt postępowania administracyjnego (vide np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 1993 r., III SA 263/93 i z dnia 21 czerwca 2007 r., II GSK 58/07). Jednakże przyjęcie powyższego związania – na co powołuje się skarżące Kolegium – nie wyklucza dopuszczalności przeprowadzenia dowodu z materiałów znajdujących się w aktach sprawy karnej na okoliczność tożsamości pojazdu, którego dotyczy wniosek o wyrejestrowanie z pojazdem, którego przywłaszczenie stanowiło przedmiot postępowania karnego zakończonego wyrokiem z dnia 5 maja 2005 r. W tym miejscu należy zauważyć, że zawarte w skazującym wyroku karnym ustalenie co do daty popełnienia przez K. O. przestępstwa przywłaszczenia naczepy poprzez określenie przedziału czasowego, w którym czyn ten został popełniony: "w okresie od 23 grudnia 1999 r. do 6 kwietnia 2004 r." nie upoważnia do przyjęcia przedstawionego przez organy poglądu, że utrata posiadania naczepy była jedynie okresowa i ograniczona do powyższego przedziału czasowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Sąd wskazał na celowość przeprowadzenia dowodu z akt sprawy karnej i podkreślił, że organ – w okolicznościach niniejszej sprawy – winien rozważyć czy pisemne oświadczenie właściciela w przedmiocie trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu może stanowić dodatkowy, uzupełniający dowód, istotny dla oceny zaistnienia przesłanki wyrejestrowania pojazdu. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie zrównał – jak to zarzucono w skardze kasacyjnej – mocy takiego uzupełniającego oświadczenia z przewidzianym przez ustawodawcę oświadczeniem właściciela w przypadku kradzieży pojazdu, o którym to oświadczeniu mowa w art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stąd też w konsekwencji również zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe sformułowanie wskazań co do dalszego postępowania, jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 7, 77 i 107 k.p.a. nie mogły być – jako niemające usprawiedliwionych podstaw – uwzględnione. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.