I OSK 779/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędzia WSA del. do NSA Stanisław Marek Pietras, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 marca 2009r. sygn. akt II SA/Po 1073/08 w sprawie ze skargi A.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w zakresie kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 3 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Po 1073/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Starosty Chodzieskiego z dnia [...] maja 2006 r. o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w zakresie kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd wyjaśnił: Wyżej wymienione decyzje zostały wydane na skutek wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Chodzieży, który wystąpił do Starosty Chodzieskiego o skierowanie A.A. na badania, w związku z nasuwającymi się zastrzeżeniami co do jego stanu zdrowia, które wynikły w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę. A.A. został poddany jednorazowemu badaniu sądowo-psychiatrycznemu, biegli wprawdzie nie stwierdzili choroby psychicznej czy upośledzenia umysłowego, ale rozpoznali nasilone organiczne zaburzenie osobowości, a takie rozpoznanie budziło uzasadnione podejrzenie, że stan zdrowia badanego może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, w razie prowadzenia pojazdu. Na skutek skargi A.A. na ww. decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił je obie, wyrokiem z dnia 13 września 2007 r. sygn. akt IV SA/Po 467/07, podkreślając, iż podstawą skierowania mogą być tylko przesłanki wskazujące z dużą dozą prawdopodobieństwa na istotne zmniejszanie się sprawności kierującego pojazdem, a taka okoliczność nie została należycie uprawdopodobniona. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile, wyrokiem z dnia 17 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1769/07, uchylił ten wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi do ponownego rozpoznania stwierdzając, iż Sąd ten przeoczył, iż opinia biegłych, która została wydana na użytek postępowania karnego miała na celu ustalenie zdrowia psychicznego w zakresie możliwości rozeznania popełnienia czynu zarzucanego w tym postępowaniu, natomiast z opinii tej wynika, że nie można wykluczyć, iż stwierdzone nią objawy zaburzeń osobowości nie mogły mieć wpływu na stan psychiczny osoby kierującej pojazdem. W opinii ten odnotowane zostało, że A.A. uczęszcza do Poradni Zdrowia Psychicznego, leczy się, zażywa odpowiednie leki. Z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu nie wynika co miałyby jeszcze wyjaśnić organy, bowiem nie wskazano w jakim kierunku postępowanie dowodowe miałoby zmierzać. W ponownym postępowaniu Naczelny Sąd zalecił Wojewódzkiemu Sądowi rozważenie, czy przy rozpoznanym schorzeniu zaburzeń osobowości istnieje konieczność dalszego postępowania, czy A.A. powinien być skierowany na badania lekarskie. Przechodząc do rozważań, Wojewódzki Sąd stwierdził: Na podstawie materiału dowodowego sprawy, z dołączonej do wniosku Prokuratora opinii sądowo-psychiatrycznej wynika, że u A.A. – który nie jest chory psychicznie, ani upośledzony umysłowo – występuje nasilone organiczne zaburzenie osobowości, nastroju i afektu, co budzi wątpliwości co do stanu zdrowia osoby kierującej pojazdami i ich wyjaśnieniu służy skierowanie na badanie kontrolne, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu rogowym, w celu stwierdzenia istnienia bądź braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem. Reprezentowany przez adwokata z urzędu, A.A. wniósł skargę od wyżej omówionego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania i zarzucając: I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: 1) art. 153 w zw. z art. 193 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie rozważenia w ramach ponownego rozpoznania sprawy, czy w sytuacji, gdy u kierującego pojazdem A.A. zostało rozpoznane przez biegłych psychiatrów schorzenie polegające na organicznym zaburzeniu osobowości, nastroju i afektu, a ponadto A.A. leczy się na depresję, zachodzi konieczność przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego, które pozwoliłoby na udzielenie odpowiedzi, czy w tej sytuacji zainteresowany winien być skierowany na badanie lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a jedynie poprzestanie na powtórzeniu wskazanych przez Naczelny Sąd Administracyjny wątpliwości; 2) art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo że organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności nie sprawdził omyłkowo podanej przez skarżącego informacji, że leczy się on na depresję, w Poradni Zdrowia Psychicznego, tymczasem A.A. nigdy nie leczył się w Poradni Zdrowia Psychicznego, jak również nigdy nie została u niego zdiagnozowana depresja, 3) art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i 2 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, podczas, gdy zebrany przez organ materiał dowodowy, okazał się niewystarczający i powinien został uzupełniony w toku postępowania, w szczególności poprzez powołanie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia, czy wymienione w opinii sprowadzonej na potrzeby postępowania karnego schorzenia, mają wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdów, a jeśli tak, to w jakim zakresie. 4) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy, pomimo że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, w szczególności ze względu na wskazane powyżej uchybienia. II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności: 1) art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, ze zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia skierowanie skarżącego na badania, podczas gdy decyzja ta była przedwczesna, albowiem istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności nie zostały wyjaśnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W skardze kasacyjnej A.A. postawił zarzuty zarówno naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, jednak żadnego z zarzutów nie można uznać za usprawiedliwiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę A.A. na decyzje kierujące go na badania, mające na celu stwierdzenie istnienia bądź brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami, był związany oceną na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", wyrażoną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 7 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 1769/07, Sąd ten stwierdził, że w sytuacji, gdy biegli psychiatrzy rozpoznali u A.A. określone schorzenie chorobowe, które choć nie jest chorobą psychiczną ani upośledzeniem psychicznym, może jednak wpływać na stan psychofizyczny człowieka leczącego się dodatkowo na depresję, to uchylenie decyzji kierujących na badania w celu uzupełnienia postępowania dowodowego, bez wskazania jakie jaszcze dowody mają być w nim wskazane narusza prawo i nakazał Wojewódzkiemu Sądowi w ponownym postępowaniu przede wszystkim rozważenie, czy w sytuacji takiego schorzenia zachodzi istotnie konieczność prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, czy też A.A. powinien być skierowany na badania, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 988 ze zm.), dalej "Prawo o ruchu". W zaskarżonym niniejszą skargą kasacyjną wyroku, Wojewódzki Sąd w pełni zastosował się do tej oceny, dokonując rozważań czy w świetle materiału dowodowego sprawy zaskarżone przez A.A. decyzje są zgodne z ww. przepisem Prawa o ruchu, czy też konieczne jest dalsze przeprowadzenie postępowania dowodowego. Wojewódzki Sąd uznał, iż zgromadzony materiał dowodowy wystarcza na uznanie, że wystąpiła przesłanka z ww. art. 122 ust. 11 pkt 4 i decyzje organów są zasadne. Z taka oceną Wojewódzkiego Sądu należy się zgodzić. Art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z przepisu tego wynika, że badanie lekarskie ma przesądzić czy dana osoba może kierować pojazdem czy też istnieją ku temu przeciwwskazania, a decyzja starosty wydawana jest gdy wystąpi przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Istotna jest zatem przesłanka wskazująca na okoliczności nasuwające zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Taka sytuacja, tj. właśnie przypadek jaki przepis ten przewiduje, wystąpiła w sprawie A.A.. W prowadzonym przez siebie postępowaniu Prokurator Prokuratury Rejonowej w Chodzieży uzyskał opinię biegłych sądowych, sporządzoną na użytek tego postępowania, z której wynikało, że wprawdzie A.A. nie jest chory ani upośledzony psychicznie, jednak ma silne zaburzenia osobowości, a ponadto leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego i zażywa leki antydepresyjne. Prokurator uznał, że powinien zwrócić na taki stan rzeczy uwagę Staroście Chodzieskiemu i skierować do niego stosowny wniosek w zakresie badań dotyczących kierowania pojazdami. Dysponując taką opinią co do stanu zdrowia A.A., Starosta Chodzieski, a za nim Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile, mógł uznać, że konieczne jest skierowanie na badania, o których mowa w art. 122 ust. 1 Prawa o ruchu. Ust. 4 tego przepisu wymaga, aby skierowanie takie wynikało z nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Opinia biegłych, a także leczenie w Poradni Zdrowia Psychicznego i brane leki w pełni uzasadniały takie zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Stwierdzone zaburzenia osobowości mogą przecież mieć wpływ na zachowanie się podczas ruchu drogowego, zaś rolą badań lekarskich będzie stwierdzenie czy rzeczywiście zastrzeżenia te są uzasadnione, czy też nie. Badania te dokonają ustaleń czy istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, czy też takowe wykluczają. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd uznał, iż organy nie naruszyły prawa, wydając zaskarżone przez A.A. decyzje i skargę oddalił. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 P.p.s.a. O wynagrodzeniu adwokata z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.