I OSK 793/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II SAB/Lu 99/12 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Z. W. na czynność Wójta Gminy N. w przedmiocie wypłaty zasiłku stałego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 15 listopada 2012 r.( sygn. akt II SAB/Lu 99/12) odrzucił skargę Z. W. na czynność Wójta Gminy Niemce w przedmiocie wypłaty zasiłku stałego traktując powyższą sprawę jako skargę na bezczynność ww. organu w przedmiocie zasiłku stałego. Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: W dniu [...] sierpnia 2012 r. Z. W. wniósł skargę na "czynność wypłaty zasiłku stałego" i decyzje dotyczące przyznania i zawieszenia wypłaty ww. zasiłku. W toku postępowania Sąd przyjął, że przedmiotem skargi Z. W. jest bezczynność Wójta Gminy N. w przedmiocie niewypłacania zasiłku stałego. Odrzucając skargę – na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że przedmiotowa sprawa została już prawomocnie osądzona. W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd Wojewódzki wskazywał, że z akt sprawy o sygnaturze II SA/Lu 50/11 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynikało, że w dniu 18 lipca 2011 r. skarżący wniósł już skargę na bezczynność w powyższej sprawie, skutkiem czego zostało wszczęte postępowanie sądowoadministracyjne. Dotyczyło ono tego samego przedmiotu sprawy i toczyło się między tymi samymi stronami. Skarga Z. W. z dnia 18 lipca 2011 r. została oddalona wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 13 grudnia 2011r. (sygn. akt II SAB/Lu 50/11). Wyrok ten został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r., (sygn. akt I OSK 738/12), oddalił skargę kasacyjną w tej sprawie. Z. W. w skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w całości, zarzucił mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. z powodu błędnego uznania, że sprawa objęta niniejszą skargą została już prawomocnie osądzona, podczas gdy sam Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, w przywoływanym wyżej wyroku z dnia 21 czerwca 2012 roku ,(sygn. akt I OSK 738/12) stwierdził, że Sąd rozpoznał sprawę na bezczynność wypłaty świadczenia a nie na wstrzymanie wypłaty świadczenia, zaś w niniejszej skardze Z. W. chodziło właśnie o wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym była mowa także w wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] maja 2011 r. ([...]). Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący kasacyjnie wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono, że decyzją z dnia [...] maja 2004 r. przyznano Z. W. zasiłek stały w kwocie [...] zł miesięcznie - na stałe - poczynając od dnia [...] maja 2004 roku. Świadczenie to wypłacano uprawnionemu w okresie od [...] maja 2004 r. do stycznia 2005 r. Organ wstrzymał wypłatę ww. zasiłku od lutego 2005 r., bez wydania jakiejkolwiek decyzji. Skarżący wyjaśnił też, że dopiero decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. uchylono decyzję z dnia [...] maja 2004 r. i jednocześnie odmówiono przyznania Z. W. zasiłku stałego. Decyzja ta jest prawomocna od dnia [...] stycznia 2009 r. Ponieważ za okres od dnia [...] lutego 2005 r. do dnia [...] stycznia 2009 r. zatem zasiłek stały w łącznej kwocie [...] zł ([...] zł razy 48 m- cy), nie został Z. W. wypłacony - wytoczył on powództwo przeciwko Gminie N. o tę kwotę wraz z odsetkami ustawowymi. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Sąd Rejonowy w L. (sygn. akt [...]) odrzucił pozew o zapłatę [...] zł tytułem nie wypłaconych na jego rzecz świadczeń uznając, że jest to sprawa administracyjna. Na skutek zażalenia Z. W. od w/w postanowienia, postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. Sąd Okręgowy w L. (sygn. akt [...]) oddalił zażalenie w części dotyczącej kwoty głównej, przychylając się do wyrażonego w tym zakresie stanowiska Sądu Rejonowego. Sąd ten wskazał równocześnie, że Z. W. powinien szukać ochrony prawnej w drodze skargi na czynność wypłaty kierowanej przeciwko organowi, na jakim, z mocy samego prawa, ciąży obowiązek wypłaty zasiłku. Skarżący kasacyjnie podnosił ponadto, że wyrokiem Sądu Rejonowego L. - Wschód w L. z siedzibą w Ś. z dnia [...] grudnia 2011 r. (sygn. akt [...]) zasądzono od pozwanej Gminy N. na jego rzecz odsetki ustawowe zarówno od kolejnych miesięcznych kwot zasiłku stałego – [...] zł (za wspomniany wyżej okres zwłoki) oraz odsetki ustawowe od kapitału głównego, czyli od kwoty [...] zł. Sąd podkreślił też w uzasadnieniu wyroku , że decyzja z dnia [...] maja 2004 r. wywołała skutki w postaci nabycia przez Z. W. prawa do samego zasiłku a także prawa do poszczególnych i wymagalnych rat (z dniem [...]każdego kolejnego miesiąca) - za okres od lutego 2005 do stycznia 2009 r. W wyroku tym wskazywano również, że decyzja z dnia [...] stycznia 2009 r. po uprawomocnieniu się jej w dniu [...] stycznia 2009 r. wywierała wyłącznie skutki na przyszłość. Na skutek wniesionej przez Gminę N. od ww. wyroku apelacji Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia [...] czerwca 2012 r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu L. w Ś. wskazując, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeważa stanowisko, że decyzja administracyjna wydana na podstawie art.106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki prawne jedynie na przyszłość. W dniu [...] lipca 2011 r. Z. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wójta Gminy N., polegającą na bezczynności, czyli niewypłaceniu przez ten organ zasiłku stałego przyznanego mu decyzją Wójta Gminy N. z dnia [...] maja 2004 r. w okresie od [...] lutego 2005 r. do [...] stycznia 2009 r. w kwocie [...] zł. Wyrokiem z dnia [...] grudnia 2011 r. oddalono ww. skargę a rozpoznając sprawę na skutek wniesionej przez Z. W. skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r. (sygn. akt I OSK 738/12) oddalił ją. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznały zatem sprawę na bezczynność wypłaty świadczenia a nie na jej wstrzymanie. Przedmiotem zaś niniejszej sprawy, jest kwestia wstrzymania wypłaty świadczenia. Skarżący kasacyjnie podkreślił również, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r. stwierdzono, że niezależnie od zasadności uznania się niewłaściwym przez sąd powszechny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie związany był tym stanowiskiem. Wg sądu powszechnego nie chodziło zaś o bezczynność, jak to wówczas błędnie przyjął Sąd Wojewódzki. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanej w skardze kasacyjnej podstawy, którą należało uwzględnić. Podnoszony przez skarżącego kasacyjnie zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. jest bowiem o tyle uzasadniony, że oparcie przez Sąd I instancji kontrolowanego postanowienia na ww. przepisie należało uznać za co najmniej przedwczesne. Podkreślenia bowiem wymaga, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego pod sygnaturą akt II SAB/Lu 50/11 była bezczynność Wójta Gminy N. związana z niewypłaceniem skarżącemu kasacyjnie w okresie od [...] lutego 2005 r. do stycznia 2009 r. zasiłku stałego przyznanego mu na podstawie decyzji tego organu z dnia [...] maja 2004 r. Przedmiotem zaś obecnie wniesionej skargi - co wynika wprost z jej treści– jest czynność organu polegająca na wstrzymaniu wypłaty tego świadczenia. Sąd I instancji w żadnym przy tym zakresie nie wskazał, z jakich powodów uznał, że bezczynność organu polegająca na wypłacie świadczenia oraz czynność związana z zaniechaniem jego wypłaty są pojęciami tożsamymi. W zaskarżonym postanowieniu, poza powołaniem podstawy prawnej jego wydania, wskazaniem się na sprawę rozpoznaną pod sygnaturą akt II SA/Lu 50/11 oraz zasygnalizowaniem, że przedmiotem skargi Z. W. jest również bezczynność Wójta Gminy N. polegająca na niewypłacaniu uprawnionemu zasiłku stałego za ten sam okres, nie wykazano podstaw uzasadniających tego rodzaju twierdzenie. Sąd nie odniósł się w szczególności do zagadnienia różnicy lub podobieństwa - na tle spraw rozpoznawanych pod sygnaturami II SAB/Lu 50/11 i II SAB/LU 99/12. Ograniczenie się więc przez Sąd I instancji wyłącznie do wyżej wskazanych twierdzeń, uniemożliwia na obecnym etapie postępowania dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli prawidłowości zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza pod kątem zasadności zastosowania w niniejszym przypadku przepisu art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. W świetle powyższego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Wojewódzki, przed rozważeniem zastosowania ww. przepisu, podda szczegółowej analizie przedmiot kontrolowanej w niniejszym postępowaniu sprawy oraz sprawy rozpoznawanej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie pod sygnaturą akt II SAB/Lu 50/11, czego wyraz da w uzasadnieniu swego orzeczenia. Nadto należałoby wziąć pod uwagę jakie znaczenie dla przedmiotowego postępowania mają orzeczenia sądów powszechnych, na które - w toku przedmiotowego postępowania - powoływał się skarżący kasacyjnie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji postanowienia