I OSK 963/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-11-23
Skład orzekający: Monika Nowicka, Małgorzata Borowiec, Elżbieta Kremer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawidłowo ustalono dochód rodziny skarżącej, uwzględniając przeliczenie alimentów otrzymywanych w euro na złote polskie według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego roku kalendarzowego, co doprowadziło do przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo przeliczyły dochód rodziny, w tym alimenty otrzymywane w euro, stosując średni kurs walut ogłoszony przez Prezesa NBP z ostatniego dnia roboczego roku kalendarzowego, zgodnie z przepisami rozporządzenia wykonawczego. Przekroczenie ustalonego kryterium dochodowego skutkowało odmową przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a skarga kasacyjna nie wykazała naruszeń prawa materialnego ani proceduralnego uzasadniających jej uwzględnienie.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla córki. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe z powodu uwzględnienia alimentów otrzymywanych w euro, przeliczonych według średniego kursu NBP. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących ustalania dochodu oraz naruszenie zasad postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia del. WSA Elżbieta Kremer (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. C.-D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 546/11 w sprawie ze skargi K. C.-D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 546/11 oddalił skargę K. C. – D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2011r. Nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach stanu faktycznego:
Wnioskiem z dnia [...] września 2010 r. K. C.-D. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla K. D. We wniosku wskazała, że w skład rodziny wchodzi ona oraz córka. Uzupełniając wniosek przedstawiła między innymi zaświadczenie z dnia [...] września 2010 r. nr [...] wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Nowe Miasto o wysokości osiągniętego dochodu. Złożyła także zaświadczenie z dnia [...] października 2010 r. nr [...] z PKO Bank Polski S.A., w którym wskazano zasilenia jej rachunku w roku 2009.
Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta Poznania, działając na podstawie art. 1 ust. 2, art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 12 ust. 1, art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 Nr 1, poz. 7, ze zm.), art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) odmówił przyznania świadczenia. Organ wskazał, że jednym z warunków skorzystania z pomocy z funduszu alimentacyjnego jest nieprzekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Prezydent ustalił, iż na dochód rodziny K. C.-D. za 2009 rok składa się: dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych potwierdzony zaświadczeniem z urzędu skarbowego z dnia [...] września 2010 r. uzyskany w wysokości 11.498,36 zł netto; dochód nie podlegający opodatkowaniu za 2009 rok z tytułu alimentów otrzymanych od ojca dziecka wyliczony zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836) (1500,00 euro x 4,1082 zł = 6 162,30 zł). Łączny dochód rodziny wyniósł zatem 17 660,66 zł, a przeciętny miesięczny dochód rodziny 1 471,72 zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi 735,86 zł i przekracza ustawowe kryterium o 10,86 zł netto. Jednocześnie organ zaznaczył, że K. C.-D. nie zgłosiła wniosku o pomniejszenie dochodu o dochód utracony (art. 2 pkt 17 ustawy). W konkluzji stwierdził, że skoro dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe wynikające z ustawy, to nie ma podstaw do przyznania świadczenia.
W odwołaniu od decyzji K. C.-D. podniosła, że nie jest dla niej zrozumiałe na jakiej podstawie wyliczono kwotę dochodu z alimentów otrzymanych w walucie euro jakie uzyskiwała na rzecz dziecka. Podkreśliła też, iż w poprzednim roku miała identyczną sytuację finansową a świadczenia z funduszu zostały jej przyznane. Uzupełniając odwołanie pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. wyjaśniła też, że w ostatnim okresie znacznie pogorszył się stan jej zdrowia. Dodała nadto, iż organ bezdusznie zastosował obowiązujące przepisy, zwłaszcza stosując wysoki przelicznik złoty-euro w odniesieniu do dochodów uzyskanych przez nią z tytułu alimentów. Nie wziął też pod uwagę faktu, że wyrok sądowy opiewa na 1000 zł i pochodzi z 2004 r., kiedy ceny wszystkich artykułów były znacznie niższe. Już wtedy kwota ta była określana jako minimum niezbędne do utrzymania małoletniej K. Tymczasem ojciec zobowiązany do alimentacji wywiązuje się ze swoich obowiązków jedynie częściowo płacąc tylko 125 euro miesięcznie (ok. 500 zł, wcześniej było to 485 zł). Do kwoty tej Prezydent zastosował najwyższy możliwy przelicznik 4,1082 zł/euro powodując zawyżenie dochodu na osobę w rodzinie. W ocenie K. C.-D. alimenty powinny być przeliczone według cen walut obowiązujących w datach wpływu środków. Dokonanie jednorazowego przeliczenia nie daje rzeczywistego obrazu dochodów, narusza dobro dziecka i narusza art. 76 Konstytucji. Skarżąca dodała też, że nie są dla nie zrozumiałe wyrażenia prawne opisujące kategorie dochodów. Wedle jej oceny przedłożona dokumentacja (zaświadczenia) nie uzasadnia przyjmowania niekorzystnego przelicznika zł/euro. Poddała też pod wątpliwość zasadność tak rygorystycznego podchodzenia do dziesięciozłotowego przekroczenia kryterium dochodowego, gdy kwota przypadająca na osobę w rodzinie nadal znacząco odbiega od przyznanej wyrokiem Sądu kwoty alimentów (735,86 wobec 1000 zł).
Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na dokumentację, która pozwala na określenie dochodu rodziny skarżącej. Podkreśliło, iż Prezydent Miasta Poznania ustalił ten dochód opierając się na art. 9 ust. 1 - 3 , art. 12 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1, art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz § 9 ust. 4 rozporządzenia z dnia 7 lipca 2010 r. i przyjął, że dochód rzeczywisty rodziny skarżącej na osobę w rodzinie za 2009 r. wynosi 735,86 zł, co przekracza dochód progowy wynoszący 725,00 zł. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo przeliczył kwoty alimentów uzyskanych w 2009 r. w euro przyjmując, stosownie do § 9 ust. 4 rozporządzenia - średni kurs walut ogłoszony w dniu 31 grudnia 2009 r. w tabeli kursów A przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego (kwota 4,1082 zł). Organ dodał też, że w sprawie nie zaszły przesłanki do odliczenia dochodu utraconego (art. 2 pkt. 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).
W skardze do WSA w Poznaniu K. C.-D. wniosła o uchylenie decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Powołała się na preambułę i zasady wynikające z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jej zdaniem przepisy, które stanowiły podstawę do wydania decyzji powinny być odczytywane z punktu widzenia wyrażonej ustawie zasady dostarczania pomocy osobom, a w szczególności dzieciom, które nie są w stanie samodzielnie się utrzymać. Organy naruszyły art. 9 ust. 1- 3, art. 12 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy oraz § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. Regulacje te zastosowano bowiem wprost, nie zważając na konieczność zaspokajania potrzeb dzieci. Nawiązując do preambuły ustawy K. C.-D. dodała nadto, że jest matką samotnie wychowującą aktualnie jedenastoletnią córkę, a do tego sama potrzebuje stałej opieki lekarskiej z powodu złego stanu zdrowia. Pomimo tych starań stara się dobrze wychowywać dziecko, licząc na wsparcie w tych staraniach ze strony Państwa. Skarżąca podniosła też, że tytułem alimentów zasądzonych na kwotę 1.000 zł udaje jej się uzyskać zaledwie 500 zł.
WSA w Poznaniu wydał w rozpoznaniu skargi opisany na wstępie wyrok, stwierdzając w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Poznania nie naruszają prawa. Wyjaśnił, że zasadniczym motywem odmowy przyznania K. C.-D. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla córki K. było przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7). Organy ustaliły bowiem, że dochód skarżącej wynosi 735,86 zł na osobę w rodzinie, podczas, gdy kryterium dochodowe przyznania świadczenia to 725 zł. Sąd podsumował zarzuty skarżącej polegające na tym, że K. C.-D. nie zgadza się ze sposobem przeliczenia kwot alimentów, jakie otrzymała od ojca córki K. w walucie euro, a także sprzeciwia się tak rygorystycznemu traktowaniu kryterium dochodowego w sytuacji, gdy celem ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest przede wszystkim wsparcie osób, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb (zwłaszcza dzieci). Jak Sąd zaznaczył, pomimo zrozumienia dla trudnej sytuacji majątkowej i osobistej opisanej w skardze, a także doceniając starania skarżącej w należytym wychowaniu córki K., Sąd wskazał, że w świetle przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz rozporządzenia wykonawczego nie zachodziły przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.
Na gruncie przepisów wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy przez dochód rodziny należy rozumieć "dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych". Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) "dochód rodziny" - oznacza to sumę dochodów członków rodziny, natomiast "dochód członka rodziny" oznacza "przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy". Składniki "dochodu" określa natomiast art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (do którego odwołuje się art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Rodzinę skarżącej K. C.-D. stanowi ona i jej córka (art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Z akt sprawy wynika, iż tylko skarżąca uzyskała w 2009 r.: 1. 12.635,56 zł dochodu, który wynika z zaświadczenia z dnia [...] września 2010 r. nr [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Nowe Miasto o wysokości osiągniętego dochodu (k. [...] akt adm. pierwszej instancji); 2. dwanaście wpłat kwot tytułem alimentów na córkę w kwocie 125 euro, łącznie 1500 euro, które udokumentowane zostały zaświadczeniem z dnia [...] października 2010 r. nr [...] z PKO Bank Polski S.A. (zasilenia rachunku skarżącej w roku 2009 - k. [...] akt adm. pierwszej instancji). Kwota określona w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego podlega pomniejszeniu o składki na ubezpieczenie zdrowotne. Składki te dla celów świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyznacza się według wzoru określonego w § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 885). W przypadku skarżącej składka podlegająca odliczeniu wyniesie 1137,20 zł (wykazany w zaświadczeniu przychód 12635,56 x stopa procentowa składki na ubezpieczenie zdrowotne w 2009 r. - 9%). Kwota przychodu zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych na potrzeby świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosi zatem 11.498,36 zł. Kwota ta została prawidłowo wyliczona przez organy. Wpływy tytułem alimentów wyrażone w euro zaliczają się natomiast do "innych dochodów niepodlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych" (art. 3 pkt 1 lit. c tiret czternaste). Kwoty te należy przeliczyć na złote polskie zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2008 r. W myśl tego przepisu, w przypadku gdy członek rodziny osiąga dochody poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, które nie są wykazane w zaświadczeniu, o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 1 lit. a, dokonuje się ich przeliczenia na podstawie średniego kursu walut ogłaszanego przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego z ostatniego dnia roboczego roku kalendarzowego, z którego dochód stanowi podstawę ustalenia prawa do świadczeń.
Na marginesie Sąd wyjaśnił (z uwagi na wątpliwości skarżącej podnoszone w odwołaniu), że sformułowanie, iż w sposób określony w § 9 ust. 4 rozporządzenia nie przelicza się kwot "nie wykazanych w zaświadczeniu, o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 1 lit. a", oznacza, iż nie przelicza się tych kwot, które raz już zostały zadeklarowane
i opodatkowane w Polsce według wartości wyrażonej w złotych (uwzględnione w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego dochody są wyrażone w złotych chociażby pochodziły z zagranicy). Kwoty uzyskane przez K. C.-D. tytułem alimentów nie podlegały opodatkowaniu w Polsce, wyrażone zostały w walucie euro i wymagały przeliczenia na złote. Konieczne było zatem zastosowanie § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. Wbrew twierdzeniom skarżącej przeliczenie kwot uzyskanych alimentów wedle kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia 31 grudnia 2009 r. nie spowodowało wcale niekorzystnego i sztucznego zawyżenia jej dochodów w stosunku do dochodów rzeczywistych, a już na pewno nie jest to metoda przeliczeniowa, której na potrzeby sprawy nie można było zaakceptować. Należy bowiem zauważyć, że kurs euro w końcu 2009 r. był jednym z niższych w tym roku kalendarzowym (za wyjątkiem incydentalnego spadku ceny euro w okolicach połowy stycznia - zob. tabela A kursów średnich walut dostępna na oficjalnej witrynie internetowej Narodowego Banku Polskiego: www.nbp.pl).
Mając na uwadze powyższe Sąd wyjaśnił, że dochód skarżącej stanowił sumę kwot 11.498,36 zł oraz kwoty 6162,40 zł, co daje łącznie 17.660,66 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem 1471,72 zł, a na osobę w rodzinie przypadało 735,86 zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 2 ustawy i uniemożliwia przyznanie K. C.-D. świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazał, że w świetle ustawy nie jest możliwe pominięcie kryterium dochodowego i przyznanie świadczenia w sytuacji jego przekroczenia z powołaniem na przepisy ogólne ustawy i zasadę dostarczania pomocy osobom, które nie są w stanie samodzielnie się utrzymać. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawiera bowiem regulacji, które pozwalałyby na przyznanie świadczeń ze względu na szczególne okoliczności (jak jest np. w ustawie o pomocy społecznej - zob. art. 41).
Sąd podniósł też, że dla ustalenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie ma znaczenia jaka kwota alimentów została przyznana wyrokiem Sądu i w jakiej relacji pozostaje ona do kwot rzeczywiście uiszczanych przez dłużnika alimentacyjnego. Kryteria przyznania świadczeń w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzależnione zostały bowiem od ilości środków rzeczywiście otrzymywanych w okresie rozliczeniowym przez osobę uprawnioną (członków jej rodziny).
Ostatecznie Sąd uznał, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organy mogły odmówić skarżącej przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Powyższy wyrok został zaskarżony przez K. C.– D. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów
i niewłaściwe ich zastosowanie, w szczególności ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji oraz niezastosowanie podstawowego przepisu tej ustawy tj. art. 2 pkt 2, który wyraźnie w ocenie skarżącej oznacza, że każdą uzyskaną kwotę należy zaliczyć na poczet wyrównania pełnej należności, z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. W ocenie skarżącej Sąd nie zastosował kluczowych przepisów o zaliczeniu zapłaty na rzecz wymagalnych zobowiązań alimentacyjnych, w tym przypadku na rzecz długu alimentacyjnego.
W tym kontekście skarżąca zauważyła, że błędne jest stwierdzenie Sądu na końcu uzasadnienia, w zakresie oceny "ilości środków rzeczywiście otrzymanych w okresie rozliczeniowym". Następnie skarżąca zarzuciła Sądowi naruszenie przepisów postępowania, szczególnie w zakresie pojęcia uznania administracyjnego na co zdaniem skarżącej wskazuje stwierdzenie Sądu, że organy "mogły odmówić" świadczenia. Ponadto zarzuciła pominięcie w ustaleniach decyzji SKO w Poznaniu
z [...] listopada 2011 r. , obejmującej zagadnienia tożsame z rozpatrywanymi, co daje podstawę do zarzutu, że rażąco naruszono ogólne zasady postępowania objęte przepisami k.p.a. od art. 6 do art. 9, ze szczególną i poważną obrazą dwóch zasad ogólnych wyrażonych w art.7 i 9 k.p.a. Wobec tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie w całości wyroku ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca skupiła się na obowiązku uwzględnienia przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego zasad postępowania administracyjnego i generalnie zasad państwa prawa.
W szczególności podkreśliła znaczenie zasady uwzględnienia dobra rodziny i dziecka. W niniejszej sprawie, jak skarżąca oceniła, obowiązkiem państwa jest udzielić dziecku, wobec którego zasądzone zostały alimenty w kwocie 1000 zł (nieściągalne) stosownej pomocy. Tą pomoc w ocenie skarżącej gwarantuje Konstytucja i ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Natomiast w ocenie skarżącej w niniejszej sprawie orzekające organy oraz sąd pierwszej instancji kwestie pomocy potraktowały w kategoriach uznania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art.183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu badając jedynie czy w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Natomiast wynikająca z przepisu art.183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd jest związany wnioskiem skarżącego wynikającym ze skargi kasacyjnej, określającym przedmiot zaskarżenia oraz podstawy zaskarżenia określone w art.174 p.p.s.a.. Wskazane w tym przepisie podstawy zaskarżenia determinują kierunek działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych poza podniesionymi w skardze kasacyjnej, wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga spełnienia warunku prawidłowego ich określenia w skardze. W związku z tym w skardze kasacyjnej należy wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uchybień zarzucanych sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno polegać na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Jest to możliwe przez precyzyjne przedstawienie wywodów prawnych dotyczących stawianych zarzutów, a więc wywodów odnoszących się do poszczególnych przepisów, których naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powinno być również wykazane, jak w ocenie strony skarżącej powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyroku z dnia 5 kwietnia 2012r. I OSK 1650/11 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował następująca tezę; Zarzut "błędnej wykładni" lub "niewłaściwego zastosowania" prawa materialnego albo zarzut naruszenia przepisów postępowania wymaga, aby wskazano w skardze kasacyjnej, na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie, które zarzuca się sądowi pierwszej instancji, oraz jak powinna wyglądać w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną prawidłowa wykładnia danego przepisu oraz jego właściwe zastosowanie. Natomiast rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami i nie ma prawa, aby rozwijać, czy też doprecyzowywać stawiane zarzuty kasacyjne. Ponadto podkreślić trzeba, że przedmiotem oceny tegoż sądu mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Jeśli zatem strona nie sformułowała zarzutów zgodnie z powołanymi przepisami, to działający na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać ich merytorycznej oceny.
Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom, a więc pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji zarzucono naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni przepisów ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz niezastosowaniu podstawowego przepisu tej ustawy tj.art.2 pkt 2 , który wyraźnie objaśnia, że każdą uzyskaną kwotę należy zaliczyć na poczet wyrównania pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych , w tym przypadku na rzecz spłaty długu alimentacyjnego ( art.451 § 1 i § 3 kc oraz art.503 k.c.). Sformułowany w ten sposób zarzut skargi kasacyjnej polegający na błędnej wykładani przepisów ustawy jest nieprawidłowy, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego należy bowiem konkretnie wskazać którego artykułu, paragrafu, czy punktu ten zarzut dotyczy, nie można skargi kasacyjnej opierać na ogólnym stwierdzeniu błędnej wykładni przepisów ustawy. Tak sformułowana skarga kasacyjna uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 29 lutego 2012r. I GSK 41/11 "Jako podstawę kasacyjną należy wskazać konkretny przepis prawa i określić sposób jego naruszenia, gdyż sąd kasacyjny nie powinien domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku." W rozpoznawanej sprawie w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazano tylko na art.2 pkt 2 ustawy , jako przepis, który zdaniem skarżącego nie został zastosowany. Artykuł 2 ustawy zawiera słowniczek pojęć, a pkt 2 zawiera definicję bezskuteczności egzekucji, zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o: bezskuteczności egzekucji - oznacza to egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: a) braku podstawy prawnej do pojęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą; Spełnienie warunku bezskuteczności egzekucji umożliwia wierzycielowi podjęcie działań na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie bowiem z art.3 ustawy w przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjecie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Takie postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte, tym samym organ zastosował powołany przepis i nie kwestionował faktu bezskuteczności egzekucji. Stąd też zarzut o niezastosowaniu powyższego przepisu jest niezasadny, a tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego. Natomiast odrębną kwestią jest spełnienie warunków do nabycia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, aby takie świadczenie mogła nabyć osoba uprawniona muszą być jeszcze spełnione określone przesłanki pozytywne i nie mogą zachodzić określone przesłanki negatywne. Podstawową przesłanką jest, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Dalsze przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak również wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010r. określają zasady ustalania dochodu rodziny dla potrzeb prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powyższe przepisy materialno prawne dotyczące zasad ustalania dochodu rodziny nie zostały objęte zarzutami skargi kasacyjne, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu objęcie ich kontrolą.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia przepisów postępowania. Przede wszystkim zarzut ten powinien dotyczyć naruszenia przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji, Sąd nie stosuje przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Podnoszony w skardze zarzut naruszenia ogólnych zasad postępowania od art.6 do art.9 k.p.a. jest adresowany do organów administracji, a nie do sądu. Ewentualne niedostrzeżenie wadliwości procesowej w toku postępowania przed organami administracji można byłoby kwestionować poprzez zarzut naruszenia przepisów procedury sądowoadministracyjnej zawartej w ustawie p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami k.p.a. ( tak też w wyroku NSA z dnia 20 stycznia 2012r. I OSK 970/11 ). Również zarzut dotyczący pominięcia w ustaleniach, decyzji SKO w Poznaniu z dnia 29 listopada 2011r. w sprawie świadczenia nienależnie pobranego doręczonej Sądowi, nie został prawidłowo sformułowany nie zostały bowiem wskazane naruszenia konkretnych przepisów procedury sądowodministracyjnej. Nadto zarzut ten jest o tyle bezprzedmiotowy, że Sąd pierwszej instancji dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji, w tym przypadku była to decyzja SKO w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2011r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, na datę wydania tej decyzji tj [...] kwietnia 2011r. W świetle powyższych uwag zarzut skargi kasacyjnej , że Sąd I instancji rażąco naruszył ogólne zasady postępowania objęte przepisami k.p.a. od art. 6 do art. 9, ze szczególną i poważną obrazą dwóch zasad ogólnych wyrażonych w art.7 i 9 k.p.a. jest bezprzedmiotowy.
Z przedstawionych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło