I OW 109/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia WSA del. do NSA Maria Werpachowska Protokolant Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Luboń o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Burmistrzem Miasta Luboń a Burmistrzem Dziwnowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. K. w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Luboń jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. Wnioskiem z dnia 3 września 2008 r., Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu na podstawie art. 22 § 1 pkt 4 K.p.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową pomiędzy Kierownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu a Burmistrzem Urzędu Miejskiego w Dziwnowie o ustalenie właściwego organu do rozpatrzenia wniosku A. K. z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka na K. i M. M. za okres od [...] maja 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r. Wniosek ten złożono w następującym stanie faktycznym sprawy: Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...], przyznał A. K. zasiłek rodzinny z dodatkami na okres od [...] maja 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], przyznał A. K. prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko K. M. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu, działając z upoważnienia Burmistrza Lubonia, decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], zmienił decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...], od dnia [...] listopada 2004 r. w kwestii dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zmianie uległa kwota tego dodatku z [...] zł na [...] zł, a powodem zmiany było podanie przez A. K. nieprawdziwych informacji, mających istotne znaczenie dla sprawy. W związku z tym tego samego dnia organ administracji wydał decyzję nr [...], w której na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 228, poz. 2255 ze zm.), nakazał zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, przyznanych decyzją nr [...] w wysokości [...] od dnia [...] maja 2004 r. do [...] października 2004r. Od decyzji nr [...] A. K. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Ostatecznie Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu, działając z upoważnienia Burmistrza Lubonia, decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...], uznał, że świadczenia przyznane A. K. w okresie od [...] maja 2004 r. do [...] grudnia 2004 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi. Od tej decyzji A. K. również złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Po rozpoznaniu odwołania A. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzjami z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] oraz [...], utrzymało w mocy zaskarżone decyzje nr [...] i nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokami z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 449/05 oraz IV SA/Po 450/05 uchylił zaskarżone decyzje wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu, określając jednocześnie, że nie mogą być one wykonane. Powodem uchylenia były istotne błędy w postępowaniu administracyjnym obu organów administracyjnych. Zgodnie z wyrokiem Sądu Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu, działając z upoważnienia Burmistrza Lubonia, decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...], uchylił decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. oraz decyzję tegoż organu nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004r. A. K. odwołała się od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, decyzjami z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] i nr [...], uchyliło w całości decyzję Burmistrza Lubonia z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji oraz uchyliło decyzję Burmistrza Lubonia nr [...] i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. Dnia [...] marca 2007 r. A. K. poinformowała o zmianie miejsca zamieszkania, w związku z czym, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu, działając na podstawie art.19 K.p.a. przekazał akta sprawy do organu właściwego ze względu na jej zamieszkanie, czyli do Urzędu Miasta w Dziwnowie. Burmistrz Dziwnowa postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzjami administracyjnymi przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. oraz Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. Burmistrz Dziwnowa Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], uchylił wskazane wyżej decyzje i odmówił przyznania zasiłku rodzinnego oraz przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego. Od tej decyzji A. K. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...], uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji wszczęte postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. (postanowienie o wznowieniu), wskazując, że organem właściwym do wznowienia postępowania jest Burmistrz Miasta Luboń, jako organ, który wydał w tej sprawie decyzje w ostatniej instancji. Na tej podstawie, postanowieniem z dnia [...] września 2007 r., nr [...], Burmistrz Miasta Dziwnowa uznał się za niewłaściwy do załatwienia sprawy, od czego A. K. złożyła zażalenie. Postanowieniem Samorządowego Kolegium w Szczecinie z dnia [...] października 2007 r., nr [...], uchyliło zaskarżone postanowienie w całości. W odpowiedzi na wniosek, Burmistrz Urzędu Miejskiego w Dziwnowie wskazał, że A. K. złożyła w dniu [...] maja 2004 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Luboniu wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dzieci: K. i M. M., na okres zasiłkowy od [...] maja 2004 r. do [...] sierpnia 2005r. Organ wskazał, że w całym wskazanym wyżej okresie zasiłkowym A. K. miała miejsce zamieszkania na terenie właściwości miejscowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu. Podano, że w związku z pismem A. K. informującym o zmianie jej miejsca zamieszkania, pismem z dnia [...] kwietnia 2007r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu przesłał do Urzędu Miejskiego w Dziwnowie dokumenty dotyczące świadczeń rodzinnych . Burmistrz Dziwnowa pierwotnie uznając się za właściwy w sprawie postanowieniem z dnia [...] maja 2007r. znak [...], wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzjami Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004r. i [...] z dnia [...] sierpnia 2004r. Burmistrz Dziwnowa wskazał, że jego postanowienie z dnia [...] września 2007r., nr [...], w którym uznał się za niewłaściwy w sprawie, zostało uchylone ale nie ze względu na właściwość w sprawie, lecz ze względu na nieprawidłowe powołanie w podstawie prawnej przepisu art. 65 § 1 K.p.a., nie mającego zastosowania w sprawie (brak wniosku strony). Według opinii Burmistrza Dziwnowa właściwym organem w sprawie przyznania przedmiotowego dodatku do zasiłku rodzinnego jest Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu, stosownie do przepisów art. 3 pkt 10 i pkt 11, art. 20 ust. 2 i art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Wskazano, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych następuje na wniosek złożony w organie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, tj. począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek do końca okresu zasiłkowego. W ocenie Burmistrza Dziwnowa zarówno w dniu złożenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, jak i w całym okresie zasiłkowym A. K. miała miejsce zamieszkania na terenie właściwości miejscowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu. Zdaniem organu, w odniesieniu do świadczeń wnioskowanych i realizowanych w okresie zasiłkowym [...] maja 2004 r. – [...] sierpnia 2005r. nie doszło do zmiany miejsca zamieszkania A. K., ani do zmiany podmiotu realizującego świadczenia. Podkreślono, że wniosek o ustalenie prawa do dodatku z tytułu wychowywania dzieci A. K. złożyła w dniu [...] maja 2004r. i wniosek ten do dnia dzisiejszego nie został rozpatrzony przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Luboniu. W związku z tym uznano, że wniosek A. K. z dnia [...] lipca 2008r. nie jest nowym żądaniem, lecz powtórzeniem żądania ustalenia prawa do przedmiotowego dodatku. W związku z powyższym, zdaniem Burmistrza Dziwnowa, właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku A. K. jest Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z okoliczności sprawy wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wyżej opisaną decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję (tj. decyzję Burmistrza Dziwnowa z dnia [...] lipca 2007 r.) i umorzyło postępowanie pierwszej instancji wszczęte postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. (postanowienie o wznowieniu), wskazując, że organem właściwym do wznowienia postępowania jest Burmistrz Miasta Luboń, jako organ, który wydał w tej sprawie decyzje w ostatniej instancji. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Luboniu uważając się za niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku A. K. w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka na K. i M. M. za okres od dnia [...] maja 2004 r. do dnia [...] sierpnia 2005 r., wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość miejscową przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 pkt 4 k.p.a. Negatywny spór o właściwość zaistniały w niniejszej sprawie dotyczy właściwości jednego z organów administracji publicznej do rozpatrzenia sprawy o wznowienie postępowania. Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej o wznowienie postępowania prowadzone jest na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 150 § 1 k.p.a., zasadniczo organem administracji publicznej właściwym w sprawach wznowienia postępowania (wymienionych w art. 149 k.p.a.) jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Jeżeli jednak przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu wymienionego w art. 150 § 1 k.p.a., to w myśl art. 150 § 2 k.p.a., o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Organy wyższego stopnia określone są natomiast w art. 17 k.p.a. Przepis art. 150 § 1 k.p.a. stanowi, że organem administracji publicznej właściwym w sprawie wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia o istocie sprawy jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. Powyższe wskazuje na to, że właściwość organu administracyjnego w zakresie wznowienia postępowania wyznacza w tym przypadku ustawa. Zawsze zatem organem właściwym do orzekania w kwestii dopuszczalności wznowienia będzie ten organ administracji, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Brzmienie cytowanego art. 150 § 1 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że organ który wydał decyzję w ostatniej instancji pozostaje właściwy do orzekania w zakresie wznowienia postępowania także wówczas, gdy po wydaniu decyzji zmieniła się właściwość miejscowa lub rzeczowa i organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji, nie jest już właściwy pod tym względem. W niniejszej sprawie źródłem wątpliwości co do właściwości organu do rozpatrzenia sprawy we wznowionym postępowaniu jest zmiana miejsca zamieszkania A. K. (z miejscowości Luboń na Dziwnów) wnioskującej w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka. Jednakże materiał dokumentacyjny zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że decyzje w ostatniej instancji w kwestii rozstrzygnięcia złożonego przez skarżącą wniosku podejmował Burmistrz Miasta Luboń i to ten organ jest właściwy, zgodnie z treścią art. 150 § 1 k.p.a., do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.