I OW 190/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Jelcza-Laskowic o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Jelcz-Laskowice a Burmistrzem Namysłowa przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku B. P. o skierowanie do domu pomocy społecznej, przyznanie zasiłku stałego oraz objęcie prawem do świadczeń opieki zdrowotnej postanawia: wskazać Burmistrza Namysłowa jako organ właściwy w sprawie. Burmistrz Miasta i Gminy Jelcza-Laskowic wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Burmistrzem Miasta Namysłów w sprawie wniosku B. P. o skierowanie do domu pomocy społecznej, przyznanie zasiłku stałego oraz objęcie go prawem do świadczeń opieki zdrowotnej. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że B. P. 5 października 2021 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o umieszczenie go w domu pomocy społecznej oraz przyznanie zasiłku stałego. Wniosek został przekazany przy piśmie Zespołu Opieki Zdrowotnej w [...] z 5 października 2021 r., w którym dodatkowo zawarto wniosek o objęcie B. P. prawem do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w szpitalu i oświadczenia złożonego przez B. P. wynika, że jest on osobą bezdomną, a ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały są [A], [...] Namysłów. Z tego względu wnioski wraz z dokumentacją zostały przekazane do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (powoływanego dalej również jako "OPS") w Namysłowie, jako do organu właściwego do załatwienia sprawy. Z OPS w Namysłowie przesłano dokumenty do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (powoływanego dalej również jako "MGOPS") w Jelczu-Laskowicach wskazując, że B. P. od 8 lat przebywa na terenie Jelcza-Laskowic. Zdaniem MGOPS w Jelczu-Laskowicach, w sprawie rozstrzygające znaczenie ma ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały. Burmistrz Namysłowa w odpowiedzi wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy Jelcz-Laskowice jako organu właściwego w sprawie o skierowanie do domu pomocy społecznej, przyznanie zasiłku stałego oraz objęcie prawem do świadczeń opieki zdrowotnej. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że B. P. od niemal dekady nie zamieszkuje na terenie Gminy Namysłów, natomiast zamieszkiwał ostatnio w Jelczu-Laskowicach, gdzie od lat koncentruje się jego centrum życiowe. Nie figuruje w rejestrach PUP czy OPS na terenie Gminy Namysłów, nie składał wniosków w Gminie Namysłów (nawet dowód osobisty został wydany przez Burmistrza Miasta i Gminy Jelcz-Laskowice). Z adnotacji urzędowej z 15 października 2021 r. wynika, że wnioskujący dotychczas przebywał na terenie gminy Jelcz-Laskowice, gdzie od lat zamieszkiwał z partnerką. Ma zakaz zbliżania się do rodziny zamieszkującej na terenie Gminy Namysłów i od lat nie pojawił się w tym miejscu i nie kontaktował się z rodziną. Sprzedał majątek i został spłacony przez żonę, która pozostała na terenie Gminy Namysłów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej jest sporem kompetencyjnym (art. 22 § 2 K.p.a.) rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, o których mowa w art. 4 P.p.s.a., objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Przez spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Jako spór kompetencyjny można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej sprawy administracyjnej. Podstawowe znaczenie dla wskazania przez Naczelny Sąd Administracyjny organu właściwego do załatwienia sprawy ma poczynienie przez organy administracji ustaleń określających przedmiot sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że o sporze kompetencyjnym (o właściwość) możemy mówić jedynie w sytuacji kiedy istnieje pomiędzy organami rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji, w odniesieniu do konkretnej tej samej sprawy administracyjnej, nie ma zaś sporu co do stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy (postanowienia NSA: z 10 marca 2006 r. II OW 84/05, z 5 kwietnia 2011 r. II OW 13/11 i z 23 sierpnia 2011 r. II OW 62/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl podobnie jak pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu). Pozostające w sporze organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 1 lit. d i § 1 pkt 8 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych, Dz. U. z 2003 r. poz. 1925), zatem Naczelny Sąd Administracyjny był właściwy do rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Jelcz-Laskowice a Burmistrzem Miasta Namysłów zaistniał negatywny spór o właściwość. W sprawie strony nie kwestionują, że ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały B. P. są [A], [...] Namysłów. Pomiędzy organami sporna jest ocena charakteru pobytu B. P. na terenie gminy Jelcz-Laskowice, tj. czy jest on osobą bezdomną. Zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.", osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Stosownie z kolei do art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611 ze zm.) pod określeniem "lokal" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest lokalem, w rozumieniu ustawy, pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. W kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego sporządzonego 14 września 2021 r. w szpitalu przez pracownika socjalnego Zespołu Opieki Zdrowotnej w [...] podano, że B. P. nie posiada miejsca zamieszkania, jest osobą bezdomną. Wskazano, że jest rozwiedziony, nie utrzymuje kontaktu z rodziną i nie może liczyć na jakąkolwiek pomoc ze strony rodziny. Nie posiada żadnego źródła dochodu. W oświadczeniu podpisanym przez B. P. 14 września 2021 r. wskazano, że przebywał on ostatnio na działkach w Jelczu-Laskowicach uzyskując doraźną pomoc od znajomych. Nie posiada dochodu, majątku, mieszkania i "nie ma dokąd wrócić". Jak wynika z karty informacyjnej leczenia szpitalnego z 2 listopada 2021 r., przebywający w szpitalu od września do listopada 2021 r., B. P., wymaga stałej opieki, rozpoznano u niego uzależnienie od [...] i zespół [...] – może przebywać w domu pomocy społecznej. Z uwagi na stan zdrowia, bezdomność, brak środków do życia i brak rodziny zdolnej do opieki nad nim, pomimo braku wskazań przebywa w Oddziale [...] Szpitala ZOZ w [...]. Ponadto, orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z [...] listopada 2021 r. ustalono, że B. P. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji (do 31 grudnia 2022 r.). Jak wskazano w adnotacji urzędowej z 15 października 2021 r. sporządzonej przez pracownika socjalnego OPS w Namysłowie, w rozmowie z pracownikiem socjalnym szpitala w [...] ustalono, że przed pobytem w szpitalu B. P. przebywał na terenie gminy Jelcz-Laskowice, gdzie zamieszkiwał z partnerką, z którą rozstał się, kiedy zaczął mieć problemy zdrowotne. Od tego czasu przebywał na terenie działek w Jelcz-Laskowicach. Pracownik socjalny skontaktował się z byłą żoną B. P., która przekazała, że od 8 lat nie mieszka on pod wskazanym adresem zameldowania, ma zakaz zbliżania się do rodziny oraz jest pozbawiony praw rodzicielskich do małoletniej córki. Nastąpił podział majątku i w marcu 2021 r. była żona przekazała 175 000 zł na konto B. P. Ponadto, sprzedał on dom rodzinny uzyskując kwotę 130 000. Do akt sprawy dołączony jest również wydruk korespondencji elektronicznej z 19 listopada 2021 r., z której wynika że B. P. nadal przebywa w szpitalu w [...], choć został z niego już wypisany. Jest bezdomny i niezdolny do samodzielnej egzystencji i powinien być przekazany do domu pomocy społecznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe wskazuje jednoznacznie, że przebywający w szpitalu pomimo wypisu B. P. nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Zarówno pobyt na terenie działek, jak i w szpitalu nie stanowi zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Z kwestionariusza, jak i oświadczenia samego B. P. nie wynika, że posiadał on inne miejsce zamieszkania zanim trafił do szpitala. Organ nie zweryfikował przekazanej przez pracownika socjalnego w szpitalu w [...] informacji (która nie znalazła się w kwestionariuszu sporządzonym w szpitalu), że B. P. zamieszkiwał na terenie Jelcz-Laskowice z partnerką. W tej samej adnotacji urzędowej można znaleźć informację o tym, że partnerka rozstała się z B. P. z powodu jego problemów zdrowotnych, a on sam przebywał później na terenie działek w Jelczu-Laskowicach. Następnie należało ustalić, czy B. P. jest zameldowany na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jak wynika z adnotacji urzędowej z 15 października 2021 r., była żona B. P. oświadczyła, że ma on zakaz zbliżania się do rodziny. W kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego zaznaczono, że pod adresem [...] przebywają dwie z trzech córek B. P. Ponadto, nastąpił podział majątku wraz ze spłatą dokonaną przez byłą żonę. Podsumowując, na podstawie akt sprawy można stwierdzić, że B. P. jest osobą bezdomną, a więc właściwość miejscową gminy należało ustalić na podstawie jego ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Z tego względu, organem właściwym do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej, przyznanie zasiłku stałego oraz objęcie prawem do świadczeń opieki zdrowotnej jest Burmistrz Miasta Namysłów. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.