I OW 202/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w Białymstoku a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Łomży o wskazanie organu właściwego miejscowo w sprawie umieszczenia i ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem małoletniego D. F. K. w Wielofunkcyjnej Placówce Opiekuńczo - Wychowawczej "[...]" w Białymstoku postanawia: odrzucić wniosek. Wnioskiem z dnia 13 listopada 2008 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku złożył do Samorządowego Kolegium w Białymstoku wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w Białymstoku a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Łomży o wskazanie organu właściwego miejscowo w sprawie umieszczenia i ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem małoletniego D. F. K. w Wielofunkcyjnej Placówce Opiekuńczo - Wychowawczej "[...]" w Białymstoku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II SO/Bk 9/08, przekazał wyżej wymieniony wniosek według właściwości do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na wskazany wyżej wniosek, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łomży, powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt I OW 31/08, wskazał, że w sytuacji, gdy nie jest możliwe ustalenie miejsca pobytu dziecka przed umieszczeniem w placówce opiekuńczo - wychowawczej, w sprawie powinien się wypowiedzieć Sąd Rejonowy w Białymstoku i wskazać organ właściwy do ponoszenia kosztów pobytu dziecka w tej placówce. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 166 ust. 3 Konstytucji RP spory kompetencyjne między organami samorządu terytorialnego i administracji rządowej rozstrzygają sądy administracyjne. Wskazaną normę konstytucyjną uzupełnia przepis art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stanowiąc, że sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spory o właściwość między organami administracji publicznej, o których mowa w powołanym art. 4 powstają w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji tych organów określonej w przepisach prawa. Jako spór o właściwości można więc określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz pod redakcją Tadeusza Wosia, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis", str. 94). Zauważyć należy, że przepis art. 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczy właśnie sytuacji, kiedy między organami administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów co do ich upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Chodzi tu więc nie o każdą sprawę, którą upoważniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale wyłącznie indywidualną sprawę administracyjną należącą do jego właściwości, a więc nie tylko rozstrzyganą przez organ administracyjny, ale też w postępowaniu regulowanym procedurą administracyjną. W rozpoznawanym natomiast przypadku nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną. Z wniosku bowiem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między tym organem a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Łomży wynika, że spór między tymi organami powstał odnośnie ustalenia powiatu, który zgodnie z przepisami art. 86 a powołanej ustawy o pomocy społecznej, byłby właściwy do ponoszenia kosztów pobytu małoletniego D. F. K. w Wielofunkcyjnej Placówce Opiekuńczo - Wychowawczej "[...]" w Białymstoku. Wskazać w tym miejscu należy, że art. 86 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.), w ust. 4 stanowi, że "Powiat prowadzący całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub rodzinę zastępczą przyjmującą dziecko oraz powiat na terenie którego funkcjonuje całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza zawiera z powiatem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania przejętego dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej lub skierowaniem do całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej porozumienie w sprawie umieszczenia dziecka i wysokości wydatków, o których mowa w ust. 2 lub 3". Porozumienie, o którym mowa w tym przepisie prawa nie ma charakteru aktu administracyjnego lecz umowy cywilnoprawnej. Jeżeli zatem sprawa pokrywania kosztów umieszczenia i pobytu dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej, o czym mowa w przedmiotowym wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, nie jest sprawą administracyjną, lecz ma charakter sprawy cywilnej, to w takim przypadku, sporu jaki powstał między organami administracji publicznej w kwestii, który organ jest zobowiązany do ponoszenia kosztów umieszczenia i pobytu dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej, nie może rozstrzygnąć Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten bowiem nie może w sprawie cywilnej wskazywać podmiotu, który ma być stroną umowy. Zatem, gdy spór między organami administracji publicznej nie dotyczy kwestii załatwienia sprawy administracyjnej, to nie jest to spór kompetencyjny w rozumieniu przepisu art. 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcie sporu w sytuacji, kiedy organy administracyjne zobligowane są do zawarcia porozumienia, oznaczałoby rozstrzygnięcie sprawy cywilnej, a sprawy te nie są rozpoznawane i rozstrzygane w formie decyzji w trybie postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.