I OW 94/16

Dnia 4 sierpnia 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędzia del. NSA Andrzej Irla (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Prezydentem Miasta Ś. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku I. B. o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, leków i naprawę murowanej altanki postanawia wskazać Prezydenta Miasta Ś. jako organ właściwy w sprawie. 1. Burmistrz Miasta i Gminy S. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Ś. w przedmiocie rozpoznania wniosku I. B. o pomoc finansową na zakup żywności, leków oraz naprawę murowanej altanki. W uzasadnieniu wniosku podano, że: - w dniu [...].03.2016 r. I. B. zgłosiła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś. o pomoc finansową na zakup żywności, lekarstw i naprawę murowanej altanki; - Prezydent Miasta Ś., na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) uznał, że I. B. jest osobą bezdomną, a organem właściwym do rozpoznania jej wniosku jest gmina ostatniego miejsca jej zameldowania na pobyt stały tj. Gmina S.. Organ administracji żądający rozstrzygnięcia sporu o właściwość podkreślił, że I. B. mieszka w murowanym domku na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w Ś., znajdującym się na działce nr [...]. Mieszkanie to składa się z 3 izb i jest wyposażone w wodę, łazienkę, WC, gaz z butli. Za tę altankę, I. B. uiszcza opłaty. Utrzymuje się z emerytury. Burmistrz Miasta i Gminy S. wskazał, że I. B. od ponad 30 lat nie przebywa na terenie gminy, w której jest zameldowana. Nadto, w rozmowie z pracownikiem socjalnym I. B. oświadczyła, że nie zamierza wracać do swego miejsca zameldowania, z uwagi na fakt, iż jej rodzinny dom stał się własnością innej osoby. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S., wbrew stanowisku wyrażonemu przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Ś., nie uważa, iż I. B. jest osobą bezdomną. Stanowisko to wynika z faktu, iż wymieniona osoba ma wskazane wyżej miejsce zamieszkania, ponosi koszty jego utrzymania, oraz dysponuje adresem do korespondencji (skrytka nr [...], ul. [...] w Ś.). Organ administracji żądający rozstrzygnięcia sporu o właściwość podkreślił, że "osobą bezdomną" jest ta osoba, która nie zamieszkuje w żadnym lokalu. W świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, miejsce zamieszkania I. B. jest tam, gdzie koncentruje się jej aktywność życiowa (Ś.). Samo zaś zameldowanie, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. 2. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta Ś. podał, że altanki na terenie ogródków działkowych nie można uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm). Lokalem, w świetle tego przepisu, nie jest pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, budynków służących do celów turystycznych i wypoczynkowych. Pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nie są lokalami mieszkalnymi w rozumieniu wskazanej ustawy (NSA w postanowieniu z dnia 18.11.2010 r.; sygn. akt I OW 142/10). Wg Prezydenta Miasta Ś., w sprawie spełnione są przesłanki z art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym, za osobę bezdomną uważa się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zwrócono uwagę, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Podkreślono, że w przypadku osób bezdomnych, nie bada się zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (NSA w postanowieniu z dnia 24.09.2014 r. I OW 112/14). Zdaniem Prezydenta Miasta Ś., w przypadku I. B., zastosowanie powinien mieć cytowany wyżej art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Oddzielnie należy rozpatrywać bowiem kwestię miejsca zamieszkania i kwestię bezdomności, gdyż art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, odwołuje się do ustawy o ochronie praw lokatorów, a nie do Kodeksu cywilnego (miejsca zamieszkania). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej ustawa powoływan jako "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie spór o właściwość występuje między Prezydentem Miasta Ś. i Burmistrzem Miasta i Gminy S., albowiem żaden z wymienionych organów nie uznał się za właściwy do rozpoznania wniosku I. B. z dnia [...].03.2016 r. dotyczącego dofinansowania zakupu żywności, lekarstw i naprawy murowanej altanki. Co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 930) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Według art. 101 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z kolei, art. 101 ust. 3 tej ustawy przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Ten ostatnio wskazany przepis, ma w ocenianej sprawie zastosowanie. Należy bowiem zauważyć, że nie jest sporne, iż I. B. mieszka od lat w altanie znajdującej się na terenie ogrodu działkowego "[...]" w Ś. Budynek ten, co wynika z treści wniosku z dnia [...].03.2016 r., wymaga naprawy. Od wielu też lat nie mieszka ani nie przebywa w miejscu swego zameldowania na pobyt stały (Gmina S.) i - jak oświadcza – nie ma możliwości ani też zamiaru powrotu do tego miejsca. Nadto, sytuacja ekonomiczna wnioskującej o pomoc finansową jest zła. Z kwestionariusza wywiadu środowiskowego wynika bowiem, iż dochód I. B. stanowi emerytura w wysokości 552,86 zł. Wysokość tego dochodu oraz warunki w których mieszka wnioskująca świadczą jednoznacznie o tym, że oceniany przypadek uznać należy za "szczególnie uzasadniony" w rozumieniu wskazanego wyżej art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga, iż wykładnia i zastosowanie przepisów ustawy o pomocy społecznej określających właściwość miejscową organów pomocy społecznej, powinna przede wszystkim uwzględniać zasady pomocy społecznej wymienione w art. 2 ust. 1 (umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości), art. 3 ust. 1 (wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka) oraz art. 3 ust. 2 (zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem). Powyższe oznacza, że przy stosowaniu przepisów ustalających właściwość organów pomocy społecznej należy mieć na względzie, również te okoliczności, które z uwagi na sytuację osobistą wnioskodawcy, mogą zaważyć na tym, czy ewentualna pomoc będzie efektywna oraz czy w jakimkolwiek stopniu będzie ona realizowała ustawowe cele pomocy społecznej (tak postanowienie NSA z dnia 13.12.2012 r.; sygn. akt I OW 158/12). W związku z powyższym oraz mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności ocenianej sprawy, uznać należało, że gmina w której aktualnie przebywa I. B. (Ś.) w sposób efektywniejszy realizować będzie ustawowe zadania pomocy społecznej, niż gmina ostatniego zameldowania na pobyt stały (S.). Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.