I OZ 1000/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1122/15 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 7 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1122/15 (dalej postanowienie z 7 lipca 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] kwietnia 2015 r.) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odpis postanowienia z dnia 29 grudnia 2015 r. II SA/Wa 1122/15 (dalej postanowienie z 29 grudnia 2015 r.), odrzucającego skargę J. D. (dalej skarżący) na postanowienie z [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na wniesienie skargi z uchybieniem terminu, doręczono skarżącemu dnia 8 stycznia 2016 r. [k. 161-162, 168 akt sądowych]. Skarżący dnia 11 stycznia 2016 r. wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarżący wskazał, że uchybienie terminu nastąpiło z uwagi na jego wiek i stan zdrowia. Skarżący podkreślił, że jest emerytem po zawale serca, leczy rozległe i pogłębiające się dolegliwości neurologiczne, powodujące osłabienie pamięci i koncentracji uwagi, do pogłębienia których przyczynił się stres związany z likwidacją Wyższej Szkoły Technicznej w Legnicy oraz utratą wielomilionowego majątku Uczelni, wyzbytego przez kuratora ustanowionego dla Uczelni. Skarżący leczy również inne choroby a jego stan zdrowia nie rokuje powrotu do pełni zdrowia, co jest przyczyną dwudniowego uchybienia terminu do wniesienia skargi. Pismem z 8 czerwca 2016 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał zażalenie i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, załączając do pisma podpisany przez skarżącego egzemplarz zażalenia i wniosku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykazał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nie było przez niego zawinione. Wskazany przez skarżącego stan zdrowia i wiek nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Powoływane przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, że nie miał możliwości złożenia skargi w terminie. Z akt sprawy wynika, że skarżący do czasu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego działał osobiście, odpowiadając na wezwania Sądu w terminie. Ani choroba, ani wiek nie są niedającymi się usunąć trudnościami, które uniemożliwiają stronie podjęcie czynności procesowych w terminie (k. 251-254 akt sądowych). Postanowienie z 7 lipca 2016 r. zaskarżył zażaleniem w całości skarżący, reprezentowany przez r. pr. J. N. Skarżący zarzucił zażaleniu naruszenie art. 86 § 1 ppsa przez błędne jego zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżący z własnej winy uchybił terminowi do wniesienia skargi i przez niepełne rozważenie argumentacji zawartej we wniosku skarżącego. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że uchybienie terminu było bardzo niewielkie (termin upłynął 3 czerwca 2015 r., dzień 4 czerwca był dniem świątecznym, a skarga została wniesiona 5 czerwca 2015 r.). Skarżący boryka się z licznymi dolegliwościami mającymi wpływ na stan jego świadomości i pamięć oraz jest osobą w podeszłym wieku. Nie sposób uznać, że nie został uprawdopodobniony brak winy w niezachowaniu terminu do wniesienia skargi (k. 261- 263 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zaskarżone postanowienie nie narusza art. 86 § 1 ppsa. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 462-464, nb 4; postanowienie NSA z 12.2.2015 r., I OZ 91/15, Lex 1643289). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10, cbosa). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w przekroczeniu terminu, który zaczął biec dnia 4 maja 2015 r., a upłynął dnia 3 czerwca 2015 r. Skarżący dnia 4 maja 2015 r. otrzymał postanowienie z [...] kwietnia 2015 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie do wniesienia skargi (k. 13 -17 akt administracyjnych). Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zły stan zdrowia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu – choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, które nie dało się przewidzieć (postanowienie NSA z: 12.8.2014 r., II FZ 1172/14, Lex 1495027; 9.11.2011 r., I GZ 173/11; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 464-465, nb 5 pkt 1). Powołane poglądy, dotyczące strony, należy odpowiednio odnieść do stanu zdrowia skarżącego, który był na tyle dobry, że do czasu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego działał osobiście, odpowiadając na wezwania Sądu. Do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, skarżący załączył odpisy dokumentów z dnia: 3 stycznia 2007 r., 27 czerwca 2007 r. i 2 grudnia 2015 r. wynika, że skarżący choruje na nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, bóle kręgosłupa, zachodzi podejrzenie uszkodzenia błędnika, nie może "prowadzić samolotów"; w okresie uchybienia terminu miał ukończone 69 lat (k. 169-172 akt sądowych). Żadne z tych odpisów dokumentów nie uprawdopodabnia pogorszenia stanu zdrowia w dniach od 3 czerwca 2015 r. do 5 czerwca 2015 r. (k. 2, 8 akt sądowych). W zażaleniu z 20 lipca 2016 r. (k. 261-263 akt sądowych) skarżący nie przywołuje żadnych nowych okoliczności dotyczących nagłego pogorszenia stanu zdrowia w okresie uchybienia terminu. Trafnie w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi (art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ppsa). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa postanowił jak w sentencji. O prawie pomocy rozstrzygnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie odrębnego wniosku (art. 250, art. 258 § 2 pkt 8 ppsa).