I OZ 1017/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 516/16 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w G. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r. (sygn. akt III SA/Gd 516/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M.Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w G. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy. Pismem z dnia 13 lutego 2017 r. Spółka wystąpiła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku, wnosząc jednocześnie o jego doręczenie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że pracownik Spółki odpowiedzialny za nadzorowanie obiegu dokumentów w dziale prawnym był nieobecny w pracy z powodu choroby w dniach od 6 do 10 lutego 2017 r., a w tym czasie nie było możliwości przekazania tych obowiązków innej osobie. W załączeniu do wniosku przedłożono kopię zwolnień lekarskich na nazwisko J. P. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a."), odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, bowiem Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do jego złożenia. Sąd podkreślił, że w dniu 2 lutego 2017 r. na rozprawie i podczas ogłaszania wyroku był obecny uprawniony do reprezentacji Spółki Wiceprezes zarządu. Został on wówczas prawidłowo pouczony o tym, że uzasadnienie zostanie doręczone na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku oraz, że niezgłoszenie wniosku w terminie spowoduje utratę prawa do wniesienia skargi. Strona miała zatem świadomość, co do wagi złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i terminu obowiązującego w tym zakresie. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej dotyczących choroby pracownika Sąd podniósł, że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek takiego zorganizowania procedur wewnętrznych jednostki organizacyjnej, jaką jest spółka, aby mogła dokonywać stosownych czynności procesowych przed sądem, a zatem trudności w tym zakresie nie mogą świadczyć o braku winy tej jednostki. Z ugruntowanego stanowiska orzecznictwa wynika również, że sama choroba nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest wystarczającą przyczyną, która uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie powołanie się na okoliczność choroby wymagało wykazania, że była to taka przeszkoda, która uniemożliwiła w ogóle działanie Spółki. W tym celu konieczne było uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu tej choroby na ewentualny sposób działania Spółki. Przedłożona kopia zaświadczenia lekarskiego potwierdza wprawdzie, że pracownik Spółki był niezdolny do pracy od dnia 6 do 10 lutego 2017 r., nie można jednak przyjąć, że choroba jednego pracownika Spółki jest przeszkodą do dokonania czynności procesowych, w tym zwłaszcza tak niewymagających wysiłku i znajomości prawa, jak sporządzenie i nadanie na poczcie wniosku o uzasadnienie wyroku. Faktycznie mógł go sporządzić i zgłosić sam Wiceprezes Spółki, tym bardziej, że posiadał wiedzę o trybie i terminie złożenia wniosku. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. Sp. z o.o. z siedzibą w G. wniosła o jego uchylenie. Skarżąca podkreśliła, że w wyniku trudnej sytuacji finansowej Spółka zatrudnia obecnie 6 osób, z czego tylko jedna jest w stanie obsłużyć dział prawny. W ocenie strony, nagła choroba pracownika nie jest zdarzeniem, które można przewidzieć, a w przypadku skarżącej niemożliwym było niezwłoczne zastąpienie pracownika inną osobą, która byłby w stanie natychmiast przejąć jego obowiązki. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu Sąd winien więc mieć na względzie całokształt sytuacji skarżącego, a nie opierać się jedynie na formalnych przesłankach swojego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08 [w:] CBOSA). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10 [w:] CBOSA). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność przebywania pracownika - odpowiedzialnego za nadzorowanie obiegu dokumentów w dziale prawnym - na zwolnieniu lekarskim w okresie, w którym należało wystąpić z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przewidzianym do tego terminie 7 dni (art. 141 § 2 p.p.s.a.), nie uzasadnia braku winy skarżącej Spółki w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, obiektywny miernik staranności, którego należy oczekiwać od Spółki należycie dbającej o swoje interesy, obejmuje wymóg właściwego zorganizowania obsługi prawoadministracyjnej tego podmiotu. Nagła choroba jednego z pracowników, w sytuacji gdy Spółka zatrudnia sześć osób, nie oznacza automatycznie, że zaistniała przeszkoda do terminowego dokonania czynności w postępowaniu. Powyższa okoliczność nie wyklucza bowiem możliwości wyręczenia się innym pracownikiem czy też zlecenia wykonania czynności innej osobie trzeciej, zwłaszcza, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest czynnością niewymagającą od strony merytorycznego zaangażowania i wiedzy prawniczej. Zaniedbania w tym zakresie nie można kwalifikować jako brak winy w uchybieniu terminu. Argumentacja powyższa wydaje się tym bardziej prawidłowa, jeżeli uwzględni się fakt, że Wiceprezes reprezentujący Spółkę posiadał wiedzę o wydanym wyroku. Uczestniczył bowiem w rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w dniu 2 lutego 2017 r. oraz był obecny podczas ogłaszania orzeczenia. Został wówczas pouczony przez Sąd pierwszej instancji (co zostało zaprotokołowane) o czynnościach jakie należy podjąć w celu uzyskania uzasadnienia wyroku wydanego na rozprawie oraz o konsekwencjach niedokonania tej czynności w terminie. Także zawiadomienie o terminie rozprawy (k. 286) zawierało prawidłowe pouczenie, iż uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane stronie na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Pomimo powyższych okoliczności skarżąca nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.