I OZ 1094/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 675/13 odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 675/13 odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 675/13 odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 675/13 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. N. na bezczynność Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego postanawia odrzucić zażalenie Postanowieniem z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 675/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie z 25 czerwca 2014 r. A. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 czerwca 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 675/13 odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 675/13 odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 675/13 o odrzuceniu skargi na bezczynność Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (k. 114-117; 75-76; 67-69; 46-48; 29-31 akt II SAB/Wa 675/13). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że dnia 25 czerwca 2014 r. A. N. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2014 r. II SAB/Wa 675/13 o odrzuceniu zażalenia postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 kwietnia 2014 r. II SAB/Wa 675/13. Zażalenie z 25 czerwca 2014 r. wniesiono drogą elektroniczną i podpisano podpisem elektronicznym (k. 75-76 akt II SAB/Wa 675/13) Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lipca 2014 r. II SAB/Wa 675/13 wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia przez jego podpisanie i nadesłanie jego odpisu. Jednocześnie pouczono skarżącego, że niewykonanie wezwania Sądu w terminie 7 dni skutkować będzie odrzuceniem zażalenia. Nadto wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł od niniejszego zażalenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia (k. 79, 80 akt II SAB/Wa 675/13). Wezwanie do podpisania zażalenia, nadesłania odpisu zażalenia i uiszczenia wpisu od zażalenia doręczono skarżącemu 7 lipca 2014 r. (k. 82, 83, 89 akt II SAB/Wa 675/13). Dnia 7 lipca 2014 r. do Sądu drogą elektroniczną wpłynęło zażalenie A. N. na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu z 1 lipca 2014, które Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił postanowieniem z 21 sierpnia 2014 r. [II SAB/Wa 675/13] (k. 97-99 akt II SAB/Wa 675/13). Do dnia 15 października skarżący nie uzupełnił braków formalnych zażalenia. Zgodnie z art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa), zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Stosownie do treści art. 46 § 1 ppsa każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych (art. 47 § 1 ppsa). Art. 230 § 1 ppsa stanowi, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (art. 220 § 1 ppsa). Zażalenie skarżącego z 25 czerwca 2014 r., wniesione na postanowienie z 18 czerwca 2014 r., II SAB/Wa 675/13 nie spełniało wymogów o jakich mowa w art. 46 § 1 pkt 4, art. 47 § 1 i art. 230 § 1 ppsa – nie zawierało podpisu strony, nie dołączono do niego odpisu i nie zostało opłacone. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości podpisania wnoszonego do sądu pisma podpisem elektronicznym, w miejsce podpisu tradycyjnego. W uchwale z dnia 12 maja 2014 r. sygn. akt I OPS 10/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 ppsa - nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podniósł m. in., że w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że pismo procesowe sporządzone w formie elektronicznej, opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym, spełnia warunek formalny pisma procesowego, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 4 ppsa (uchwała dostępna w internetowej bazie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). W wyznaczonym terminie skarżący nie uzupełnił braków formalnych zażalenia stąd też podlega ono odrzuceniu (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ppsa; k. 114-117 akt II SAB/Wa 675/13). Pismem z 20 października 2014 r. przesłanym drogą elektroniczną skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 15 października 2014 r., w którym wskazał, że "zażalenie jest zasadne i zgodne z" art. 194 § 1 pkt 8, § 2 i 3 ppsa "i jest wolne od kosztów" art. 239 pkt 1 ppsa w zw. z art. 211 i 212 § 1 ppsa. Wniósł o zmianę postanowienia i nadanie biegu sprawie (k. 131-132 akt II SAB/Wa 675/13). Zarządzeniem z 22 października 2014 r. [II SAB/Wa 733/13] Przewodnicząca Wydziału II wezwała skarżącego do uzupełnienia braku formalnego zażalenia przez podpisanie zażalenia (k. 135 akt II SAB/Wa 675/13). Wezwanie doręczono skarżącemu 4 listopada 2014 r. Skarżący pismem z 6 listopada 2014 r. przesłanym drogą elektroniczną wskazał, że zażalenie jest zasadne (art. 194 § 1 pkt 8 i § 2, 3 ppsa) i jest wolne od kosztów (art. 239 pkt 1 w zw. z art. 211 i art. 212 § 1 ppsa). Wniósł o zmianę postanowienia i nadanie biegu sprawie. Pismem z 5 listopada 2014 r., przesłanym drogą elektroniczną, skarżący, odnosząc się do wezwania z 29 października 2014 r. podniósł, że dokument został podpisany elektronicznie, wobec tego wezwanie jest bezzasadne (k. 136, 141, 143-145, 147-149 akt II SAB/Wa 675/13). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie należało odrzucić, ponieważ skarżący nie uzupełnił braków formalnych zażalenia i nie podpisał go, ani nie nadesłał podpisanego egzemplarza w wyznaczonym w zarządzeniu terminie. Ogólne warunki formalne jakim winno odpowiadać każde pismo procesowe strony zostały określone w art. 46 § 1 ppsa. Jednym z tych wymagań jest podpis strony lub jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4). Podpis winien być własnoręczny, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 ppsa, które w tej sprawie nie występują. W sytuacji braku własnoręcznego podpisu, sąd obowiązany jest wezwać stronę do usunięcia braku formalnego pisma przez jego podpisanie. W uchwale 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.5.2014 r., I OPS 10/13, ONSAiWSA 2014/5/70, wskazano że zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 262) bezpieczny podpis elektroniczny to podpis elektroniczny, który jest przyporządkowany wyłącznie do osoby składającej ten podpis (lit. a), jest sporządzany za pomocą podlegających wyłącznej kontroli osoby składającej podpis elektroniczny bezpiecznych urządzeń służących do składania podpisu elektronicznego i danych służących do składania podpisu elektronicznego (lit. b), jest powiązany z danymi, do których został dołączony, w taki sposób, że jakakolwiek późniejsza zmiana tych danych jest rozpoznawalna (lit. c). W myśl art. 5 ust. 2 ustawy o podpisie elektronicznym dane w postaci elektronicznej opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu są równoważne pod względem skutków prawnych dokumentom opatrzonym podpisami własnoręcznymi, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Podpis elektroniczny nie występuje w obrocie prawnym samodzielnie, jest on nierozerwalnie związany z danymi w postaci elektronicznej, do których został dołączony. Art. 5 ust. 2 ustawy o podpisie elektronicznym wprowadza zasadę równoważności podpisów własnoręcznego i elektronicznego (a w konsekwencji również zasadę równoważności dokumentów: elektronicznego i tradycyjnego, sporządzonego w formie papierowej) stanowiąc jednocześnie, że wyjątki od tej zasady mogą być przewidziane w przepisach szczególnych. Z wykładni systemowej zewnętrznej wynika, że nie można uznać tej regulacji za generalnie zrównującą podpis elektroniczny z podpisem własnoręcznym w ramach wszelkich postępowań przed organami administracji publicznej i sądami. Gdyby ustawa o podpisie elektronicznym miała zastosowanie do wszystkich procedur regulujących postępowanie przed polskimi organami administracji i sądami, to niepotrzebne byłyby zmiany w poszczególnych ustawach wprost wprowadzające taką możliwość. Takich zmian jest wiele zarówno w ustawach procesowych (art. 125 § 21, art. 126 § 5, art. 50528 i n. kpc; art. 63 § 1 i art. 63 § 3a pkt 1 kpa; art. 168 § 1 i 3a pkt 1 Ordynacji podatkowej), jak i w ustawach regulujących kwestie materialnoprawne z zakresu prawa cywilnego czy administracyjnego (m.in. art. 60 i 78 § 2 kc, art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Przyjęcie generalnej zasady równoważności i skuteczności podpisu elektronicznego oraz dokumentu elektronicznego opatrzonego takim podpisem, w szczególności w prawie procesowym, czyniłoby zbędnym wprowadzanie odpowiednich regulacji w ustawach szczególnych, skoro składanie pism procesowych w formie elektronicznej podpisanych podpisem elektronicznym byłoby dopuszczalne tylko na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o podpisie elektronicznym. Tam, gdzie ustawodawca chce by przed sądem lub organem administracji publicznej można było posługiwać się podpisem elektronicznym, tam w stosownych regulacjach normujących zasady postępowania przed tymi organami wprowadza odpowiednie normy prawne zezwalające na posługiwanie się takim rodzajem podpisu. Ponieważ A. N. nie podpisał własnoręcznie zażalenia z 25 czerwca 2014 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 675/13, mimo stosownego wezwania sądu, i nie nadesłał odpisu tego zażalenia, to takie zażalenie należało uznać za obarczone brakami formalnymi, skutkującymi jego odrzuceniem. Błędnie skarżący podnosi, że jego zażalenie spełnia wymogi ustawowe – w piśmie sądowym z 3 lipca 2014 r. II SAB/Wa 675/13 trafnie wskazano oba braki formalne zażalenia. Podpis elektroniczny nie spełnia wymogów art. 46 § 1 pkt 4 ppsa; wskazywany w zażaleniu art. 46 § 2 ppsa nie był przez Sąd I instancji stosowany. Z żadnego przepisu ppsa nie wynika obowiązek sądu sporządzenia odpisów zażalenia na koszt podatników dla uczestników postępowania. Powyższe powoduje, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, konieczność odrzucenia zażalenia (postanowienia NSA z: 11.8.2010 r., I OSK 1259/10; 21.7.2010 r., I OSK 1084/10, cbosa). Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że brak formalny zażalenia w postaci braku odpisu zażalenia uniemożliwiał nadanie zażaleniu prawidłowego biegu (art. 49 § 1 w zw. z art. 194 § 3 i art. 47 § 1 ppsa). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 i 180 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.