I OZ 1232/13

Dnia 10 stycznia 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 639/13 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 21 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 639/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w pierwszej instancji ze względu na to, że jego zdaniem wykonanie decyzji może doprowadzić do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, a także zaistnienia skutków, które będą w późniejszym czasie trudne do odwrócenia. Skarżący podkreślił, że opiekuje się matką chorą na chorobę Alzheimera, która to choroba wymaga odbywania częstych badań i zabiegów lekarskich. Możliwość wykorzystywania do tych celów samochodu jest niezbędna, ponadto skarżący wykorzystuje samochód do celów służbowych, a utrata mobilności może wpłynąć na jakość wykonywanej pracy, a także ograniczenie możliwości kontaktu z dziećmi. Wskazując na powyższe Sąd pierwszej instancji stwierdził, że powoływanie się strony skarżącej na to, że odebranie mu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu jest równoznaczne ze zwiększeniem stanu zagrożenia dla zdrowia jego matki nie poparte zostało żadnymi dokumentami i dlatego nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że wykazane zostały przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, tak samo twierdzenie skarżącego, że utrata możliwości wykorzystania samochodu do celów służbowych może negatywnie wpłynąć na jakość wykonywanej pracy oraz ograniczy możliwość realizacji prawa do kontaktu z dziećmi, skarżący nie poparł, żadnymi dokumentami, z których by wynikało, że posiadanie prawa jazdy jest mu niezbędne do wykonywania pracy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył, reprezentowany przez pełnomocnika, Z. B. wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych. Jednocześnie strona skarżąca na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wniosła o przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów: 1. zakres obowiązku kierownika projektu stanowiący załącznik nr 2 do umowy o pracę z dnia 3 października 2012 r. – na okoliczność wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. 2. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności W. B. – matki skarżącego z dnia 26 stycznia 2013 r. oraz oświadczenia z dnia 8 listopada 2013 r. – na okoliczność wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania określonego aktu ciąży na stronie składającej wniosek w trybie powołanego przepisu. Uzasadnienie wniosku powinno zaś odnosić się do konkretnych okoliczności. Nie jest wystarczające powtórzenie we wniosku treści przepisu. Rzeczą Sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają - lub nie - za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony Sąd może dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. Brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia zatem jego merytoryczną ocenę (por. niepubl. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 kwietnia 2004 r., sygn. akt OZ 22/04; z dnia 20 lipca 2004 roku, sygn. akt OZ 214/04; z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OZ 905/12; z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II OZ 408/13). Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07). W stanie sprawy przedstawionym do rozpoznania Sąd pierwszej instancji nie uznał zasadności złożonego wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Ocenę tę, w obliczu braku - na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego - stosownych dokumentów, obrazujących rzeczywistą sytuację skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłową. Jednakże zauważa konieczność zmiany zaskarżonego postanowienia, wobec przedstawienia przez pełnomocnika strony skarżącej, na obecnym etapie postępowania, dodatkowej dokumentacji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela bowiem pogląd, że w postępowaniu zażaleniowym istnieje możliwość orzekania reformatoryjnego - na podstawie materiału dowodowego, uzupełnionego na etapie tego postępowania. Wprawdzie zgodnie z art. 188 P.p.s.a. (stosowanym w związku z art. 197 § 2 tej ustawy) - "Jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku". W doktrynie trafnie przyjmuje się jednak, że zdanie drugie art. 188 P.p.s.a., wiążące Sąd drugiej instancji stanem faktycznym przyjętym w zaskarżonym orzeczeniu, nie ma zastosowania w postępowaniu zażaleniowym. Przeciwnie, Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów w zakresie dopuszczonym przez art. 106 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 P.p.s.a. Ma to szczególne znaczenie właśnie przy rozpatrywaniu zażaleń dotyczących prawa pomocy lub kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. (zob. teza 6 [w:] Komentarz do art. 197 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Gruszczyński, A. Kabat, Lex 2013 i powołany tam: R. Hauser, Postępowanie zażaleniowe przed NSA [w:] Materiały na konferencję sędziów NSA, Serock 18-19 października 2004 r., maszynopis powielony, Warszawa 2004, s. 71-72). W związku z przedstawionymi powyżej wywodami przyjąć należy, że art. 106 § 3 P.p.s.a., w myśl którego: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie", będzie miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny może ocenić przesłane przez stronę skarżącą dokumenty. W ocenie sądu kasacyjnego, w rozpatrywanym przypadku przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostały spełnione. Zważyć bowiem należy, że skoro w rozpoznawanej sprawie twierdzenia skarżącego wskazane we wniosku zostały poparte stosownymi dokumentami załączonymi do zażalenia, to w konsekwencji za wiarygodne uznać należy, że w tym stanie rzeczy odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wiązałaby się z niebezpieczeństwem wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Utrata dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu stanowiłaby dużą przeszkodę w związku z udokumentowaną chorobą matki pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a także w związku z wykonywaniem pracy, w której posiadanie prawa jazdy jest niezbędne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie w sposób przekonujący wykazano zatem spełnienie ustawowych przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności zebrane przed Sądem pierwszej instancji i uzupełnione dokumenty przed Naczelnym Sądem Administracyjnym były zatem na tyle kompletne, by dać sądowi kasacyjnemu możliwość porównania go z hipotezą normy zawartej w art. 61 § 3 P.p.s.a. i stwierdzenia, że strona skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie przesłanek z powołanego przepisu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 188 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.