I OZ 1502/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SO/Gl 10/15 o wymierzeniu grzywny w sprawie z wniosku K. N. w przedmiocie wymierzenia Śląskiemu Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w [...] grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. postanawia: oddalić zażalenie. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. K. N. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosek o wymierzenie grzywny Śląskiemu Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w [...]. Podniósł, że w dniu [...] lub [...] marca 2015 r. wniósł do tutejszego Sądu, za pośrednictwem Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], skargę na pismo tego organu z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], które stanowiło odpowiedź na jego skargę z dnia [...]6 lutego 2015 r. Jednakże do dnia złożenia wniosku, skarga nie została przekazana do sądu. W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o odstąpienie od wymierzenia grzywny. Wskazał, że w dniu 23 marca 2015 r. wpłynęło do Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji pismo zatytułowane "skarga na rozstrzygnięcie (odpowiedź) Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 16 marca 2015 r." W ocenie organu pismo to stanowiło dalszy ciąg korespondencji dotyczącej skargi K. N. z dnia 16 lutego 2015 r. zatytułowanej "skarga na podległych Panu funkcjonariuszy Policji konwojujących mnie w dniu [...] stycznia br. i w dniu [...] lutego br." Organ podniósł, że skarga z dnia 16 lutego 2015 r. została załatwiona przez niego w trybie przepisów Działu VIII k.p.a., a zawiadomienie o sposobie jej załatwienia, zostało zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2015 r., nr [...]. Dodał, że z pisma K. N. z dnia 18 marca 2015 r. wynikało niezadowolenie ze sposobu załatwienia jego skargi, wobec powyższego skarga została ponownie rozpoznana i w dniu 23 kwietnia 2015 r. zawiadomiono K. N. o sposobie załatwienia skargi. Organ wskazał, że co prawda pismo z dnia 18 marca 2015 r. było zaadresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, jednakże nie zawierało podstaw prawnych, które wskazywałyby jednoznacznie, że intencją wnoszącego skargę, jest jej przekazanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wobec tego udzielił odpowiedzi na to pismo w trybie regulacji zawartych w k.p.a. Wyjaśnił, że postępowanie skargowe jest postępowaniem jednoinstancyjnym o charakterze uproszczonym, które kończy się zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy, a wynik tego postępowania czyli tzw., zawiadomienie, nie podlega zaskarżeniu w toku instancji, nie przysługuje od niego również skarga do sądu administracyjnego. Akta sprawy wraz z odpowiedzią na skargę oraz odpowiedzią na wniosek o wymierzenie grzywny zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach w dniu 8 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaskarżonym postanowieniem wymierzył organowi grzywnę w wysokości 200 zł. Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący pismem z dnia 18 marca 2015 r. wniósł za pośrednictwem Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarga była adresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Nie ulega zatem wątpliwości, że wymieniony podmiot, zobowiązany był do przekazania skargi do Sądu w terminie 30 dni, przy czym w sprawie nie zaistniały żadne nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające wykonanie tego obowiązku. Organ przekazał skargę wraz z aktami administracyjnymi dopiero w dniu 8 czerwca 2015 r. Jednocześnie trzeba podkreślić, że wbrew stanowisku zaprezentowanemu w odpowiedzi na wniosek, obowiązek organu w zakresie przekazania Sądowi skargi istnieje niezależnie od tego, czy w jego ocenie skarga jest dopuszczalna, czy też nie. Już samo żądanie strony dotyczące nadania skardze określonego biegu, obliguje organ do uczynienia zadość temu żądaniu. Wobec tego przekonanie, że skarga nie jest dopuszczalna, nie zwalnia organu od obowiązku przekazania tej skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. Rolą sądu jest dokonanie oceny skargi zarówno pod względem formalnym jak i merytorycznym w oparciu o skargę i akta administracyjne, a organ nie może go w tym zastępować (por. postanowienia NSA: z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt II OZ 799/11, z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 495/10; z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt I OZ 996/10; z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I OZ 410/11 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Grzywna w kwocie 200 zł nie może być uznana za nadmierną, a jednocześnie jest wystarczająca do zrealizowania jej celu, jakim jest zdyscyplinowanie organu do terminowego przekazywania skarg sądowi administracyjnemu. Od tego postanowienia organ złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie wniosku K. N., a także o zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, że skarżący nie poniósł szkody w związku z opóźnieniem przekazania skargi do sądu, a ponadto wiadomym jest, że tego typu skargi są niedopuszczalne. Sąd mógł ponadto odstąpić od wymierzania grzywny. Skarga nie zawierała podstaw prawnych co do tego w jakim trybie skarżący ją wnosi. Skarżący celowo wprowadził organ w błąd. Skarga została rozpoznana, jak się wydawało, zgodnie z intencja wyrażoną przez stronę, nie zaś jak wskazywał nagłówek pisma. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od daty jej wniesienia. Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie organ nie przekazał pisma skarżącego do sądu w ustawowym terminie. Pismo to zostało wniesione, jak wskazuje skarżący, w marcu 2015 r. Organ przekazał je wraz z aktami administracyjnymi dopiero w dniu 8 czerwca 2015 r. Przede wszystkim należy wyjaśnić, czy pismo skarżącego z 18 marca 2015 r. organ powinien potraktować jako skargę. W ocenie NSA, pismo to stanowiło skargę. Przemawia za tym kilka argumentów. Przede wszystkim, pismo to zostało zaadresowane do WSA w Gliwicach za pośrednictwem organu, a więc skierowane do sądu w trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Ponadto, jak sam wskazał organ, postępowanie w sprawie skargi na funkcjonariuszy konwojujących osadzonego ma charakter jednoinstancyjny. Kierowanie kolejnego pisma stanowiącego skargę w trybie k.p.a. powinno co najmniej wzbudzić podejrzenie organu (zwłaszcza przy jednoznacznym wskazaniu adresata pisma), czy rzeczywiście pismo to jest skargą w rozumieniu k.p.a., nie zaś skargą do sądu administracyjnego, gdyż ponowną skargę w trybie k.p.a. organ może pozostawić w aktach sprawy z odpowiednią adnotacją, nie zaś rozpoznawać je ponownie (art. 239 k.p.a.), a więc racjonalnie działający skarżący, kierując skargę w trybie k.p.a., pozbawia się efektywnej ochrony. Dodatkowo, rozpoznanie pisma zgodnie z intencją strony, nie zaś jego literalnego brzmienia, adekwatnie do zasady falsa demonstratio non nocet, powinno odbywać się ostrożnie, gdyż w przeciwnym razie może prowadzić do niewłaściwego zakwalifikowania pisma, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Strona nie miała bezwzględnego obowiązku wskazywać podstawy prawnej swojego żądania, zwłaszcza w odniesieniu do konkretnych przepisów prawa. Organ natomiast powinien zakwalifikować pismo odpowiednio do stanu procedowania w danej sprawie (adekwatnie do okoliczności i możliwości procesowych, ewentualnie wezwać o doprecyzowanie żądania). W rozpoznawanej sprawie pismo skarżącego należało zakwalifikować jako skargę, gdyż nie przysługiwał mu inny potencjalnie skuteczny środek prawny na tym etapie postępowania. Z tych powodów organ otrzymane pismo powinien był potraktować jako skargę i przekazać ją sądowi w odpowiednim terminie. Nie zasługują przy tym na uwzględnienie argumenty zażalenia, że skarżący nie poniósł realnej szkody w związku z opóźnieniem przekazania skargi do sądu, gdyż kwestia ta nie należy do oceny organu. Nie może to stanowić argumentu za nieterminowym przekazywaniem skarg do sądu. Przyjęcie tego argumentu za zasadny prowadziłoby do umożliwienia decydowania organom o tym, kiedy pismo do sądu należy przekazać, co stanowiłoby nieuprawnioną ingerencję organu w prawo do sądu. Podobnie sytuacja przedstawia się w przypadku argumentu o niedopuszczalności skargi w tym przedmiocie. Ocena niedopuszczalności skargi należy do sądu, nie zaś do organu. Obowiązkiem organu jest tylko terminowe przekazanie skargi do sądu, nie zaś jej ocena. Odnosząc się zaś do samej możliwości wymierzenia grzywny przez sąd wskazać trzeba, że jest to element jego władzy dyskrecjonalnej. Oznacza to, że w sytuacji, gdy skarga nie została przekazana przez organ, sąd miał wybór pomiędzy wymierzeniem grzywny (i w jakiej wysokości) a odstąpieniem od jej wymierzenia. Jeżeli sąd nie narusza tych ram decyzyjnych wyznaczonych przepisami prawa, to może podjąć dowolną decyzję i nie można mu zarzucić naruszenia prawa. Odstąpienie od wymierzenia grzywny jest kompetencją, nie zaś obowiązkiem sądu. Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadne będzie wymierzenie grzywny w wysokości 200 zł. Grzywna i tak określona jej wysokość w realiach tej sprawy powinny spełnić swoją rolę. Przypomnieć należy, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Obecnie jest to kwota prawie 40 tysięcy zł. Wobec tego, grzywna w wysokości 200 zł jest nieznaczna w stosunku do dopuszczalnej wysokości grzywny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.