I OZ 1884/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 243/16 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 243/16 w sprawie ze skargi E. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 243/16 (dalej postanowienie z 2 sierpnia 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 243/16 (dalej postanowienie z 19 kwietnia 2016 r.) w sprawie ze skargi E. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] grudnia 2015 r.) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Odpis postanowienia z dnia 19 kwietnia 2016 r., odrzucającego skargę E. U.(dalej skarżący) na postanowienie z [...] grudnia 2015 r., wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia zażalenia, doręczono skarżącemu w dniu 18 maja 2016 r. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem w dniu 25 maja 2016 r. Skarżący dnia 27 maja 2016 r. wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarżący wskazał, że uchybienie terminu było wynikiem jego niepełnosprawności i zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych, którym musiał się poddać. Skarżący wskazał, że ma znaczny niedorozwój kończyn górnych i postępujące zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, jest w znacznym stopniu niepełnosprawny, wobec czego dotrzymanie krótkich siedmiodniowych terminów było niemożliwe. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykazał, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nie było przez niego zawinione. Przedstawione przez skarżącego przyczyny niedochowania terminu, takie jak znaczny stopień niepełnosprawności, konieczność poddania się zabiegom leczniczo-rehabilitacyjnym, nie są przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu. W przypadku skarżącego, jest to stan przewlekły, a nie nagła sytuacja pogorszenia zdrowia w takim stopniu, by można było uznać, że miała ona rzeczywisty wpływ na niemożność dokonania uchybionej czynności w ustawowym terminie. Skarżący nie podniósł przy tym okoliczności świadczących o powstaniu nagłych zdarzeń np. pobyt w szpitalu; niespodziewane wystąpienie pogorszenia stanu zdrowia skarżącego, które w znaczący sposób wpłynęły na niemożność terminowego złożenia zażalenia (k. 13, 15-16,18, 23, 24-26, 36-38 akt sądowych). Postanowienie z 2 sierpnia 2016 r. zaskarżył zażaleniem w całości skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Skarżący wskazał, że jest krzywdzące i błędnie ocenia stan faktyczny, a do uchybienia terminu nie doszło z jego winy; jednocześnie dopełnił warunków formalnych tj. złożył wniosek o przywrócenie terminu i wniosek o zwolnienie z opłaty i przyznanie pomocy prawnej z urzędu (k. 44-46, 47 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zaskarżone postanowienie nie narusza art. 86 § 1 ppsa. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 462-464, nb 4; postanowienie NSA z 12.2.2015 r., I OZ 91/15, Lex 1643289). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10, cbosa). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w przekroczeniu terminu, który zaczął biec dnia 18 maja 2016 r., a upłynął dnia 25 maja 2016 r. o północy. Skarżący dnia 18 maja 2015 r. otrzymał odpis postanowienia z 19 kwietnia 2016 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie do wniesienia zażalenia. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zły stan zdrowia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu – choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, które nie dało się przewidzieć (postanowienie NSA z: 12.8.2014 r., II FZ 1172/14, Lex 1495027; 9.11.2011 r., I GZ 173/11; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 464-465, nb 5 pkt 1). Powołane poglądy, dotyczące strony, należy odpowiednio odnieść do stanu zdrowia skarżącego, który (jak wskazał Sąd I instancji) jest stanem przewlekłym, nie wystąpiło nagłe pogorszenie stanu zdrowia w takim stopniu, by można było uznać, że miał ona rzeczywisty wpływ na niemożność dokonania uchybionej czynności w ustawowym terminie. Skarżący nie podniósł przy tym okoliczności świadczących o powstaniu nagłych zdarzeń (np.: pobyt w szpitalu, niespodziewane wystąpienie pogorszenia stanu zdrowia skarżącego), które w znaczący sposób wpłynęły na niemożność terminowego złożenia zażalenia. Skarżący w zażaleniu nie przywołuje żadnych nowych okoliczności dotyczących nagłego pogorszenia stanu zdrowia w okresie uchybienia terminu. To, że skarżący zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności, przy dopuszczalności zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej – przy pracach prostych, lekkich (k. 47 akt sądowych), wobec nie wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych, i sporządzaniu własnoręcznych pism przez skarżącego (k. 82, 83, 87-87f akt administracyjnych) wskazuje, że skarżący mógł samodzielnie bądź przy pomocy innej osoby (np. sąsiada), sporządzić w terminie zażalenie. Przeszkodą w dochowaniu terminu nie mogły być zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Trafnie w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia (art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ppsa). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa postanowił jak w sentencji.