I OZ 220/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 467/19 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi H.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. z dnia [...]. maja 2019 r. nr [...]. w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 30 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 467/19, po rozpoznaniu wniosku H.N.(dalej: skarżący), odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 17 września 2019 r. odrzucił skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. z dnia [...]. maja 2019 r. w przedmiocie zasiłku stałego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący mimo wezwania nie uzupełnił w terminie braków formalnych skargi, tj. nie podał numeru PESEL. W dniu 2 października 2019 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie Sądu. W zażaleniu skarżący wniósł ponadto o przywrócenie terminu do złożenia uzupełnienia braku formalnego przez podanie numeru PESEL podając jednocześnie ten numer i wyjaśniając, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy, ale było następstwem nieskutecznego doręczenia wezwania Sądu o uzupełnienie braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2019 r. (sygn. akt I OZ 1120/19) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na wyżej wskazane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 września 2019 r. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in. że wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 26 lipca 2019 r., a skarżący nie zdołał podważyć okoliczności doręczenia mu wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wskazał na treść art. 86 § 1 i 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej: "P.p.s.a.") i uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Należy podkreślić, że skarżący uprawdopodobnienia braku swej winy w dochowaniu terminu do uzupełnienia - na wezwanie tut. Sądu - braków formalnych skargi upatruje w fakcie "nieskutecznego doręczenia" mu przedmiotowego wezwania Sądu. Okoliczność ta nie znajduje jednak potwierdzenia w aktach sprawy, na co zwrócił już także uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. postanowienia z dnia 21 listopada 2019 r. Sąd podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, skierowanej do skarżącego przesyłki zawierającej m.in. wezwanie z dnia 24 lipca 2019 r. do usunięcia braków formalnych złożonej skargi przez podanie numeru PESEL strony wnoszącej skargę, z jednoczesnym pouczeniem, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z treści omawianego zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka została prawidłowo doręczona do rąk dorosłego domownika – D.N., który potwierdził jej odbiór w dniu 26 lipca 2019 r. własnoręcznym podpisem (k. 13 – akt sądowoadministracyjnych). Stosownie do art. 72 § 1 P.p.s.a. jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Doręczenie dokonane w trybie art. 72 P.p.s.a. do rąk dorosłego domownika traktuje się na równi z doręczeniem stronie i wywołuje ono takie same skutki, łącznie z rozpoczęciem biegu terminów do wystąpienia ze środkami procesowymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1316/10, LEX nr 743793). Fakt, iż dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie, nie podając rzeczywistej daty odbioru, nie wyłącza winy skarżącego. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 623/11, LEX nr 1070091). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., jednak nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie SN z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 849/10). Należy wskazać, że argumentacja skarżącego podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu, nie zasługuje na uwzględnienie. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w sposób bezsporny wynika bowiem, że przesyłka ta została doręczona w dniu 26 lipca 2019 r. do rąk dorosłego domownika D.N., który fakt ten potwierdził własnoręcznym podpisem. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że doręczeń pism osobie fizycznej dokonuje się osobiście (art. 67 § 1 P.p.s.a.) w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie (art. 69 P.p.s.a.). Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma (art. 72 § 1 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wystarczającym dowodem podjęcia się przez domownika oddania pisma adresatowi jest złożenie przez niego podpisu na "potwierdzeniu" odbioru pisma, o ile zawiera ono informację, że doręczenie następuje do rak osoby, która podjęła się oddania pisma adresatowi. W związku z tym twierdzenia skarżącego mają jedynie charakter polemiczny i nie znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy. W kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić wyłącznie oświadczenie strony. W konsekwencji stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu