I OZ 23/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1941/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi A. U. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 października 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1941/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku A. U., odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 22 sierpnia 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie 1 odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem wraz z kserokopiami dołączonych do skargi załączników, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Korespondencja Sądu z ww. wezwaniem została odebrana przez pełnomocnika skarżącej w dniu 28 sierpnia 2024 r. Termin na wykonanie wezwania upłynął zatem z dniem 4 września 2024 r. Pełnomocnik skarżącej przy piśmie z dnia 9 września 2024 r. (data nadania w placówce pocztowej – 10 września 2024 r.) uzupełniła brak formalny skargi, nadsyłając 1 odpis skargi poświadczony za zgodność z oryginałem wraz z kserokopiami dołączonych do skargi załączników. W piśmie z dnia 9 września 2024 r. pełnomocnik skarżącej wniosła jednocześnie o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w okresie od dnia 26 sierpnia 2024 r. do dnia 9 września 2024 r. przebywała na urlopie wypoczynkowym. Pomimo urlopu, odebrała ona w dniu 28 sierpnia 2024 r. korespondencję Sądu z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych. Pełnomocnik skarżącej podniosła następnie, że nie mogła wykonać wezwania sądu w wyznaczonym terminie, albowiem zachorowała, czego objawami były w szczególności zaburzenia równowagi, wysokie ciśnienie tętnicze oraz ryzyko udaru, uniemożliwiające jej pracę. Pełnomocnik wskazała, że swój stan zdrowia konsultowała przez teleporadę w dniu 4 września 2024 r. z lekarzem prowadzącym, który zalecił stosowne leczenie i odpoczynek. Nie wystawiono jej zwolnienia lekarskiego z uwagi na przebywanie przez nią na urlopie wypoczynkowym. W dniu 7 września 2024 r. lekarz prowadzący zezwolił jej na powrót do pracy. Do wniosku dołączono dokument, z którego wynika, że pełnomocnik skarżącej odbyła dwie teleporady medyczne z lekarzem internistą w dniach 4 września 2024 r. i 7 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przywrócenia terminu stwierdził, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobniła w należyty sposób braku winy w uchybieniu terminu. W szczególności, nie zostało wystarczająco uprawdopodobnione, że choroba rzeczywiście uniemożliwiła jej wykonanie wezwania Sądu, chociażby poprzez posłużenie się inną osobą. Profesjonalny pełnomocnik skarżącej nie przedstawiła jakiejkolwiek dokumentacji medycznej w postaci np. wydruku zaleceń lekarskich, recept, skierowań na dalsze badania, która to dokumentacja uprawdopodobnić by mogła rzeczywisty stan zdrowia pełnomocnika w czasie biegu terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi. Pełnomocnik skarżącej przedłożyła jedynie wydruk z systemu rejestracji wizyt, z którego wynika, że w dniach 4 września 2024 r. oraz 7 września 2024 r. odbyła ona teleporady z lekarzem internistą. W ocenie Sądu dokument taki jest niewystarczający do poczynienia ustaleń dotyczących przedmiotu konsultacji medycznych oraz ich wyniku, które to ustalenia mogłyby uprawdopodobnić brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi nastąpiło bez jej winy, o której mowa w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że pełnomocnik niewystarczająco uprawdopodobniła, że choroba rzeczywiście uniemożliwiła jej wykonanie wezwania Sądu. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że pełnomocnik prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i nie zatrudnia żadnych pracowników, wobec czego nie miał możliwości w sytuacji nagłej choroby wyręczyć się inną osobą. Ponadto podniesiono, że do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik dołączyła wydruk z dwóch teleporad medycznych, przy czym przy pierwszej konsultacji medycznej w dniu 4 września 2024 r. lekarz zalecił obserwację (mierzenie ciśnienia) oraz zażycie leków celem obniżenia nadciśnienia tętniczego krwi. W tym dniu nie istniała konieczność realizacji recepty, bowiem pełnomocnik dysponowała już zaleconymi lekami, wystarczającymi na okres 2-3 dni. Tym niemniej z uwagi na konieczność dalszego leczenia i brak poprawy zdrowia w dniu 7 września 2024 r. lekarz kontynuował leczenie przy zastosowaniu zaleconych wcześniej leków i w związku z tym wystawił receptę w dawkach [...] i [...]. Pełnomocnik podtrzymał, że nie ponosi winy w niewykonaniu zarządzenia Sądu w przewidzianym terminie i z przyczyn od siebie niezależnych i obiektywnych, tj. nagłej choroby oraz braku możliwości wyręczenia się innymi osobami nie była w stanie wykonać zarządzenia Sądu. Natomiast zarządzenie to zostało wykonane natychmiast po powrocie do sprawności fizycznej pełnomocnika i w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia wykonała zarządzenie, przesyłając brakujący jeden odpis skargi oraz wniosła o przywrócenie terminu. W ocenie wnoszącej zażalenie Sąd winien też mieć na względzie, że w sytuacji w jakiej znalazła się pełnomocnik, jej nagłej choroby, utraty sił fizycznych oraz faktu, że prowadzi działalność gospodarczą Kancelarii Radcy Prawnego jednoosobowo (zatem nie jest osobą zatrudnioną), a także faktu, że do zachorowania doszło w trakcie urlopu wypoczynkowego (stąd brak zwolnienia lekarskiego) obiektywnie uzasadnia niezawinione przyczyny uchybienia terminowi. Mając na uwadze powyższe zwrócono się o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Ponadto pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodów z: 1) recepty dotyczącej wystawienia leków na obniżenie nadciśnienia na okoliczność sposobu leczenia i kontynuowania leczenia, które uniemożliwiło pełnomocnikowi wykonanie zarządzenia Sądu w przewidzianym terminie; 2) wydruku z portalu ZUS na okoliczność braku możliwości wyręczenia się inną osobą przy wykonaniu zarządzenia z uwagi na brak zatrudniania przez pełnomocnika pracowników i prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej; 3) ulotek dotyczących leków [...] i [...] na okoliczność działania przepisanych pełnomocnikowi leków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Trzeba też dodać, że jeżeli strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego zawinienia, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych w interesie mocodawcy, przy czym miernik wymaganej staranności jest bardziej surowy ze względu na wymóg profesjonalizmu działania pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia bowiem pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przede wszystkim zauważyć należy, że wskazywane przez profesjonalnego pełnomocnika we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności związane ze stanem zdrowia nie stanowiły dostatecznej podstawy przemawiającej za uwzględnieniem żądania. Pełnomocnik nie przedstawiła na tym etapie postępowania na poparcie swoich twierdzeń np. dokumentacji medycznej w postaci wydruku zaleceń lekarskich, recept, skierowań na dalsze badania, które potwierdzałyby brak możliwości uzupełnienia braku formalnego skargi w terminie. Okoliczności te nie zostały uprawdopodobnione, bowiem powołanie się we wniosku o przywrócenie terminu na problemy zdrowotne, w sytuacji przedłożenia wyłącznie wydruku z systemu rejestracji wizyt, z których wynika odbycie teleporad z lekarzem internistą w dniach 4 września 2024 r. oraz 7 września 2024 r. nie obrazują sytuacji zdrowotnej pełnomocnika, poprzedzającej datę dokonania wymaganej czynności procesowej. Brak uprawdopodobnienia okoliczności podnoszonej we wniosku o przywrócenie terminu uzupełnienia braku formalnego skargi oznacza, że wniosek w tym przedmiocie nie mógł zostać uwzględniony. Odnosząc się natomiast do argumentów i dokumentów przedstawionych przez pełnomocnika na etapie postępowania zażaleniowego, wyjaśnić trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej. Osoby, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Na pełnomocniku ciąży obowiązek podjęcia niezbędnych kroków celem należytego zabezpieczenia interesów, które prowadzi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2019 r. sygn. akt I OZ 376/19, z dnia 23 lipca 2021 r. sygn. akt I OZ 174/21, z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt I OZ 319/21, z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt III FZ 773/21, z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt I OZ 543/21 oraz z dnia 26 maja 2022 r. sygn. akt I OZ 189/22). Skarżąca działała w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych gdyż radca prawny (adwokat) podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowany jest bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt III FZ 403/22 oraz z dnia 14 maja 2024 r. sygn. akt II OZ 212/24). W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi została skutecznie doręczona na wskazany przez pełnomocnika adres w dniu 28 sierpnia 2024 r., miała ona zatem świadomość konieczności złożenia w ustawowym terminie 1 odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem wraz z kserokopiami dołączonych do skargi załączników. Nie budzi przy tym wątpliwości, że przesłanką braku winy może być niemożliwa do przezwyciężenia przyczyna, która wystąpić może w postaci nagłej choroby. Konieczne jednak jest w takim przypadku wykazanie przez wnioskodawcę, że była takiego rodzaju, że nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały osobiste działanie. Jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach wydruk z sytemu rejestracji teleporad, bez przedstawienia wyniku przeprowadzonych konsultacji lekarskich jak również wystawiona w dniu 7 września 2024 r. recepta na leki na nadciśnienie tętnicze nie stanowi uprawdopodobnienia niemożności dokonania czynności procesowej w zakreślonym terminie. Kryterium braku winy wiąże się bowiem z obowiązkiem pełnomocnika do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, a sama okoliczność złego stanu zdrowia nie przesądza o braku tej winy. Należy przy tym dostrzec, że z wyjaśnień pełnomocnika skarżącej nie wynika, aby schorzenie w postaci nadciśnienia tętniczego było u niej dopiero zdiagnozowane gdyż jak wskazano w uzasadnieniu zażalenia w dniu 4 września 2024 r., tj. w dacie pierwszej teleporady z lekarzem internistą nie istniała konieczność wystawienia recepty, bowiem pełnomocnik dysponowała zaleconymi lekami. W takiej sytuacji pełnomocnik mający pełną świadomość swojego stanu zdrowia, podejmująca się reprezentowania strony w postępowaniu sądowym, powinna zorganizować pracę swojej kancelarii tak, by jej dolegliwości nie powodowały negatywnych skutków dla swoich mocodawców. Nie zapewniając właściwej ochrony interesów w chwilach pogorszenia stanu zdrowia dopuszcza się niedbalstwa, narażając mandantów na negatywne jego skutki. Z tego punktu widzenia nie można uznać choroby pełnomocnika za nagłą, stanowiącą trudną do przezwyciężenia przeszkodę, której wystąpienia nie można było przewidzieć. Przyczyną uchybienia terminu świadczącą o braku winy może być natomiast tylko szczególnie ciężki przypadek losowy, który uniemożliwiał samodzielne działanie lub działanie za pomocą osoby trzeciej czego w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji należy wobec powyższego uznać za zgodne z prawem. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.