I OZ 24/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 627/15 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 14 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, II SA/Lu 627/15, odrzucił skargę D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z [...] czerwca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 28 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, mające zdolność sądową, dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby upoważnione do działania w ich imieniu. Stosownie natomiast do art. 29 p.p.s.a., te organy lub osoby, przy pierwszej czynności w postępowaniu mają obowiązek wykazać umocowanie do działania, składając stosowny dokument. W myśl zaś art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W przypadku złożenia pisma (skargi) do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa. Ustawodawca nie dookreślił rodzaju dokumentu, jakim wykazać należy umocowanie do dokonywania czynności. Nie jest jednak sporne w piśmiennictwie i orzecznictwie, że stosownym dokumentem do wykazania osób upoważnionych do reprezentowania spółek prawa handlowego jest dokument zawierający informację z Krajowego Rejestru Sądowego. Stosownie natomiast do art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku, gdy w wyznaczonym terminie nie usunięto braków formalnych skargi sąd zobowiązany jest skargę odrzucić (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Sąd I instancji podkreślił, że pełnomocnik skarżącej spółki, wezwany do usunięcia wymienionego wyżej braku formalnego skargi, w wymaganym terminie nie wykazał, że udzielający pełnomocnictwa w niniejszej sprawie prezes zarządu skarżącej spółki R. Z. jest upoważniony do reprezentowania spółki. Pełnomocnik nie przedstawił bowiem aktualnego odpisu Krajowego Rejestru Sądowego, lecz odpis aktualny na dzień: 26 lutego 2015 r. Z odpisu tego wynika zresztą, że w tej dacie wspomniana osoba nie mogła reprezentować spółki, gdyż nie pełniła już funkcji prezesa zarządu spółki. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że skarżąca spółka (działający w jej imieniu pełnomocnik), nie wykonała wezwania Sądu w zakresie wykazania należytego umocowania do reprezentowania strony skarżącej, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyła zażalenie, którym w całości je zaskarżyła i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 29 p.p.s.a. w związku z art. 37 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, że pełnomocnik strony skarżącej nie uzupełnił braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej, czyli aktualnego odpisu z KRS, a przedłożył odpis pełny. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie i zasądzenie na rzecz D. Sp. z o.o. kosztów postępowania, a w szczególności kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zdaniem skarżącej przepis art. 29 p.p.s.a. nie precyzuje, jaki dokument powinien przedłożyć podmiot wymieniony w art. 28 p.p.s.a., aby wykazać swoje umocowanie. Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem sądu, któremu przedłożono dokument, jest badanie zgodności z prawem i autentyczności dokumentu (postanowienie NSA z 20 maja 2011 r., I FSK 623/11 i z 27 kwietnia 2007 r., II FSK 615/06). Czyniąc zadość powyższemu, a zwłaszcza wezwaniu Sądu do uzupełnienia baków formalnych skargi pod rygorem jej dorzucenia, pełnomocnik D. Sp. z o.o., przedłożył WSA w Lublinie pełny, a nie aktualny odpis z KRS, ponieważ to właśnie z pełnego odpisu wynika umocowanie do działania w imieniu i na rzecz D. Sp. z o.o. Skarżąca Spółka podniosła również, że wbrew zapatrywaniu WSA w Lublinie, że mimo faktu, że R. Z. nie pełni już funkcji Prezesa Zarządu D. Sp. z o.o., to udzielone przez niego adwokatowi K. R. pełnomocnictwo nie wygasło, a ten należycie wykazał swoje umocowanie w zaskarżonej sprawie. Ponadto podniesiono, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 8 maja 2001 r., IV CKN 354/00 skutek w postaci wygaśnięcia umocowania w przypadku spółki powstaje z chwilą nie ustąpienia zarządu, a ustania osoby prawnej, tj. zakończenia jej bytu prawnego. Jednocześnie wskazać należy, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne inne okoliczności, o których wspomina Sąd Najwyższy w cytowanym wyroku, a w szczególności udzielone adwokatowi K. R. pełnomocnictwo nie zostało odwołane, a pełnomocnik nie zrzekł się pełnomocnictwa. Sąd Najwyższy wskazuje wprost, że skutek w postaci wygaśnięcia pełnomocnictwa wiąże się z utratą przez stronę zdolności sądowej z powodu śmierci (osoby fizyczne) lub ustania bytu prawnego (osoby prawne). Co więcej, każdy podmiot niebędący osobą fizyczną i mający zdolność sądową posiada jednocześnie zdolność procesową. Zdolności tych nie pozbawia osoby prawnej brak organów uprawnionych do działania w jej imieniu lub braki w składzie tych organów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że w przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 p.p.s.a., ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa – stosownie do art. 29 p.p.s.a. Złożenie pełnomocnictwa – bez wykazania stosownym dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony – nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu, a umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności. Pełnomocnictwo podpisane musi być przez osoby pełniące funkcje organów zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich osób – na co wskazuje art. 28 § 1 p.p.s.a. Z art. 29 tej ustawy wynika, że organ albo inna osoba upoważniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie dokumentem. Natomiast art. 49 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi – rygorem właściwym dla nieuzupełnienia jej braków jest odrzucenie, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym miejscu zaznaczyć należy, że przepis art. 29 p.p.s.a. nie precyzuje rodzaju dokumentu do wykazania umocowania do działania w imieniu osoby prawnej. Niewątpliwie dokumentem takim jest odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Ponadto, podkreślić należy, że sądy uznają praktykę wzywania wnoszących skargi spółek kapitałowych do przedłożenia aktualnego na dzień wniesienia skargi odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS za prawidłową, za czym dodatkowo przemawia łatwość uzyskania takiego dokumentu. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik spółki, wnoszący skargę w jej imieniu, przy pierwszej czynności przedłożył jedynie pełnomocnictwo. Wobec tego, w wykonaniu zarządzenia przewodniczącego z 2 września 2015 r., został wezwany do złożenia oryginału lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz nadesłanie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (aktualny odpis z rejestru przedsiębiorców KRS). W wykonaniu powyższego wezwania pełnomocnik spółki złożył 25 września 2015 r. poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa udzielonego mu przez ostatniego prezesa zarządu spółki D. Sp. z o.o. – R. Z. z 30 marca 2014 r. oraz poświadczony za zgodność z oryginałem pełny odpis (aktualny na 26 lutego 2015 r.) z Krajowego Rejestru Sądowego, Rejestru Przedsiębiorców, z którego wynikało umocowanie adwokata K. R. przez R. Z. do prowadzenia spraw R. Z., który – wedle KRS aktualnego na dzień 26 lutego 2015 r. – pełnił funkcję prezesa zarządu spółki (reprezentacja jednoosobowa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak było podstaw do stwierdzenia – jak to uczynił Sąd I instancji – że pełnomocnik spółki nie wykazał, że udzielający pełnomocnictwa w niniejszej sprawie prezes zarządu skarżącej spółki R. Z. jest upoważniony do reprezentowania spółki. Zgodnie z przedstawionym pełnym odpisem KRS aktualnym na dzień 26 lutego 2015 r. wspomniana osoba pełniła wówczas funkcję prezesa zarządu spółki. Co więcej, Sąd I instancji podniósł również, że pełnomocnik spółki nie przedstawił aktualnego odpisu KRS, lecz odpis pełny. Ponadto, Sąd I instancji nieprawidłowo stwierdził, że z przedstawionego odpisu wynika, iż w tej dacie wspomniana osoba nie mogła reprezentować spółki, gdyż nie pełniła już funkcji prezesa zarządu spółki. Jednakże jak wynika z danych umieszczonych na stronie nr 7 odpisu z KRS (k-33 akt sądowych) R. M. Z. pełnił funkcję prezesa zarządu spółki w dniu 26 lutego 2015 r. Zdaniem NSA, skuteczność pełnomocnictwa zależy od tego, czy zostało ono udzielone przez podmiot uprawniony. W przypadku osób prawnych, pełnomocnictwo ma być udzielone przez organ wykonawczy w sposób przyjęty przez tę osobę. Dla jego skuteczności istotne jest to, by w chwili ustanowienia pełnomocnika osoba działająca za organ osoby prawnej była legitymowana do złożenia takiego oświadczenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania wskazać należy, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia.