I OZ 292/19

P O S T A N O W I E N I E Dnia 2 kwietnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 2177/18 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...]; 3. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwrot nienależnie uiszczonego wpisu od zażalenia Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 2177/18 (dalej postanowienie z 5 grudnia 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych. Sąd I instancji wskazał, że K. D. [dalej skarżąca] wniosła do WSA w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych. Wraz z wniesioną skargą wystąpiła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten nie został uzasadniony [k. 2-4 akt sądowych]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 [ze zm.]) po przekazaniu skargi przez organ sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że złożony przez niego wniosek jest zasadny w kontekście przedstawionych wyżej przesłanek i że ewentualna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki dotyczą jego osoby. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwił ocenę czy spełniona została którakolwiek z przesłanek wymienionych w wyżej cytowanym przepisie, co spowodowało konieczność odmowy jego uwzględnienia. Z powyższych względów na podstawie art. 61 § 3 i 5 ppsa Sąd I instancji postanowił jak w sentencji (k. 10-11 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 5 grudnia 2018 r. wywiodła K. D., wnosząc o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; zwrot kosztu wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł (k. 21 akt sądowych) Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w nim zarzuty były zasadne. Nie ma racji skarżąca twierdząc, że samo wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wstrzymuje wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności. W świetle art. 61 § 3 ppsa Sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji jedynie na wniosek skarżącego i tylko jeśli zajdą ustawowe przesłanki, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd rozpoznając wniosek nie bada zasadności skargi, a jedynie spełnienie w/w przesłanek. W niniejszym postępowaniu wpadkowym ocenie podlega tylko wniosek o wstrzymanie, zaś skarga zostanie rozpatrzona w postępowaniu głównym. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd, że w postępowaniu zażaleniowym istnieje możliwość orzekania reformatoryjnego - na podstawie materiału dowodowego, uzupełnionego na etapie tego postępowania (postanowienie NSA z 10.1.2014 r. I OZ 1232/13, cbosa). Sąd - również w postępowaniu zażaleniowym - obowiązany jest orzekać w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ppsa), w związku z czym bierze pod uwagę nie tylko dokumenty znajdujące się w aktach sądowoadministracyjnych, lecz również dokumenty zalegające w aktach administracyjnych (postanowienie NSA z 27.2.2019 r., I OSK 297/19, cbosa). Skarżąca wskazała w treści zażalenia, że jest chora od początku 2016 r., chciała odebrać sobie życie, była w stanie załamania nerwowego, znalazła się w [...] Centrum Psychiatrii [...] w [...] ([...].2016-[...].2016 i [...].2017-[...].2017 - karty informacyjne leczenia szpitalnego w aktach administracyjnych), stwierdzono u niej ostre i przemijające zaburzenia psychiczne, poza tym pozostawała pod wpływem silnych leków psychotropowych, jest w ciężkiej sytuacji materialnej, samotnie wychowuje syna (uczącego się w technikum), ponosi wysokie koszty leczenia siebie i syna, spłaca kredyt zaciągnięty na sprzęt rehabilitacyjny, renta rodzinna wynosi [...] zł (s. 2 zażalenia). Ze skargi wynika, że syn cierpi na chorobę [...], wrodzoną wadę [...], zespół [...], przewlekłe zapalenie [...] (na [...] listopada 2018 r. planowano operację zatok), ma depresję i zaburzenia lekowe o typie [...]. Wysokość kosztów utrzymania kształtuje się na poziomie minimum egzystencji. Konieczność zwrotu świadczenia skutkowałaby brakiem środków na zapewnienie odpowiedniego poziomu rozwoju syna oraz niezbędnego leczenia syna i siebie (k. 3 akt sądowych, w załącznikach: Informacja dla lekarza prowadzącego wystawiona przez lekarza specjalistę w zakresie psychiatrii, psychoterapii - rozpoznanie u J. J. (dalej syn skarżącej) zaburzeń depresyjnych i lękowych mieszanych, zalecona farmakoterapia; zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że syn skarżącej jest przewlekle leczony z powodu przewlekłego [...], poza tym bez leczenia przewlekłego, k. 5, 6 akt sądowych). Organ w odpowiedzi na skargę nie zanegował przedstawionych w niej okoliczności faktycznych (k. 7 akt sądowych). Organ nie zanegował okoliczności zawartych w pismach skarżącej z [...].2018 r., [...].2017 r. i zaświadczeń lekarskich wydanych przez specjalistę neurologa oraz specjalistę w zakresie psychiatrii, psychoterapii (akta administracyjne), z których wynika, że syn przyjmuje leki psychiatryczne, skarżąca choruje na zwyrodnienie [...], [...], depresję, nadciśnienie, niedoczynność tarczycy, jest skierowana na operację wszczepienia endoprotezy [...], nie jest zdolna do pracy fizycznej, sama utrzymuje gospodarstwo domowe. Razem z synem utrzymują się z renty rodzinnej po zmarłym mężu ([...] zł netto) i alimentów od ojca syna ([...] zł). Rata kredytu zaciągniętego na sprzęt rehabilitacyjny i bieżące wydatki wynosi [...] zł; rachunki za media: prąd [...] zł, woda [...] zł, gaz [...] zł, telefon [...] zł, telewizja [...] zł, śmieci [...] zł, bilet miesięczny do szkoły [...] zł, obiady w szkole [...] zł, podatek miejski [...], koszty badań i lekarstw ok. [...] zł. Łącznie na życie zostaje [...] zł na dwie osoby (organ ustalił w zaskarżonej decyzji, że miesięczny dochód na osobę wynosi [...] zł). Zaskarżoną decyzją skarżąca obowiązana jest do zwrotu kwoty [...] zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Biorąc pod okoliczności sprawy - charakter chorób, na które leczą się skarżąca i jej syn, niski dochód skarżącej, konieczne wydatki na niezbędne leczenie, i potrzebę zapewnienia obojgu minimum egzystencji - Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kontrolowanej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku nieleczenia skarżącej i jej syna (art. 61 § 3 ppsa; postanowienia NSA z 9.8.2012 r.: I OSK 740/12, I OSK 741/12, I OSK 742/12). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 188 i art. 197 § 1 i 2 ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Zarządzeniem z 10 stycznia 2019 r. I SA/Wa 2177/18 Przewodnicząca Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządziła zwrócić skarżącej, na jej koszt, kwotę 100 zł tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od zażalenia ze względu na ustawowe zwolnienie skarżącej z kosztów sądowych (k. 29, 30, 32 akt sądowych), dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 ppsa umorzył postępowanie w tym zakresie.