I OZ 349/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. W. na zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 825/21 w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 24 maja 2022 r. (dalej zarządzenie z 24.05.2022) Przewodniczący II Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wezwał P. W. (dalej Skarżący) do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie [...] (sto) złotych od sporządzenia wniosku o uzasadnienie - w terminie 7 dni (pkt 3). Wojewódzki Sąd Administracyjny wykonał zarządzenie z [...].05.2022, pouczając Skarżącego o zachowaniu daty uiszczenia opłaty kancelaryjnej (pkt 1) oraz o przysługującym Skarżącemu na gruncie art. 227 § 1 ppsa zażaleniu (pkt 2). Na powyższe zarządzenie Skarżący złożył zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 234 § 2 ppsa opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie [...]. Podkreślenia przy tym wymaga, że odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony, doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W art. 234 § 2 ppsa wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze ppsa). Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył realizację przez strony postępowania zasady partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji. Sformułowanie "pobiera się", odnoszące się do opłaty kancelaryjnej, zawarte w art. 234 § 2 ppsa oznacza obowiązek podjęcia działań przez sąd administracyjny, zmierzających do uiszczenia przez stronę wskazanej opłaty. Jednocześnie, zgodnie z art. 6 ppsa, sąd ma obowiązek udzielenia stronie występującej samodzielnie potrzebnych wskazówek i pouczeń co do czynności procesowych, skutkach tych czynności i skutkach zaniedbań. Wyrazem realizacji powyższych unormowań jest przyjęte w praktyce sądowej zamieszczanie w ujednoliconych drukach zawiadomienia o rozprawie informacji co do trybu składania wniosku o uzasadnienie wyroku i jego doręczenie, oraz obowiązku dokonania opłaty kancelaryjnej z zastrzeżeniem, że nieopłacenie wymaganej kwoty skutkuje jej ściągnięciem w trybie egzekucji. Stosownie do okoliczności sprawy pouczenia we wskazanym zakresie udzielane są stronom biorącym udział w rozprawie. Należy też przyjąć, że nieudzielanie omawianych informacji na etapie zawiadomienia o rozprawie bądź w ramach pouczeń związanych z ogłoszeniem wyroku, skutkować powinno skierowaniem do strony odrębnego pisma informującego. Zaznaczyć należy, że zaskarżalne zarządzenie Przewodniczącego w przedmiocie kosztów sądowych musi zawierać dokładne oznaczenie wysokości wymaganej opłaty, wskazanie terminu do jej uiszczenia oraz wyraźne określenie skutku jej nieuiszczenia. Podstawę prawną wydania takiego zarządzenia przewiduje art. 220 § 1 ppsa, którego zastosowanie wyłączone zostało w odniesieniu do opłaty kancelaryjnej należnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (art. 234 § 2 in fine ppsa). W szeregu orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, że skierowanie do strony wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej jest działaniem zmierzającym do pobrania od niej wskazanej opłaty (art. 234 § 2 ppsa), które znajduje swoje uzasadnienie w ogólnych obowiązkach sądu administracyjnego wynikających z art. 6 ppsa (m.in. postanowienie z 28.07.2011 r., sygn. I OZ 510/11). W nawiązaniu do tego stanowiska ukształtowała się utrwalona praktyka kierowania do stron wezwań do uiszczenia omawianej opłaty kancelaryjnej, pod rygorem zarządzenia jej ściągnięcia w trybie egzekucji. Sądy administracyjne stosują w tym zakresie ujednolicony druk wezwania, stanowiący załącznik Zarządzenia nr 8 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2006 r., wydanego na podstawie art. 11 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Zamieszczane w druku wezwania pouczenie o zaskarżalności zarządzenia w przedmiocie kosztów sądowych skutkuje tym, że przedmiotowe wezwania kierowane do strony, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, są zaskarżane do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W pouczeniu tym nie umieszcza się pouczenia o prawie strony do prawa pomocy obejmującego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, które stanowi element pouczeń kierowanych do strony przy doręczenie odpisów zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, czy innego środka zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie Skarżący został poinformowany w zawiadomieniu o terminie rozprawy o tym, że wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku podlega opłacie kancelaryjnej w kwocie [...]., ściąganej w trybie egzekucji. Wydanie zatem zaskarżonego zarządzenia stanowiło zasadniczo ponowienie poinformowania go o obowiązku dokonania opłaty kancelaryjnej i umożliwienie Skarżącemu uiszczenia tej opłaty, bez narażania się na ewentualne wszczęcie egzekucji. Przedmiotowe zarządzenie nie wywołało żadnych ujemnych skutków dla Skarżącego, gdyż sama już okoliczność nieuiszczenia opłaty kancelaryjnej skutkuje tym, że Przewodniczący zarządza jej ściągnięcie na podstawie art. 234 § 2 ppsa. Tym samym podniesione przez uczestniczkę zarzuty co do niewypełnienia przez Sąd wymagań wynikających z art. 6 ppsa, w tym w szczególności brak informacji o tym, że Skarżacemu przysługuje prawo do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie go z kosztów sądowych w istocie nie mogły podważyć kwestionowanego zarządzenia, które potwierdziło obowiązek dokonania opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek zgłoszonego żądania. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 ustawy ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.