I OZ 415/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt II SAB/Lu 173/15, nakazujące ściągnięcie od Stanisława Pawluka na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwoty 100 zł (sto) złotych tytułem nieuiszczonego wpisu od skargi w sprawie ze skargi S. P. na bezczynność Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt II SAB/Lu 173/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nakazał ściągnięcie od skarżącego na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwoty 100 zł (sto) złotych tytułem nieuiszczonego wpisu od skargi. Sąd pierwszej instancji powołał się na treść przepisów art. 223 § 2 i art. 224 P.p.s.a. i wskazał, że złożona w niniejszej sprawie przez S. P. skarga na bezczynność Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – stosownie do art. 230 § 1 i 2 i art. 231 zdanie pierwsze P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) – podlegała obowiązkowi uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, którą to kwotę – w myśl art. 214 § 1 P.p.s.a. – skarżący powinien był uiścić, bowiem nie został od jej poniesienia zwolniony (art. 239 pkt 4 P.p.s.a.). Jednakże skarżący należnego wpisu nie uiścił, a Sąd przez przeoczenie nie wezwał go do jego uiszczenia, lecz sprawę rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Również w oddalającym skargę wyroku z dnia 21 grudnia 2015 r. nie nakazano ściągnięcia od skarżącego należnego wpisu na podstawie art. 223 § 2 P.p.s.a. Sąd podkreślił, że skarżący po rozpoznaniu jego skargi zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, lecz wniosek ten został przez referendarza sądowego pozostawiony bez rozpoznania prawomocnym zarządzeniem z dnia 16 lutego 2016 r. W związku z powyższym Sąd uznał, że konieczne stało się orzeczenie o ściągnięciu należnej opłaty sądowej odrębnie wydanym postanowieniem, na podstawie art. 224 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Skarżący wskazał, że nieuiszczenie wpisu było jednocześnie wyrażeniem zgody i akceptacji na właściwy w takiej sytuacji tok postępowania czyli odrzucenie skargi. Ponadto podniósł, że nie oczekuje, iż Sąd nadgorliwie będzie rozpatrywał skargę bez uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1236/14, zgodnie z którym, brak wezwania skarżącego do uiszczenia należnego wpisu, którego strona wnosząc skargę nie uiściła, nie stanowił bezwzględnej i nieusuwalnej przeszkody do merytorycznego rozpoznania skargi i wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Podkreślić bowiem należy, że w tego rodzaju sytuacji wymienione braki mogą być usunięte, a tym samym i sanowane w trybie określonym w art. 223 § 2 P.p.s.a. Stanowisko dopuszczające taką możliwość znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że przepis art. 223 § 1 i § 2 P.p.s.a., gdy chodzi o zakres jego normowania i zastosowania odnosi się do dwóch innych faz postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 86/11). Mianowicie, o ile art. 223 § 1 P.p.s.a. dotyczy etapu przygotowania rozprawy po przekazaniu akt sędziemu sprawozdawcy, o czym świadczy odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 220 ustawy procesowej, to art. 223 § 2 P.p.s.a. dotyczy fazy orzekania i ma zastosowanie do sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi na rozprawie poprzedzającej wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie, brak uiszczenia należnej opłaty i to bez względu na przyczyny tego stanu rzeczy. Wskazane stanowisko, nie dość, że znajduje swoje potwierdzenie w rezultacie językowej wykładni przywołanych przepisów, to również i w korespondującym z nim rezultatem wykładni systemowej i funkcjonalnej tego przepisu. Niezależnie od powyższego, nie można tracić z pola widzenia i tego argumentu, że uwzględniając treść art. 212 § 2 P.p.s.a. należałoby przyjąć, że ratio legis art. 223 § 2 P.p.s.a. polega na konieczności realizacji obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem strony w sprawie, co ma służyć zapewnieniu wpływów do budżetu państwa. Przyjęcie więc, że art. 223 § 2 P.p.s.a. odnosi się do każdego przypadku nieuiszczenia opłaty w należnej wysokości, niewątpliwie przyczynia się do realizacji takiego zamierzenia prawodawcy. Ponadto, skoro obowiązek uiszczenia w należnej wysokości opłaty sądowej od pisma podlegającego takiej opłacie powstaje z mocy prawa (art. 199, art. 219 § 1 P.p.s.a.), zaś zarządzenie przewodniczącego wzywające do opłacenia wpisu ma charakter deklaratoryjny i stanowi wyraz obowiązku informacyjnego sądu (art. 6 P.p.s.a.), to tym bardziej za oczywiste uznać należy, że obowiązek uiszczenia opłaty nie stanowi konsekwencji wymienionego zarządzenia przewodniczącego, ale wiąże się z samym faktem wniesienia przez stronę pisma podlegającego opłacie, która to opłata, w sytuacji stwierdzenia braku jej uiszczenia, podlega ściągnięciu na podstawie art. 223 § 2 P.p.s.a. W takiej sytuacji uznać należy, że skoro skarżący nie uiścił należnego wpisu od skargi, zaś w wyroku oddalającym skargę nie nakazano ściągnięcia należnego wpisu, to Sąd pierwszej instancji zasadnie wydał zaskarżone postanowienie na podstawie art. 224 P.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.