I OZ 453/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 717/23 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi Z. L. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 12 czerwca 2023 r. nr SKO.4101.1562.2023 w przedmiocie informacji o właściwości organów postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: Sąd I instancji), postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 717/23, na podstawie art. 194 § 4 w zw. z 175 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") odrzucił zażalenie Z. L. (dalej: Skarżąca) od postanowienia tego Sądu z 11 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 717/23 o odrzuceniu jej skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie spełniało wymogu określonego w art. 194 § 4 p.p.s.a., bowiem zostało sporządzone osobiście przez Skarżącą, niebędącą adwokatem ani radcą prawnym. Zażalenie na to postanowienie wniosła Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wnosząc o jego uchylenie oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 49 § 1 p.p.s.a. oraz art. 40 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu wskazał, że ani Skarżąca ani on nie zostali wezwani do uzupełnienia braków formalnych zażalenia m.in. poprzez zaopatrzenie go w podpis umocowanego w sprawie pełnomocnika (adwokata). W jego ocenie ww. przepisy, których naruszenie zarzuca, zakładają tymczasem możliwość "sanowania" sytuacji, w której pismo nie może otrzymać właściwego biegu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej winno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, ewentualnie przez podmioty wskazane w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. - podmioty zwolnione od obowiązku zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego, tj. sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych. O obowiązku tym, wynikającym wprost z przytoczonego przepisu, Skarżąca została pouczona w punkcie 5 pisma przewodniego, którym doręczono jej odpis postanowienia z 11 marca 2024 r. (k. 91 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej sporządzone przez osobę, która nie jest adwokatem lub radcą prawnym, ani nie należy do kręgu osób wskazanych w treści art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a., na podstawie art. 178 p.p.s.a., winno zostać przez wojewódzki sąd administracyjny odrzucone, jako obarczone nieusuwalnym brakiem (por. postanowienie NSA z 30 września 2004 r., OZ 474/04, akceptowane przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 s. 482, uw. 8; postanowienie NSA z 8 stycznia 2008 r., I OZ 986/07, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza /w:/ R. Hauser, M. Wierzbowski; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. C.H. Beck 2017 r. s. 795, nb 22). Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazać należy, że niedopełnienie warunku, o jakim mowa w art. 194 § 4 p.p.s.a., jest brakiem niepodlegającym sanowaniu. Sporządzenie zażalenia przez stronę nieuprawnioną stanowi nieusuwalną wadliwość kwalifikującą pismo do sankcji odrzucenia. W orzecznictwie i piśmiennictwie ukształtowane zostało jednolite stanowisko w zakresie wykładni art. 175 § 1 p.p.s.a., znajdujące odpowiednie zastosowanie do art. 194 § 4 p.p.s.a., w myśl którego sformułowanie "powinna być sporządzona" należy rozumieć jako obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej (odpowiednio – zażalenia, o jakim mowa w art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a.) przez profesjonalny podmiot. W języku prawniczym, używanym w aktach normatywnych i orzecznictwie sądowym, utrwalone jest rozumienie wyrażenia "powinno być sporządzone" jako obowiązek sporządzenia (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, LEX 2016, art. 175). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swych orzeczeniach wyjaśniał, że przez pojęcie "sporządzenie skargi kasacyjnej" (zażalenia) należy rozumieć jej napisanie i podpisanie, ponieważ to podpis wprost wskazuje na osobę, która przygotowała dany środek odwoławczy. Z punktu widzenia sądu oceniającego dopuszczalność skargi kasacyjnej (zażalenia, o którym mowa w art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a.) jedynie podpis złożony pod treścią pisma potwierdza spełnienie przypisanego prawem wymogu. Brak podpisu jest usuwalny tylko wówczas, gdy treść pisma wskazuje, że zostało sporządzone przez uprawnioną osobę. Tymczasem podpisanie środka zaskarżenia przez osobę niewymienioną w poddanych analizie przepisach stanowi uchybienie skutkujące jego niedopuszczalnością, a w konsekwencji odrzuceniem na podstawie art. 178 p.p.s.a. bądź art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 29 września 2010 r., sygn. akt. II FZ 469/10; postanowienie NSA z 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1088/11). Z tych względów uznać należy, że Sąd I instancji słusznie uznał, że zażalenie Skarżącej było niedopuszczalne. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Skarżąca była adwokatem, radcą prawnym lub którymkolwiek z podmiotów wskazanych w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji. Końcowo zaznaczyć należy, że w sprawie nie zachodziły podstawy do rozpoznania wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a.