I OZ 506/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt II SPP/Lu 172/23 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. W. na bezczynność Wójta Gminy Niemce w przedmiocie usług opiekuńczych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt II SPP/Lu 172/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu wniosku T. W., odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt II SAB/Lu 147/23 wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy Niemce w zakresie wstrzymania wykonania decyzji organów w przedmiocie usług opiekuńczych zwykłych i specjalistycznych. W skardze skarżąca zawarła wniosek o "pomoc prawną z urzędu". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmawiając przyznania prawa pomocy wskazał, że nie jest możliwe rozpatrzenie przedmiotowej skargi w związku z brakiem wskazania decyzji, której niewykonanie podlega zaskarżeniu. W skardze strona podała jedynie okres, w którym organ jej zdaniem nie wykonywał przyznanych jej usług opiekuńczych, jednakże bez wskazania konkretnej decyzji. Podkreślono także, że nie jest dopuszczalna skarga na niewykonywanie w pewnym okresie obowiązków przez organ administracji, a jedynie na ewentualne niewykonanie konkretnej decyzji, aktu lub czynności. Sąd wyjaśnił przy tym, że zgodnie z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stronie przysługiwało prawo do wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia, tj. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na podstawie art. 37 K.p.a. Natomiast z akt sprawy wynika, że strona tego ponaglenia nie złożyła. Ze względu na powyższe postanowieniem z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 147/23 skarga T. W. została odrzucona jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 i 6 P.p.s.a. W konsekwencji powyższego Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy - stosownie do art. 247 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 247 P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie przyjmuje się, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie art. 247 P.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt II OZ 797/15, z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. akt I OZ 1094/17, z dnia 30 stycznia 2019 r. sygn. akt I OZ 18/19 oraz z dnia 21 marca 2023 r. sygn. akt I GZ 32/23; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podzielając ten pogląd stwierdzić należy, że właściwie Sąd I instancji przyjął dopuszczalność zastosowania art. 247 P.p.s.a. Przede wszystkim dostrzec trzeba, że zgodnie z art. art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Jak wynika natomiast z treści postanowienia z dnia 13 września 2023 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 147/23 skarga T. W. na bezczynność Wójta Gminy Niemce podlegała odrzuceniu na podstawie ww. przepisu z uwagi na to, że Sąd ten orzekał już w przedmiocie niewykonania usług opiekuńczych wydając w dniach 6 października 2022 r. i 17 maja 2023 r. wyroki w sprawach o sygn. akt II SAB/Lu 55/22 i II SAB/Lu 37/23. Orzeczenia te dotyczyły częściowo okresu wskazanego w skardze zarejestrowanej pod sygn. akt II SAB/Lu 147/23, dlatego Sąd uznał, że sprawa objęta niniejszą skargą była już rozpatrywana. Mając na uwadze powyższe w niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma okoliczność, że skarżąca wystąpiła z kolejną skargą na bezczynność Wójta Gminy Niemce w przedmiocie niewykonania decyzji w sprawie usług opiekuńczych, w sytuacji gdy przedmiot tej skargi jest tożsamy z innymi sprawami prowadzonymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zarejestrowanymi pod sygn. akt II SAB/Lu 55/22 i II SAB/Lu 37/23, a zainicjowanymi skargami T. W. z dnia 7 kwietnia 2022 r. oraz z dnia 2 lutego 2023 r. Jak wynika z uzasadnień ww. orzeczeń Sąd w sprawach tych oceniał czy organ wykonał obowiązek świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych przyznanych decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w okresie od sierpnia 2020 r. do lutego 2022 r. (sprawa II SAB/Lu 55/22) oraz w okresie od lipca 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. (sprawa II SAB/Lu 37/23). W tej sytuacji Sąd I instancji słusznie przyjął, że skarga w tej sprawie, w której skarżąca zarzuciła Wójtowi Gminy Niemce niewykonanie decyzji w sprawie usług opiekuńczych jest niedopuszczalna, o czym przesądza art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. i z tych przyczyn wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony (art. 247 P.p.s.a.). Podkreślenia przy tym wymaga, że pojęcia granic sprawy ze skargi w przedmiocie bezczynności nie determinuje czasookres wyznaczony granicami skargi przez jej autora, lecz obiektywny stan tego faktu badany na chwilę wyrokowania przez sąd administracyjny. Tym samym należy uznać za procesowo niedopuszczalne wydawanie kolejnych merytorycznych orzeczeń w sprawie ze skarg na bezczynność za różne okresy, wyznaczone granicami kolejnych skarg w sytuacji, gdy sprawa taka została już rozpoznana lub jest w toku. Z tych względów nie było możliwe wniesienie kolejnej skargi, skoro przed sądem stan zawisłości sprawy ze skargi na bezczynność Wójta Gminy Niemce powstał w wyniku wniesienia poprzednich skarg. Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd stwierdził również, że skarżąca nie złożyła ponaglenia do organu wyższego stopnia, tj. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na podstawie art. 37 K.p.a., a powyższe skutkowało koniecznością odrzucenia skargi także na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 2b P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jest wniesienie ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie w sposób przewlekły czy też bezczynny kwestionuje się w skardze. Skarga na przewlekłość/ bezczynność, która nie została poprzedzona ponagleniem, jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny. Skarżąca przed wniesieniem skargi nie wyczerpała środków zaskarżenia w postaci wniesienia ponaglenia do właściwego organu, a zatem okoliczność ta również uzasadniała uznanie skargi za oczywiście bezzasadną, a w konsekwencji odmowę przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skoro skarga w tej sprawie jest niedopuszczalna, o czym przesądza art. 58 § 1 pkt 4 i 6 P.p.s.a. to wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony (art. 247 P.p.s.a.). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.