I OZ 540/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Związku Zawodowego [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2622/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Związku Zawodowego [...] na Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie działania organu postanawia: oddalić zażalenie. Związek Zawodowy [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na Prezesa Rady Ministrów. W ocenie skarżącego organ powinien był podjąć działania w związku z sygnalizowanym przez skarżącego w skardze i wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa niezasadnym przeniesieniem przez Ministra Skarbu Państwa zadań TVP S.A. do innego podmiotu. W dniu 26 lutego 2015 r. skarżący wniósł na urzędowym formularzu o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2622/141, na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), odmówił przyznania prawa pomocy uznając, że skarga jako oczywiście bezzasadna podlegać będzie odrzuceniu. Sąd podał, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez konieczności dokonywania głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, jest zupełnie oczywiste, iż skarga nie może zostać uwzględniona. Przy czym stwierdzenie przez sąd oczywistej bezzasadności skargi powoduje, że skarga taka podlegać będzie oddaleniu bądź odrzuceniu. Sąd wskazał, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych. Sąd wskazał, że z treści przedmiotowej skargi można wnioskować, że skarżący dopatruje się nieprawidłowości w działaniach Ministra Skarbu Państwa i w związku z tym oczekiwał podjęcia działań nadzorczych przecz Prezesa Rady Ministrów. W ocenie Sądu I instancji skardze Związku Zawodowego [...] można przypisać co najwyżej charakter skargi wnoszonej w trybie przepisów działu VIII K.p.a., której przedmiotem może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 K.p.a.). Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że czynności – niezależnie od formy – podejmowane przez organy w trybie przepisów działu VIII K.p.a., odnoszące się do skarg i wniosków nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 p.p.s.a. i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Na powyższe postanowienie Związek Zawodowy [...] wniósł zażalenie podnosząc, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje na zamiar WSA w Warszawie uchylenia się od materialno – technicznej kontroli nad aktami lub czynnościami administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określonej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wskazano, że skarżący oczekuje kontroli konkretnej decyzji Ministra Skarbu, dotyczącej TVP S.A. Wobec bezczynności Prezesa Rady Ministrów, skierowana została skarga do WSA w Warszawie. Ponadto zauważono, że w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia znajduje się informacja o odrzuceniu skargi, zaś skarżącego dotychczas nie poinformowano o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w zażaleniu, z treści skargi Związku Zawodowego [...] wynika, że dotyczy ona działań, a raczej bezczynności Prezesa Rady Ministrów w postępowaniu skargowo – wnioskowym, regulowanym Działem VIII ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W skardze, a także we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jako skarżony organ wskazano Prezesa Rady Ministrów. Postępowanie, o którym mowa, ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w postępowaniu skargowo – wnioskowym nie stosuje się przepisów Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, postępowanie skargowo – wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb skargowo – wnioskowy (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednocześnie jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga wniesiona w tego rodzaju sprawie, jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 K.p.a. Stwierdzona niewłaściwość Sądu pierwszej instancji oznacza oczywistą bezzasadność skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., a w takiej sytuacji prawo pomocy nie przysługuje (por. np. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OZ 457/15, z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 128/14, z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 41/14). Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność jego skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.