I OZ 687/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 584/25 o odrzuceniu zażalenia J.K. na postanowienie tego Sądu z dnia 3 czerwca 2025 r. o odrzuceniu wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 2 stycznia 2025 r., nr 406.847/E-1/XIX/24 w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: 1. sprostować sentencję i uzasadnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 584/25 w ten sposób, że w miejsce numeru decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 2 stycznia 2025 r. "406.846/E-1/XIX/24" wpisać "406.847/E-1/XIX/24"; 2. oddalić zażalenie. J.K. (dalej "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 2 stycznia 2025 r. nr 406.847/E-1/XIX/24 w przedmiocie zasiłku celowego. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 maja 2025 r. skarżący został poinformowany o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 3 czerwca 2025 r. oraz o składzie sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy w osobach: sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Marek Leszczyński i asesor WSA Anna Bartłomiejczuk oraz o osobie sędziego zastępcy – sędziego WSA Małgorzacie Roleder. Pismem z dnia 27 maja 2025 r. skarżący wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy ww. sędziów stwierdzając, że są to sędziowie powołani na stanowisko na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa wyłonionej po uprzednim skróceniu w sposób niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej kadencji legalnie działającej Rady. Wnioskowani do wyłączenia sędziowie złożyli oświadczenia, z których wynika, że nie istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie niniejszej (art. 19 P.p.s.a.). Oświadczyli także, że w sprawie nie zachodzi żaden z ustawowych powodów ich wyłączenia od rozpoznania sprawy (art. 18 P.p.s.a.). Stwierdzili także, że okoliczności towarzyszące powołaniu ich na stanowisko sędziego WSA w Białymstoku i ich postępowanie po powołaniu nigdy nie doprowadziły do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w sprawach, w których byli członkami składu orzekającego. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił wniosek skarżącego z uwagi na niespełnienie wymogu formalnego wynikającego z art. 5a § 5 pkt 2 P.u.s.a. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił złożone zażalenie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, zażalenie zostało wniesione na podstawie art. 5 a § 16 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Zgodnie z tym przepisem od postanowienia wydanego na skutek rozpoznania wniosku strony o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, podmiotowi, który złożył wniosek i sędziemu, którego orzeczenie dotyczy, przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień i biegnie dla każdego uprawnionego do wniesienia zażalenia od dnia doręczenia postanowienia wraz z uzasadnieniem. Przepis art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosuje się. Zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 1234, dalej "P.p.s.a."), w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym strony, z wyjątkiem określonych w tym przepisie podmiotów, obowiązane są działać wyłącznie za pośrednictwem adwokata lub radcy prawnego. Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie zażalenie zostało sporządzone osobiście przez stronę, która nie należy do kręgu podmiotów zwolnionych z obowiązku działania przez profesjonalnego pełnomocnika. Brak dochowania wymogu sporządzenia zażalenia przez profesjonalnego pełnomocnika, w ocenie Sądu I instancji, stanowiło uchybienie formalne skutkujące niedopuszczalnością środka zaskarżenia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Przypomnieć należy, że instytucja procesowa umożliwiająca badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności, w którym uwzględnieniu podlegają okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego oraz jego postępowanie po powołaniu, została kompleksowo uregulowana w art. 5a § 1-19 P.u.s.a. Procedura może być wszczęta na wniosek uprawnionego podmiotu, złożony w określonym terminie (art. 5a § 1-4 P.u.s.a.) i spełniający, określone w art. 5a § 5 P.u.s.a., precyzyjne warunki formalne. Stosownie do ostatniego przepisu, wniosek powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać: 1) żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1 P.u.s.a. oraz 2) przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Wniosek, który tych wymagań nie spełnia, nie podlega procedurze konwalidacji. Bezpośrednią konsekwencją procesową złożenia wadliwego wniosku, uchybiającego wymogom z art. 5a § 5 P.u.s.a. jest jego odrzucenie. Przepisy art. 5a § 1-19 P.u.s.a. nie przewidują możliwości zakwestionowania tego rozstrzygnięcia. Przepis art. 5a § 16 P.u.s.a. przewiduje jedynie możliwość zaskarżenia postanowień wydanych "na skutek rozpoznania wniosku" (co do meritum), a więc jego oddalenia lub uwzględnienia i wyłączenia danego sędziego od rozpoznania sprawy. Treść tego przepisu nie budzi wątpliwości. Dopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu wniosku nie można wywieść również z art. 5a § 18 P.u.s.a., zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o zażaleniu. Katalog postanowień, na które służy zażalenie, ma charakter zamknięty, i zgodnie z art. 194 § 1 P.p.s.a. obejmuje postanowienia wymienione w punktach od 1 do 10 tego przepisu, a także "przypadki wymienione w ustawie". W żadnym z tych punktów ustawa nie dopuszcza możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu wniosku strony złożonego na podstawie art. 5a P.u.s.a. Przepis art. 194 § 1 pkt 6 P.p.s.a. odnosi się do postępowania w sprawie wniosku strony o wyłączenie sędziego, jednak możliwość złożenia zażalenia została ograniczona i obejmuje jedynie postanowienia o oddaleniu takiego wniosku. Możliwości zaskarżenia innych rozstrzygnięć podjętych w postępowaniach w sprawie wyłączenia sędziów nie przewidują również inne przepisy P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w postanowieniach NSA z dnia: 13 września 2023 r. sygn. akt III OZ 376/23; 23 czerwca 2023 r. sygn. akt I OZ 227/23; 7 czerwca 2023 r. sygn. akt III OZ 258/23; 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OZ 179/23; 19 grudnia 2022 r. sygn. akt III FZ 573/22, zgodnie z którym zażalenie na postanowienie o odrzuceniu wniosku o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziów, wydane na podstawie art. 5a § 6 P.u.s.a., jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. W oparciu o powyższe, uznać należy, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pomimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Za błędne należy bowiem uznać stanowisko Sądu I instancji, że złożone zażalenie podlegało odrzuceniu ze względu na niespełnienie wymogu wynikającego z art. 175 P.p.s.a. Okoliczność ta, nie mogła jednakże skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 156 § 1 P.p.s.a., sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 P.p.s.a.). W myśl art. 166 P.p.s.a. powyższy przepis znajduje odpowiednio zastosowanie do postanowień. W niniejszej sprawie, w wyniku błędu, w sentencji i uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku jako numer decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 2 stycznia 2025 r. wskazał "406.846/E-1/XIX/24" zamiast "406.847/E-1/XIX/24". W związku z powyższym zaistniała potrzeba sprostowania sentencji zaskarżonego postanowienia, o czym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 166 P.p.s.a., orzekł w punkcie pierwszym sentencji, zaś złożone zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w puncie drugim sentencji.