I OZ 932/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 października 2010 r., sygn. akt II SA/Op 409/10 odmawiające S. H. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia (...) kwietnia 2010 r., nr (...) w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 25 października 2010 r., sygn. akt II SA/Op 409/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił S. H. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 kwietnia 2010 r., nr SKO.I/40/2783/2009/ps w przedmiocie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż S. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia (...) kwietnia 2010r., nr (...), w przedmiocie zasiłku okresowego. W piśmie procesowym z dnia 30 sierpnia 2010 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Wobec tego, referendarz sądowy pismem z dnia 7 września 2010 r. wezwał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Nadto, nawiązując do oświadczeń wnioskodawczyni złożonych w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem, wezwał do złożenia następujących wyjaśnień i dokumentów: aktualnych wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy; zaświadczenia o wysokości i okresie pobierania stypendiów unijnych przez dzieci skarżącej; dowodu potwierdzającego odbycie przez męża skarżącej leczenia z uwzględnieniem jego kosztów; dowodu potwierdzającego okoliczność otrzymania przez rodzeństwo P. H. pieniędzy z podziału sumy uzyskanej z dokonanej w roku 2009 sprzedaży nieruchomości w K. za kwotę 360000 zł, co podnosiła skarżąca w sprawie II SA/Op 333/10 oraz II SA/Op 337/10; Przedmiotowe wezwanie zawierało też pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie, może być uznane za niewskazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować odmową. Skarżąca w terminie odesłała wypełniony druk wniosku o przyznania prawa pomocy, w którym zwróciła się o ustanowienie radcy prawnego, uzasadniając to brakiem dochodów i posiadaniem na utrzymaniu troje dzieci pobierających naukę: W oświadczeniu o stanie rodzinnym wykazała piętnastoletnią córkę D. oraz synów D. i P. w wieku dwudziestu lat. Jako źródła dochodów podała zasiłek rodzinny oraz dodatek mieszkaniowy, w łącznej wysokości 599,19 zł. Oświadczyła nadto, że posiada mieszkanie o powierzchni 48,65 m2. W rubryce "nieruchomość rolna" wpisała: "dzierżawa". Nie wykazała natomiast innych składników majątkowych, ani innych źródeł dochodu. Do wniosku nie dołączyła żadnych innych dokumentów, poza pismem z dnia 14 września 2010 r., w którym podała: "nie posiadamy oszczędności w lokatach i otwartych kont, zeznania podatkowe dołączyłam proszę o wgląd, stypendia socjalne dla wszystkich po równo wynosiły 850 zł w II ratach m-c grudzień, m-c maj, P. H. nie posiada dowodu leczenia, P. H. podzielił na 6 osób pieniądze ze sprzedaży bez dowodu, działka 0,25 ha ma wartość kupującego 5 tys. zł, D. H. jeszcze nie znalazł zatrudnienia, pomoc znajomych i pożyczki w bankach nie muszą być przekazywane". Do akt niniejszej sprawy zostały poza tym z urzędu dołączone kopie dokumentów przedłożonych w sprawie I SA/Op 497/09, toczącej się przed tut. Sądem ze skargi S. H., a mianowicie: zaświadczenie Urzędu Skarbowego w Nysie, z którego wynika, że małżonkowie S. i P. H. w latach 2008 oraz 2009 złożyli łączne zeznanie podatkowe, wykazując dochód wynoszący odpowiednio 9.107,95 zł oraz 9.066,72 zł, a także zaświadczenie o pobieraniu nauki przez D. H. w roku szkolnym 2009/2010. W aktach sprawy znajduje się również kserokopia wniosku skarżącej złożonego w sprawie II SA/Op 337/10, zawierającego dodatkowe informacje, istotne dla oceny jej sytuacji materialnej. Do akt sprawy dołączono także kserokopie dokumentów przedłożonych przez skarżącą m.in. w sprawie II SA/Op 340/10, tj.: naliczenia czynszu za mieszkanie na łączną kwotę 460,45 zł, faktur za energię w wysokości średnio 105 zł miesięcznie, faktury za gaz w wysokości 93,33 zł, decyzji o ustaleniu renty P. H. z KRUS w wysokości 872,21 zł miesięcznie, decyzji z dnia 22 marca 2010 r. i 2 listopada 2009 r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego oraz zasiłków rodzinnych i dodatków do nich, a także kopie aktów notarialnych przedstawionych w sprawie II SA/Op 340/10. Postanowieniem z dnia 23 września 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że wobec ujawnienia przy rozpoznawaniu w Wydziale I tut. Sądu spraw o sygn. akt I SA/Op 460/09 i I SA/Op 461/09 faktu sprzedaży przez męża skarżącej w roku 2009 gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360000 zł., zapłata ostatniej raty ceny miała nastąpić w dniu 31 grudnia 2009 r, podjął wątpliwość co do stanu majątkowego skarżącej i jej rodziny. Z jednej strony bowiem skarżąca podaje, że nie tworzy wspólnoty domowej z mężem, to z drugiej - jest on zameldowany na pobyt stały pod tym samym adresem i bywa we wspólnym miejscu zamieszkania, odbierając pocztę kierowaną do skarżącej i kwitując to na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k-51 akt o sygn. II SA/OP 337/10). Dalej referendarz sądowy, wskazując na wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek małżonków do wzajemnej pomocy dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli, wywiódł, że z tych względów wyjaśnienia wymagała kwestia dysponowania przez męża skarżącej dysponuje kwotą uzyskaną ze sprzedaży gospodarstwa rolnego i posiadania środków na zapewnienie wsparcia rodzinie. Poza tym, dysponując informacjami podawanymi przez skarżącą w związku z wnioskami o przyznanie prawa pomocy w innych sprawach, referendarz sądowy posiadał wiedzę o fakcie rozliczania się przez skarżącą z podatku dochodowego wspólnie z mężem w latach 2008 i 2009, przy czym podawany w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego łączny dochód małżonków wynosił odpowiednio 9107,95 zł i 9066,72 zł. Ponadto skarżąca oświadczyła, że mąż jest właścicielem samochodu marki Volkswagen Sharan o wartości rynkowej 9000 zł. Z tych powodów skarżąca została dodatkowo zobowiązana, pismem z dnia 6 września 2010 r., do jednoznacznych wyjaśnień w wyżej określonych kwestiach, a także do przedłożenia stosownych dokumentów określonych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Powyższe dane, w ocenie referendarza, były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., gdyż zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Natomiast nieprzedłożenie przez skarżącą żadnych z żądanych dokumentów powoduje niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Dalej referendarz odnotował, iż pomimo wezwania skarżąca nie zastosowała się do jego treści i nie wyjaśniła wątpliwości odnoszących się do stanu majątkowego jej rodziny, argumentując, że podział kwoty uzyskanej ze sprzedaży przez męża skarżącej w 2009 r. gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360000 zł, w której to transakcji skarżąca występowała jako pełnomocnik męża, nie został przez skarżącą udokumentowany pomimo realnie istniejących możliwości. Skarżąca wyjaśniła jedynie, że 60000 zł mąż przeznaczył na leczenie, a resztę kwoty podzielono pomiędzy jego rodzeństwo. Referendarz stwierdził, że trudno jest dać wiarę twierdzeniom skarżącej, a kwota ze sprzedaży gospodarstwa męża, co do której nie jest w stanie przedstawić dowodów jej rozdysponowania, jest na tyle duża, że zasadniczo zmienia ona jego sytuację materialną i powoduje, że ma on realną możliwość uczestniczenia w pokrywaniu wydatków rodziny. Tak samo, zdaniem referendarza istniały możliwości uzyskania oświadczeń rodzeństwa męża odnośnie podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży, jak też dowodów leczenia męża. Poza tym referendarz sądowy zwrócił uwagę, że skarżąca jest właścicielką ma nieruchomości w R. , stanowiące gospodarstwo rolne. Grunty są dzierżawione, według oświadczeń skarżącej bezpłatnie, a wartość budynków skarżąca ocenia na kwotę 5000 zł. W tym zakresie referendarz stwierdził, że posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych. Na tle tak ustalonych składników majątku nieruchomego i nieruchomego, jak również faktu nieudowodnienia rozdysponowania kwoty 360000 zł, referendarz stwierdził, że rodzina skarżącej nie kwalifikuje się od osób ubogich, do jakich skierowane ma być prawo pomocy. Ponadto, podkreślając obowiązek wykazania przez osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy swej sytuacji materialnej i przekonania Sądu o niemożliwości poniesienia jej kosztów, co związane jest z tym, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie, referendarz skonkludował, że skarżąca nie uprawdopodobniła swej faktycznej sytuacji w świetle istniejących rozbieżności, co uniemożliwiło dokonanie pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a to uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy. Od powyższego orzeczenia skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że spełnia przesłanki ubóstwa, od roku 1991 pozostaje bez pracy, wychowując samotnie najpierw czwórkę, a aktualnie trójkę dzieci. Podkreśliła, że przedłożyła zaświadczenie na jednego z bliźniaków - Dawida. Wniosła o przyznanie prawa pomocy, tak jak w innych wszczętych przez nią sprawach, podkreślając, że nie jest w stanie bez uszczerbku dla siebie i dzieci ponieść kosztów pomocy prawnej. Dalej wskazała, że fakt sprzedaży nieruchomości, stanowiącej odrębny majątek jej męża jeszcze sprzed małżeństwa, miał miejsce w roku 2009, czyli przed rokiem, a podział uzyskanej kwoty był wyłączną decyzją męża. Dodała, że od roku 1991, czyli od początku korzystania z pomocy społecznej, mąż nie stanowił składu rodziny. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podniósł, iż informacje zawarte we wniosku złożonym przez S. H. na urzędowym formularzu okazały się niewystarczające do oceny tego wniosku w ramach kryteriów określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W związku z powyższym wezwano skarżącą pismem z dnia 6 września 2010 r. do nadesłania stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej analizy sytuacji materialnej skarżącej. Skarżąca nie stosując się do wezwania Sądu, nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nie przedstawiła żądanych dokumentów, a tym samym nie potwierdziła trudnej sytuacji materialnej, na którą się powołuje. Przede wszystkim nie przedstawiła żadnych dokumentów, ani też nie złożyła bliższych wyjaśnień dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej za cenę 360000 zł (kserokopia aktu notarialnego Repertorium A numer 2764/2008 z dnia 18 marca 2008r. w załączeniu do akt sprawy) oraz rozdysponowania tej kwoty. Sąd pierwszej instancji nie kwestionował akcentowanej przez skarżącą okoliczności, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi majątek odrębny jej męża, jednakże wyjaśnienie kwestii związanej z rozdysponowaniem tak znacznej kwoty ze sprzedaży tej nieruchomości miało istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni oraz jej rodziny, w szczególności w kontekście niewystępowania przez skarżącą o podwyższenie alimentów od męża z uwagi na jego niskie dochody (alimenty przyznane na dzieci przed dwunastu laty wynoszą łącznie 80 zł). W sytuacji, gdy skarżący powołuje się na brak możliwości samodzielnego poniesienia kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie Naczelnego Sądu Adminstracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09, opubl. LEX nr 552223). Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Nieujawnienie sytuacji majątkowej współmałżonka nie pozwala zdaniem Sądu pierwszej instancji na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Natomiast w świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się - jak wskazuje sama nazwa - do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, opubl. LEX nr 552212). Na mocy bowiem art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) "Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli". Z powyższych przyczyn równie istotne znaczenie miało wyjaśnienie w niniejszej sprawie wątpliwości związanych z powoływaną przez skarżącą okolicznością, iż nie prowadzi ze swoim mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Powyższa okoliczność nie znalazła bowiem potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym sprawy. Jak wynika z zaświadczenia Urzędu Skarbowego w Nysie, w roku 2008 i 2009 skarżąca rozliczała się z podatku wspólnie z małżonkiem P. H. Ponadto wnioskodawczyni, biorąc udział w sprzedaży nieruchomości położonej w K. , jako pełnomocnik swojego męża, podała, że P. H. umów majątkowych małżeńskich nie zawierał. Również posiadana przez skarżącą wiedza na temat choroby męża, podziału majątku oraz fakt zameldowania P. H. pod tym samym adresem co wnioskodawczyni i odbieranie przez męża korespondencji do niej kierowanej, wskazują na łączącą ich relację o charakterze wspólnego gospodarstwa domowego. Z kolei ustalenie rzeczywistego składu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie sytuacji materialnej bliskich wnioskodawczyni. Brak danych w tym zakresie nie pozwala Sądowi pierwszej instancji na ustalenie rzeczywistych środków jakimi dysponuje skarżąca. Wnioskodawczyni nie przedstawiła również dokumentów potwierdzających kontynuację nauki przez syna Patryka, jak również żadnych dowodów potwierdzających leczenie męża oraz wysokości wydatków z tym związanych, a tym samym uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny, w jakim zakresie powyższe wpływa na sytuację materialną rodziny, tzn. jakie są z tego tytułu obciążenia finansowe. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie sposób uznać, iż wezwanie do przedłożenia zaświadczenia o kontynuacji nauki syna czy też przedstawienie jakichkolwiek dokumentów potwierdzających leczenie męża - w tym przykładowo dokumentacji medycznej, która jest dla pacjenta dostępna - nie jest możliwe do spełnienia. Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji uznał, iż skarżąca uniemożliwia dokonanie oceny jej faktycznej sytuacji bytowej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła S. H. , podnosząc swoją trudną sytuacją materialną. Wskazała, że majątek uzyskany ze sprzedaży nieruchomości jej męża jest w rzeczywistości majątek rodziców i zgodnie z ich wolą został podzielony pomiędzy rodzeństwo. Ponadto jej mąż jest osobą niepełnoprawną i trwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. Ona sama zaś jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną Powiatowym Urzędzie Pracy, skąd nie otrzymała żadnej oferty pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że Sąd I instancji mając na względzie ekonomię procesową i prawo strony do szybkiego rozpoznania sprawy, a także uwzględniając okoliczność, że zrodziły się wątpliwości dotyczące informacji przekazywanych przez skarżącą, zgodnie z art. 255 P.p.s.a., wezwał ją do nadesłania dokumentów, które miałyby uprawdopodobnić składane przez nią oświadczenia. Strona jednak nie zastosowała się do powyższego wezwania. Powyższe dokumenty były zaś niezbędne, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy za niewystarczające należy uznać oświadczenie skarżącej, że nie prowadzi ona gospodarstwa domowego wraz ze swoim mężem. Tym bardziej, że nadesłane przez nią zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku podatkowym 2008 i 2009 wyraźnie wskazują, że rozlicza się ona wspólnie ze swoim małżonkiem, co jednoznacznie potwierdza fakt pozostawania z nim we wspólnym gospodarstwie. Twierdzeniom skarżącej zaprzecza również okoliczność zameldowania jej męża na pobyt stały pod tym samym adresem. Biorąc pod uwagę to, iż małżonkowie rozliczają się wspólnie, należało wyjaśnić, czy mąż skarżącej dysponuje kwotą uzyskaną ze sprzedaży gospodarstwa rolnego i czy ma on środki na zapewnienie wsparcia finansowego rodzinie. W okolicznościach niniejszej sprawy, za Sądem pierwszej instancji stwierdzić należy, że kwota 360.000 zł uzyskana przez męża skarżącej ze sprzedaży nieruchomości w K. jest na tyle duża, że w zasadniczy sposób zmienia jego sytuację materialną. Wbrew odmiennemu twierdzeniu wnioskodawczyni przedstawione przez nią okoliczności pokazują, że łączy ją z mężem więź emocjonalno- ekonomiczna mogąca mieć charakter wspólnoty domowej. Mimo wezwania Sądu skarżąca nie przedstawiła również żadnych dokumentów mogących potwierdzić fakt rozdysponowania kwoty pochodzącej ze sprzedaży nieruchomości oraz darowizn, jakie-wg jedynie twierdzeń wymienionej- miały być dokonane na rzecz rodzeństwa męża. Ponadto choroba męża, na którą wielokrotnie powołuje się S. H. , nie stanowi okoliczności niemożliwej do udowodnienia, gdyż nawet jeżeli nie gromadził on dokumentacji medycznej z prowadzonego leczenia mógł uzyskać do niej dostęp na podstawie przepisów zawartych w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Z kolei ustalenie rzeczywistego składu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie sytuacji materialnej osób bliskich skarżącej. Skarżąca także w żaden sposób nie wyjaśniła, jak -ponosząc koszty utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie około 700 zł- jest w stanie utrzymać swoją rodzinę z wykazywanego dochodu w kwocie 599,19 zł. Może to jedynie oznaczać, że skarżąca lub członkowie jej rodziny posiadają inne jeszcze źródła dochodu, nieujawnione w niniejszej sprawie. Należy również zauważyć, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku okresowego. W tej kategorii spraw, zgodnie z art. 239 P.p.s.a., strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Niniejsze postanowienie nie ogranicza również prawa skarżącej do sądu, gdyż złożona (i sporządzona ) przez nią skarga (w której zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy) zostanie rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji po wyznaczeniu stosownego terminu, o czym skarżąca zostanie zawiadomiona. Obecność adwokata, o którego wyznaczenie wnosiła skarżąca, nie jest bowiem wymagana na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji. Dopiero na etapie ewentualnego sporządzania skargi kasacyjnej przewidziany jest tak zwany przymus adwokacki, o czym stanowi art. 175 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 października 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Nie ma przy tym także znaczenia, że w innych sprawach toczących się z udziałem skarżącej przyznano jej prawo pomocy, gdyż wniosek w tym zakresie rozpoznawany jest każdorazowo indywidualnie i oddzielnie, a przyznane prawo pomocy nie "rozciąga" się swym zakresem na inne sprawy z udziałem tej samej strony. Wniosek taki można złożyć na każdym etapie postępowania. Podkreślić przy tym należy, że do spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie zalicza się faktu bycia bezrobotnym, czy też korzystania z pomocy socjalnej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art.184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.