I OZ 933/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 13 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1003/15 o przywróceniu H. K. terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i o odrzuceniu wniosku A. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi H. K. i A. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odszkodowania za przejęcie nieruchomości, po wznowieniu postępowania postanawia: uchylić pkt 2 zaskarżonego postanowienia i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. 1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem ogłoszonym w dniu 6 maja 2016 r. oddalił skargę H. K. i A. S. (dalej: "skarżących") na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odszkodowania za przejęcie nieruchomości, po wznowieniu postępowania. Pismem z dnia 3 czerwca 2016 r. skarżący wystąpili o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1003/15. W uzasadnieniu wniosku H. K. wskazała m.in., że nie była w stanie złożyć wniosku w terminie ze względu na chorobę. Skarżąca wyjaśniła, iż w dniu 10 maja 2016 r. lekarz okulista stwierdził u niej epidemiczne zapalenie rogówek i spojówek, co spowodowało, że nie była zdolna do samodzielnej egzystencji. Do zdrowia skarżąca powróciła dopiero 31 maja 2016 r., co potwierdza orzeczenie lekarskie. Nadto skarżąca wskazała, że w związku z chorobą nie zawiadomiła brata – A. S. (który nie był obecny na rozprawie) o treści wyroku i sposobie odwołania. Na potwierdzenie powyższego skarżąca dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 10 maja 2016 r. Skarżący – A. S. przyłączył się do wniosku o przywrócenie terminu wskazując, że siostra ze we względu na chorobę, nie była w stanie zawiadomić go o stanie sprawy. Z kolei on, z powodu wieku, stanu zdrowia oraz odległości, nie mógł być obecny na rozprawie i samodzielnie zająć się swoimi sprawami. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1003/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pkt 1 przywrócił H. K. terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, natomiast w pkt 2 odrzucił wniosek A. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd uznał, że H. K. przedstawiła okoliczności, które uprawdopodobniły brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Dokonując analizy wniosku A. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd uznał, że został on złożony z przekroczeniem ustawowego terminu, a zatem podlega odrzuceniu, stosownie do treści art. 88 P.p.s.a. Sąd zauważył, iż skarżący miał wiedzę o tym, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku należy zgłosić w terminie siedmiu dni od dnia wydania orzeczenia, który w niniejszej sprawie upływał z dniem 13 maja 2016 r. Niedochowanie terminu było efektem niestaranności skarżącego w prowadzeniu własnej sprawy. Od strony postępowania sądowego oczekiwać bowiem należy zachowania dbałości w prowadzeniu własnych spraw, które w niniejszym przypadku sprowadzało się do uważnego przeczytania pouczenia, a następnie, jeśli skarżący nie mógł być obecny na rozprawie, dowiedzenia się jakie rozstrzygnięcie zapadło w dniu 6 maja 2016 r. (co mogło nastąpić drogą telefoniczną) i wysłania wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Złożenie zatem przez skarżącego w dniu 3 czerwca 2016 r. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1003/15 nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania wniosku do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 zdanie 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jak stanowi przepis art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a., który liczy się od ustania przyczyny uchybienia terminu (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2014 r., sygn. akt I OZ 1125/14). Początek biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu winien być ustalony na podstawie treści wniosku, w szczególności powołanych przez wnioskodawcę przesłanek przywrócenia terminu. Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest fakt wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w terminie. Okoliczność ta winna wynikać z treści wniosku o przywrócenie terminu, a jej niewskazanie stanowi brak formalny (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku. Sąd nie ma prawa domniemywać, że strona uchybiła terminowi w tej, a nie innej dacie. Jeśli z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, Sąd winien wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Wolters Kluwer 2016, str. 445). W sytuacji, gdy strona powołuje się na kilka przyczyn uchybienia terminu o złożeniu wniosku o przywrócenie terminu po upływie terminu z art. 87 § 1 P.p.s.a. można mówić wówczas, gdy wniosek ten został złożony po upływie siedmiu dni od ustania tychże przyczyn. W przypadku zachowania przez stronę terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a, chociażby w zakresie niektórych tylko przyczyn wskazywanych przez stronę jako przyczyny uchybienia terminu, zachodzi konieczność merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Wskazać należy, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca H. K. podniosła, że to ona informowała brata o przebiegu postępowania w sprawie, zaś z uwagi na swoją chorobę nie poinformowała go o treści wyroku i sposobie odwołania. Skarżący nie był obecny na rozprawie z uwagi na stan zdrowia i podeszły wiek. Okoliczności te potwierdził skarżący A. S., który przyłączył się do wniosku o przywrócenie terminu. Sąd pierwszej instancji uznając, że wniosek skarżącego o przewrócenie terminu został złożony z przekroczeniem ustawowego terminu, nie ustalił kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, a jest to okoliczność konieczna, aby można było ustalić, czy wniosek ten złożony został z zachowaniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 P.p.s.a. W konsekwencji, w sprawie nie doszło do niebudzącego wątpliwości ustalenia, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Należy także zwrócić uwagę, że odrzucając na podstawie art. 88 P.p.s.a. wniosek o przewrócenie terminu jako spóźniony, Sąd nie ocenia przesłanek uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 789/11). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał zaś merytorycznej oceny wniosku A. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.