I OZ 966/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 18 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w J. na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w pkt V i VI wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. akt II SAB/Lu 49/18 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w J. na bezczynność Prezydenta Miasta Zamość w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. akt II SAB/Lu 49/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że Prezydent Miasta Zamość dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] w J. z dnia 10 października 2017 r. W pkt II Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta Zamość do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta Miasta Zamość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt III). Ponadto w pkt IV wymierzono Prezydentowi Miasta Zamość grzywnę w wysokości 100 zł. W pkt V zawarto natomiast postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zasądzając od Prezydenta Miasta Zamość na rzecz Stowarzyszenia kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W pozostałej części odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałej (pkt VI). Sąd I instancji rozstrzygając w przedmiocie kosztów wyjaśnił, że art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jedynie przykładowo wskazuje okoliczność uzasadniającą miarkowanie kosztów postępowania w postaci uwzględnienia przez sąd skargi w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W ocenie Sądu przygotowanie skargi, której przedmiotem jest bezczynność polegająca na nieudostępnieniu informacji publicznej, wymagało niewielkiego wkładu pracy, ponieważ w sprawie nie występowały ani okoliczności faktyczne wymagające wyjaśnienia, ani budzące wątpliwości problemy prawne wymagające rozstrzygnięcia. Ponadto wskazano, że Sądowi z urzędu wiadomo, że przed innymi sądami administracyjnymi w kraju prowadzone są sprawy o podobnym charakterze, w których skarżący reprezentowany jest przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika, a sporządzane w tych sprawach wnioski o udzielenie informacji publicznej są tożsame lub bardzo podobne. Tym samym Sąd uznał, że udział profesjonalnego pełnomocnika ograniczył się do dostosowania przygotowanego pisma procesowego do okoliczności niniejszej sprawy. W związku z tym Sąd zasądził na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania wniosło Stowarzyszenie [...] w J., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 200 i art. 206 P.p.s.a., polegające na niezasądzeniu stronie skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w zakresie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym wnoszący zażalenie wniósł o: 1) zmianę zaskarżonego postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania poprzez zasądzenie od Prezydenta Miasta Zamość na rzecz skarżącego całości kosztów poniesionych w związku z wniesieniem skargi, tj. kwoty 580 zł; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami; 3) względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a. (stosownie do art. 201 § 1 P.p.s.a.). W myśl zaś art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 P.p.s.a. w przywołanym brzmieniu obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r., został zmieniony przez art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). W nowym stanie prawnym uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest uzależnione od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Jak wskazuje się w literaturze, w aktualnym brzmieniu tego przepisu możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 200 P.p.s.a., powiązano, tak jak w postępowaniu kasacyjnym (art. 207 § 2 P.p.s.a.), z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek". Pojęcie to daje swobodę sądowi orzekającemu w sprawie, ale jednocześnie wymaga odpowiedniego wyjaśnienia na tle konkretnego stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku. Jednocześnie utrzymano rozwiązanie z obowiązującej do 15 sierpnia 2015 r. regulacji, że taka sytuacja występuje w szczególności, gdy skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu (zob. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 206, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, uwaga 4). W orzecznictwie podkreśla się natomiast, że "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 206 P.p.s.a., jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły następujące okoliczności: niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, brak skonkretyzowania umowy między stroną skarżącą a jej pełnomocnikiem, istnienie wątpliwości, czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt I OZ 930/16 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16; dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 206 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawidłowo bowiem zwrócił uwagę na charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika skarżącego Stowarzyszenia. Aktywność adwokata sprowadzała się w istocie do napisania skargi. Charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika nie przyczyniły się zatem do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Zwrócić także należy uwagę, że przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi zawisło kilkadziesiąt spraw ze skarg Stowarzyszenia [...] w J., reprezentowanego przez adwokata D. R., na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Treść formułowanych drogą mailową wniosków jest zbliżona. Strona domaga się w nich udzielenia informacji dotyczącej: 1) podmiotów, z którymi organy miały obowiązujące umowy albo komu udzielały doraźnych zleceń wyłapywania/ odławiania bezdomnych zwierząt; 2) podmiotów, z którymi organy miały obowiązujące umowy albo komu udzielały doraźnych zleceń zapewniania opieki bezdomnym zwierzętom; 3) ilu bezdomnym zwierzętom (z podziałem na psy i koty) zapewniono opiekę na koszt organów; 4) jaki był w danym roku koszt realizacji całego zadania przewidzianego ustawą o ochronie zwierząt. Również skargi kierowane do sądów administracyjnych są porównywalnej treści i oparte są na tych samych żądaniach. Powyższe rodzi uzasadnione wątpliwości, czy istotnie funkcją skargi jest wyłącznie doprowadzenie do uzyskania żądanej informacji (usunięcia bezczynności). Reasumując, zasadnie Sąd I instancji zastosował art. 206 P.p.s.a., gdyż w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", o którym mowa w tym przepisie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.