II FSK 1064/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-04-13
Skład orzekający: Jacek Brolik, Krzysztof Winiarski, Cezary Koziński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwota waloryzacji (różnica między wpłaconą a wypłaconą kwotą partycypacji i kaucji) stanowi koszt uzyskania przychodu z lokat terminowych, czy też jest kosztem związanym z gospodarką zasobami mieszkaniowymi, wpływającym na dochód zwolniony z opodatkowania?Ratio decidendi
Kwota waloryzacji partycypacji i kaucji stanowi koszt związany z gospodarką zasobami mieszkaniowymi, wpływający na dochód zwolniony z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p. Nie można jej wiązać z opodatkowanymi przychodami z terminowych lokat, ponieważ środki te, mimo że pochodzą z działalności TBS, zachowują autonomiczny charakter po ulokowaniu na lokacie. Koszty te nie mogą pomniejszać przychodu z lokat terminowych.Stan faktyczny
Spółka T. w J. sp. z o.o. (TBS) wniosła o interpretację indywidualną dotyczącą możliwości zaliczenia kwoty waloryzacji partycypacji i kaucji do kosztów uzyskania przychodu z lokat terminowych. Spółka lokowała wpłacane przez najemców środki na lokatach, a waloryzacja powodowała, że kwota zwrotu była wyższa od wpłaconej. Organ interpretacyjny uznał, że waloryzacja jest kosztem gospodarki zasobami mieszkaniowymi, a nie kosztem uzyskania przychodu z lokat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od T. w J. sp. z o.o. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. w J. sp. z o.o. z siedzibą w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3809/14 w sprawie ze skargi T. w J. sp. z o.o. z siedzibą w J. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 6 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. w J. sp. z o.o. z siedzibą w J.na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3809/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. w J. sp. z o.o. z siedzibą w J. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 6 sierpnia 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Wymieniony wyrok i inne orzeczenia przytoczone w niniejszym uzasadnieniu publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego: www.nsa.orzeczenia.gov.pl.
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Spółka wskazała, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1070) – dalej: "ustawa o popieraniu budownictwa", przedmiotem jej działania jest budowanie budynków mieszkalnych i ich eksploatacja na zasadach najmu po stawkach TBS.
Stosownie do obowiązujących przepisów, Skarżąca zawiera umowy o partycypowanie w kosztach budowy mieszkań na wynajem. Zgodnie zaś z art. 29a, ust. 3 ww. ustawy, w razie zakończenia najmu i opróżnienia lokalu kwota partycypacji podlega zwrotowi najemcy nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia opróżnienia lokalu. W dniu zwrotu kwota partycypacji powinna odpowiadać kwocie stanowiącej odsetek aktualnej wartości odtworzeniowej lokalu równy udziałowi wniesionej przez najemcę kwoty partycypacji w kosztach budowy lokalu. Umowa najmu może natomiast przewidywać obowiązek wpłacenia przez najemcę kaucji zabezpieczającej pokrycie należności z tytułu najmu, istniejących w dniu opróżnienia lokalu (art. 32 ww. ustawy o popieraniu budownictwa). Ponieważ wzrost cen i inflacja powodują systematyczną zmianę wartości odtworzeniowej lokalu (na plus i na minus), kwota wypłacana najemcy przy rozwiązaniu umowy jest wyższa od wpłaconej przy zawieraniu umowy. Pojawia się koszt księgowy Skarżącej, którym jest waloryzacja wpłaconej przez najemcę partycypacji i kaucji, urealniająca wartość siły nabywczej pieniądza. Kwoty wpłacanych partycypacji i kaucji lokowane są na lokatach terminowych. Od dochodów z tych lokat Skarżąca płaci podatek dochodowy od osób prawnych.
Skarżąca zadała pytanie, czy w związku z opodatkowaniem dochodów z lokat terminowych, dotyczących lokowania środków finansowych (partycypacji i kaucji) wpłacanych przez partycypantów i najemców, może za podatkowy koszt uzyskania przychodu uznać kwotę waloryzacji – różnicy pomiędzy wysokością wpłaconej przez najemcę partycypacji i kaucji a wysokością jej wypłaty po rozwiązaniu umowy najmu?
Zdaniem Skarżącej, na pytanie powyższe należy odpowiedzieć twierdząco. Zgodnie bowiem z art. 15 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm.) – dalej: "u.p.d.o.p.", kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.
W interpretacji indywidualnej wydanej 6 sierpnia 2014 r. Minister Finansów uznał powyższe stanowisko za nieprawidłowe. Zdaniem Ministra Finansów, wpłaty partycypacyjne są formą wkładu na budowę mieszkania, zwracanego partycypantowi po zakończeniu umowy najmu w kwocie stanowiącej odsetek aktualnej wartości odtworzeniowej. Przysporzenia majątkowe kwalifikowane jako przychody muszą mieć charakter definitywny. Ponieważ kwota partycypacji podlega zwrotowi, nie stanowi przychodu Skarżącej dla celów podatkowych, a zatem w momencie zwrotu kwota ta nie jest kosztem uzyskania przychodów.
W ocenie Ministra Finansów wypłacana najemcy kwota waloryzacji partycypacji i kaucji niewątpliwie związana jest z działalnością prowadzoną przez Skarżącą, tj. budową domów mieszkalnych i przychodami uzyskiwanymi z ich eksploatacji (najmu). Stanowi więc koszt uzyskania przychodów kształtujący dochód wolny od opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p., zgodnie z którym wolne od podatku są dochody m.in. towarzystw budownictwa społecznego uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi – w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi.
Minister Finansów stwierdził, że różnica między wpłaconą oraz wypłaconą kwotą partycypacji i kaucją dotyczącą lokali mieszkalnych, związana jest z gospodarką zasobami mieszkaniowymi, a więc stanowi koszt gospodarki tymi zasobami, wpływający na dochód zwolniony z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p. Nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącej, iż kwota różnicy jest kosztem uzyskania przychodu z lokat terminowych – odsetek naliczonych od ulokowanych środków z tytułu partycypacji i kaucji, ponieważ jest to przychód z działalności opodatkowanej (innej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi), pochodzący z kapitałów pieniężnych tj. środków zgromadzonych na oprocentowanej lokacie bankowej.
Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę zarzucając naruszenie:
– art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. przez uznanie, że kwota stanowiąca różnicę pomiędzy wysokością wpłaconej przez najemcę partycypacji i kaucji, a wysokością ich wypłaty po rozwiązaniu umowy najmu, nie stanowi kosztu uzyskania przychodu z lokat terminowych (odsetek naliczonych od ulokowanych środków z tytułu partycypacji i kaucji), w sytuacji gdy kwotę stanowiącą tę różnicę należy uznać za koszt uzyskania tegoż przychodu;
– art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p. przez bezpodstawne uznanie, że przychód z lokat terminowych w postaci odsetek naliczonych od ulokowanych środków z tytułu partycypacji i kaucji jest przychodem z działalności opodatkowanej (innej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi), w sytuacji gdy przychód z tych lokat należy zakwalifikować jako przychód z gospodarki zasobami mieszkaniowymi.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, Minister Finansów nie kwestionował racjonalności i celowości jej działania polegającego na umieszczaniu wpłacanych przez najemców kwot partycypacji i kaucji zabezpieczających na lokatach terminowych. Nie podważał również związku spornych wydatków (kwot waloryzacji) z działalnością gospodarczą prowadzoną przez Skarżącą. Sąd zgodził się z organem interpretacyjnym, że wpłaty partycypacyjne są formą wkładu wpłacanego przez przyszłego najemcę na budowę mieszkania, a kaucje służą jako gwarancja wykonania zobowiązania oraz jako odszkodowanie w sytuacji, gdy zobowiązanie nie zostanie wykonane. Zdaniem Sądu pierwszej instancji prawidłowo Minister Finansów zidentyfikował zatem kwoty waloryzacji jako koszt uzyskania przychodu z działalności podstawowej Skarżącej, tj. gospodarki zasobami mieszkaniowymi (budowy lokali mieszkalnych na wynajem). Kwoty waloryzacji nie powstają w związku z tworzeniem przez Skarżącą lokat terminowych i nie są to wydatki, jakie ponosi ona w celu uzyskania przychodu z tych lokat. Przeciwnie – to przychód w postaci odsetek, jaki przynoszą Skarżącej lokaty terminowe, może być przez nią przeznaczony na zwrot najemcom kwot partycypacji i kaucji powiększonych o należne im kwoty waloryzacji.
Koszty opisane przez Skarżącą we wniosku o wydanie interpretacji – kwoty waloryzacji – związane są bezpośrednio z jej przychodami, które w rezultacie przynoszą dochód zwolniony od podatku dochodowego, tj. dochód z gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Koszty te nie mogą natomiast pomniejszać przychodu z lokat terminowych.
Od powyższego wyroku pełnomocnik strony Skarżącej wniósł skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) zarzucił naruszenie prawa materialnego przez:
- błędną wykładnię art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez nieprawidłowe uznanie przez Sąd, iż kwota stanowiąca różnicę pomiędzy wysokością wpłaconej przez najemcę partycypacji i kaucji, a wysokością ich wypłaty po rozwiązaniu umowy najmu nie stanowi "kosztu uzyskania przychodu" uzyskanego z lokat terminowych (odsetek naliczonych od ulokowanych środków z tytułu partycypacji i kaucji), w sytuacji gdy kwotę stanowiącą tą różnicę należy uznać za koszt uzyskania przychodu uzyskanego z powyższych lokat terminowych;
- niewłaściwe zastosowanie tj. braku zastosowania art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p poprzez brak uznania przez Sąd, iż kwota stanowiąca różnicę pomiędzy wysokością wpłaconej przez najemcę partycypacji i kaucji, a wysokością ich wypłaty po rozwiązaniu umowy najmu stanowi kosztu uzyskania przychodu uzyskanego z lokat terminowych (odsetek naliczonych od ulokowanych środków z tytułu partycypacji i kaucji);
- błędną wykładnię tj. art. 17 ust. 1 pkt 44) u.p.d.o.p poprzez bezpodstawne uznanie przez Sąd, iż przychód uzyskany z lokat terminowych w postaci odsetek naliczonych od ulokowanych środków z tytułu partycypacji i kaucji jest przychodem z działalności opodatkowanej (innej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi), w sytuacji gdy przychód z lokat należy zakwalifikować jako przychód uzyskiwany z gospodarki zasobami mieszkaniowymi;
- niewłaściwe zastosowanie tj. braku zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 44) u.p.d.o.p poprzez brak uznania przez Sąd, iż przychód uzyskany z lokat terminowych w postaci odsetek naliczonych od ulokowanych środków z tytułu partycypacji i kaucji jest przychodem z działalności nieopodatkowanej (gospodarki zasobami mieszkaniowymi);
- błędną wykładnię tj. art. 17 ust. 1 pkt 44) u.p.d.o.p poprzez bezpodstawne uznanie przez Sąd, iż kwota stanowiąca różnicę pomiędzy wysokością wpłaconej przez najemcę partycypacji i kaucji, a wysokością ich wypłaty po rozwiązaniu umowy najmu jest kosztem z działalności nieopodatkowanej, w sytuacji gdy można ją uznać w związku z utworzeniem lokat pieniężnymi z kapitału pochodzącego z wpłaconych partycypacji i kaucji za koszt z działalności opodatkowanej;
- niewłaściwe zastosowanie tj. brak zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 44) u.p.d.o.p poprzez brak uznania przez Sąd, iż kwota stanowiąca różnicę pomiędzy wysokością wpłaconej przez najemcę partycypacji i kaucji, a wysokością ich wypłaty po rozwiązaniu umowy najmu jest kosztem z działalności opodatkowanej.
W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia wyroku: niezawarcie w nim dokładnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia - powyższe uchybienia w zakresie uzasadnienia wyroku uniemożliwiają jego kontrolę instancyjną i zbadanie na jakiej podstawie Sąd oddalił skargę.
Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz zasądzenie od Organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Strona nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że kwoty waloryzacji nie powstają w związku z tworzeniem przez Skarżąca lokat terminowych i nie są to wydatki, które ponosi w celu uzyskania przychodu z tych lokat. Autor skargi kasacyjnej akcentuje, że złożenie pieniędzy na lokatę służy zachowaniu zasobu mieszkaniowego TBS, jest zgodne z prawidłowym gospodarowaniem i służy bezpośrednio minimalizacji strat związanych z obowiązkiem zwrotu zwaloryzowanych kwot.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiot sprawy dotyczył ustalenia czy w związku z opodatkowaniem dochodów z lokat terminowych, tworzonych przez Skarżącą z środków finansowych (partycypacji i kaucji) wpłacanych przez partycypantów i najemców, można za podatkowy koszt uzyskania przychodu uznać kwotę waloryzacji, tj. różnicy pomiędzy wysokością wpłaconej przez najemcę partycypacji i kaucji, a wysokością jej wypłaty (jest ona wyższa), po rozwiązaniu umowy najmu?
Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. "Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1". Przepis ten wyraża ogólną zasadę, w świetle której o możliwości rozpoznania de facto kosztu ekonomicznego, jako kosztu podatkowego, decyduje jego związek z przychodem (ewentualnie z zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodu). Art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. wymienia nadto katalog tzw. kosztów negatywnych, które nawet mimo związku z przychodem, nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu. Wprawdzie użycie w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. zwrotu "w celu" oznacza, że nie zawsze wydatek przynieść musi skutek w postaci osiągnięcia przychodu, zachowania lub zabezpieczenia jego źródła, to jednak nie ulega wątpliwości, że podatnik podatku dochodowego od osób prawnych ma możliwość odliczenia od przychodów poniesionych pod warunkiem jednak, iż będą one miały związek z opodatkowaną działalnością (przychodem podatkowym). W sprawie nie jest sporne, że koszty generowane w celu uzyskania przychodów zwolnionych od podatku nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu. To samo dotyczy kosztów uzyskania przysporzeń, które nie stanowią przychodu podatkowego.
W istocie zatem rozstrzygnięcie zarysowanego wyżej spornego problemu wymaga odpowiedzi na pytanie, czy nadwyżka w stosunku do wypłaconej kwoty:
- stanowi koszt związany z przychodem uzyskanym w postaci odsetek od lokat terminowych dokonanych uprzednio przez TBS (chodzi o lokaty środków z partycypacji i kaucji) i takie jest stanowisko strony,
czy też
- stanowi koszt związany z gospodarką zasobami mieszkaniowymi, wpływający na powstanie dochodu zwolnionego z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p. (pogląd prezentowany przez Sąd pierwszej instancji i organ).
Stosownie do art. 17 ust. 1 u.p.d.o.p. wolne od podatku są m.in. dochody towarzystw budownictwa społecznego prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej, uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi - w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi.
Wprawdzie w praktyce gospodarczej bywa i tak, że pośród szerokiego katalogu kosztów uzyskania przychodów, podatnik ponosi koszty dotyczące przychodów ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym oraz koszty związane z przychodami z innych źródeł (zwolnionymi od podatku albo niepodlegającymi opodatkowaniu). W takim przypadku, dla ustalenia dochodu do opodatkowania, podatnik powinien rozdzielić koszty podatkowe na koszty związane z przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu, oraz koszty związane z przychodami ze źródeł, z których podatnik nie płaci podatku. Stosownie bowiem do art. 15 ust. 2 u.p.d.o.p. "Jeżeli podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu, oraz koszty związane z przychodami z innych źródeł, a nie jest możliwe ustalenie kosztów uzyskania przypadających na poszczególne źródła, koszty te ustala się w takim stosunku, w jakim pozostają przychody z tych źródeł w ogólnej kwocie przychodów". W świetle treści art. 15 ust. 2a u.p.d.o.p. zasadę tę stosuje się również w przypadku, gdy podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których część dochodów nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym albo jest zwolniona z tego opodatkowania.
Jednakowoż rozważania dotyczące ustalenia proporcji kosztów związanych z przychodami opodatkowanymi i nieopodatkowanymi pozostają poza realiami niniejszej sprawy, wyznaczonymi przez stan faktyczny oraz pytanie nakreślone we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji. Jeszcze raz przypomnieć wypada, że Spółka swój pogląd o możliwości rozpoznania wypłaconej nadwyżki waloryzacyjnej (od kaucji i partycypacji) wiąże z opodatkowanymi przychodami w postaci oprocentowania lokat terminowych.
W punkcie wyjścia zauważyć wypada, że w świetle art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2013 r., poz. 255 ze zm., dalej "u.p.b.m.") przedmiotem działania Towarzystwa [...] jest budowanie domów mieszkalnych i ich eksploatacja na zasadach najmu. Towarzystwo może również (ust. 2): 1) nabywać budynki mieszkalne; 2) przeprowadzać remonty i modernizację obiektów przeznaczonych na zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych na zasadach najmu; 3) wynajmować lokale użytkowe znajdujące się w budynkach towarzystwa; 4) sprawować na podstawie umów zlecenia zarząd budynkami mieszkalnymi i niemieszkalnymi niestanowiącymi jego własności, z tym że powierzchnia zarządzanych budynków niemieszkalnych nie może być większa niż powierzchnia zarządzanych budynków mieszkalnych; 5) prowadzić inną działalność związaną z budownictwem mieszkaniowym i infrastrukturą towarzyszącą.
Stosownie do art. 29a ust. 1 u.p.b.m. "Osoba fizyczna może zawrzeć z towarzystwem umowę w sprawie partycypacji w kosztach budowy lokalu mieszkalnego, którego będzie najemcą". W art. 29a ust. 3 zd. 1 tej ustawy przewidziano zasady zwrotu kwoty partycypacji (w przypadku zakończenia najmu i opróżnienia lokalu) z uwzględnieniem waloryzacji wskazanej w zd. 1 ("W dniu zwrotu kwota partycypacji powinna odpowiadać kwocie stanowiącej odsetek aktualnej wartości odtworzeniowej lokalu równy udziałowi wniesionej przez najemcę kwoty partycypacji w kosztach budowy lokalu"). Z kolei norma zawarta w art. 32 u.p.b.m. przewidywała możliwość wprowadzenia do umowy najmu obowiązek wpłacenia przez najemcę kaucji zabezpieczającej na pokrycie należności z tytułu najmu, istniejących w dniu opróżnienia lokalu. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150 ze zm.), zwrot zwaloryzowanej kaucji następuje w kwocie iloczynowej kwoty miesięcznego czynszu obowiązującego w dniu zwrotu kaucji i krotności czynszu przyjętej przy pobieraniu kaucji, jednak w kwocie nie niższej niż kaucja pobrana.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wypłata spornej nadwyżki związana jest bezposrednio z prowadzoną przez TBS działalnością, wynikającą z treści art. 27 u.p.b.m., jaką jest m.in. budowa domów mieszkalnych i uzyskiwanymi przychodami z ich eksploatacji na zasadach najmu.
Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający podziela pogląd zawarty w wyroku NSA z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II FSK 1348/16, że "Wypłata kwoty waloryzacji kaucji mieszkaniowej związana jest z działalnością w zakresie gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Stanowi ona więc koszt gospodarki zasobami mieszkaniowymi, wpływający na ustalenie dochodu z gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Dochód ten w przypadku przeznaczenia go na cele związane z utrzymaniem istniejących zasobów mieszkaniowych wolny jest od opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p."
Podobny wniosek odnieść należy do nadwyżki powstałej w wyniku waloryzacji kwot partycypacyjnych. Nadwyżka ta odpowiada zmianom wartości odtworzeniowej lokalu jakie nastąpiły w przedziale czasowym od dokonania wpłaty do jej zwrotu.
Żadną miarą natomiast wypłacanych nadwyżek wynikających z waloryzacji kaucji, jak też partycypacji nie można wiązać z opodatkowanymi przychodami z terminowych lokat dokonywanych przez najemców wpłat kaucji i partycypacji. Przysporzenie w postaci odsetek od kapitału jest w istocie pochodną ulokowania określonych kwot otrzymanych od najemców. Środki te związane są wprawdzie z prowadzoną przez TBS działalnością w postaci gospodarki zasobami mieszkaniowymi, lecz zachowują – z powodu dokonanej operacji finansowej – autonomiczny (odrębny) charakter. Jeżeli zatem odsetki, o których mowa, kwalifikujemy jako dochód powstały z tytułu posiadania i zarządzania środkami pieniężnymi, to nie można uznać ich jednocześnie za dochód z gospodarowania czy też zarządzania zasobami mieszkaniowymi (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2013r., sygn. akt II FSK 2091/11). Rację przyznać zatem wypada Sądowi pierwszej instancji, że kwoty waloryzacji nie powstają w związku z tworzeniem przez Skarżącą lokat terminowych i nie są to wydatki, jakie ponosi ona w celu uzyskania przychodu z tych lokat.
Reasumując, po analizie zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, że wyrok WSA w Warszawie, wbrew stanowisku Autora skargi kasacyjnej, nie narusza przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw i jako taka została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło