II FSK 1691/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas (spr.), Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia WSA (del.) Artur Kot, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Op 495/17 w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 9 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie kary porządkowej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Op 495/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w sprawie ze skargi M. L. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 9 października 2017 r. w przedmiocie nałożenia kary porządkowej. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od ww. wyroku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu zaskarżył go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o rozpoznanie skargi, jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu zwrotu poniesionych przez organ podatkowy niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, a także o dopuszczanie jako dowodu uzupełniającego z dokumentu: wydruku z dnia 4 kwietnia 2018 r. z systemu S. pt. "Dane identyfikacyjne i adresowe osoby fizycznej" na okoliczność potwierdzenia, że skarżąca dokonała aktualizacji danych rejestracyjnych dopiero w dniu 22 lutego 2018 r. wskazując jako adres zamieszkania (adres rejestracyjny) [...], skargę kasacyjną opierając na przesłankach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2017 r., poz.1369 ze zm.) dalej w skrócie: "p.p.s.a.", a to: I. 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 113 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151 oraz art. 153 p.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie przez Sąd pierwszej instancji postanowienia organu drugiej instancji, podczas gdy rozstrzygnięcie organu nie było dotknięte wadami wskazanymi przez Sąd - przy braku naruszeń przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym m.in. art. 262 § 1 pkt 1, art. 156 § 1 i 2, art. 159 § art. 122 i art. 187 § 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), dalej też w skrócie: "O.p." w zw. z art. 25 ustawy Kodeks cywilny - w konsekwencji prezentując nieprawidłowe wskazania dla organu podatkowego co do dalszego postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 113 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 i 3 O.p. w zw. z art. 25 ustawy Kodeks cywilny, poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku nieuprawnionej w stanie faktycznym sprawy oceny zaskarżonego postanowienia organu podatkowego drugiej instancji oraz zastosowanego przez organy podatkowe art. 262 § 1 pkt 1 poprzez przyjęcie, że organy błędnie lub co najmniej przedwcześnie przyjęły jako adres zamieszkania skarżącej adres: [...], gdy tymczasem miejsce zamieszkania skarżącej organ podatkowy ustalił z urzędu na podstawie posiadanych rejestrów - w konsekwencji prezentując nieprawidłowe wskazania dla organu podatkowego co do dalszego postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy; II. 3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., tj. przepisów prawa materialnego art. 262 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie w ustalonym przez organy podatkowe stanie faktycznym sprawy, w sytuacji gdy skarżąca została prawidłowo wezwana i mimo obowiązku złożenia zeznań w charakterze świadka bez nieuzasadnionej przyczyny nie stawiła się w wyznaczonym miejscu i terminie po kilkukrotnym uprzednim wzywaniu przez organ; 4. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., tj. przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 1 i 2, art. 8a ust. 1 oraz art. 14a ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 869) w zw. z art. art. 25 ust. 1 pkt 2 oraz 35 ust. 1, 2 i 3 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o KAS (Dz. U. z 2016 r., poz. 1947) poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że dane figurujące w urzędowych rejestrach, które są także prowadzone w systemach teleinformatycznych nie mogą stanowić podstawy uznania, że wskazany w nich adres zamieszkania (adres rejestracyjny) jest aktualny na potrzeby wezwania świadka do stawiennictwa w celu przesłuchania w związku z wykonywaniem przez organ KAS - Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu zadań ustawowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 156 § 1 O.p. wezwany jest obowiązany do osobistego stawienia się tylko na obszarze województwa, w którym zamieszkuje lub przebywa. Z przepisem tym związany jest § 2 tego artykułu, w myśl którego, jeżeli właściwym miejscowo do rozpatrzenia sprawy jest organ podatkowy mający siedzibę na obszarze województwa innego niż określone w § 1, osoba obowiązania do osobistego stawienia się może zastrzec, że chce stawić się przed organem właściwym do rozpatrzenia sprawy. Z kolei w myśl art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Co do miejsca przebywania Kodeks cywilny nie stanowi żadnej definicji, natomiast wykładnia tego przepisu, zgodnie z poglądami orzecznictwa, jak i doktryny prowadzi do wniosku, że składniki miejsca zamieszkania, integralnie ze sobą powiązane to element obiektywny (corpus), czyli pobyt stały w jednej miejscowości oraz subiektywny (animus) przejawiający się w postaci uzewnętrznionego zamiaru, woli tego pobytu. Dopiero łączne występowanie tych dwóch elementów pozwala na stwierdzenie, że dana miejscowość jest tą, w której koncentruje się centrum życiowej aktywności danej osoby, jej interesy osobiste i majątkowe (za wyrokiem NSA z dnia 5 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3679/14, dostępny, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie przesądzające znaczenie dla rozstrzygnięcia mają liczne wątpliwości związane z ustaleniem miejsca zamieszkania skarżącej, które doprowadziły Sąd pierwszej instancji do konstatacji, iż przyjęcie przez organ, że miejscem zamieszkania skarżącej był [...], jest stwierdzeniem co najmniej przedwczesnym. Wątpliwości w tym zakresie nie udało się skutecznie podważyć w skardze kasacyjnej, toteż podzielić należy stanowisko WSA w Opolu, iż zaskarżone postanowienie winno było zostać uchylone. Przedmiotowe wątpliwości to m.in. okoliczność, iż wydruk danych identyfikacyjnych i adresowych, o którym pisze Sąd na s. 8 uzasadnienia wyroku, jako "adres zameldowania" podaje adres w P. Ta kwestia jest w zasadzie pomijana w skardze kasacyjnej. Już sam fakt zmiany adresu w piśmie z dnia 18 kwietnia 2017 r. powinien wzbudzić uwagę organu co do wymogu, jaki przewiduje ww. art. 156 O.p. Właściwie przeważająca część argumentacji podnoszonej w skardze kasacyjnej dotyczy wydruku z systemu S., który potwierdzać ma stanowisko przyjęte przez organy. Tymczasem NSA nie uznał za uzasadnione przeprowadzenie przedmiotowego dowodu uzupełniającego z dokumentów. Wyjaśnić trzeba przy tym, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym odmiennego ustalania stanu faktycznego sprawy (tak np. NSA w wyroku z dnia 10 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2257/15; NSA w wyroku z dnia 19 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2290/15; NSA w wyroku z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 1/17). Postępowanie przed sądami administracyjnymi ma na celu kontrolę prawidłowości zebranego materiału dowodowego, dokonania na jego podstawie ustaleń stanu faktycznego sprawy oraz wykładni i zastosowania przepisów prawa. W przypadku, gdy organy administracyjne nie zgromadziły w aktach danej sprawy istotnego (a tak uważa strona skarżąca kasacyjnie) dokumentu, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełnić postępowania dowodowego, ponieważ prowadziłoby to do sytuacji, w której to sąd administracyjny po raz pierwszy ustalałby prawidłowy stan faktyczny sprawy, a nie jedynie kontrolował prawidłowość jego ustalenia. Celem zaś postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego danej sprawy ale ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa. Taka też był zasadnicza wada, jakiej WSA dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu: brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy (s. 9 uzasadnienia wyroku). Odpowiedzią na tego typu rozstrzygnięcie nie może być próba uzupełnienia tych ustaleń w toku instancji kasacyjnej. Stąd dowód nie został dopuszczony, zaś stanowisko Sądu pierwszej instancji uznać należało za prawidłowe. Powyższe odpowiada też na wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej, które wobec ww. zapatrywania nie mogły zasługiwać na uwzględnienie. Zatem, wbrew zarzutom wskazanym w skardze kasacyjnej, zaskarżony wyrok WSA jest prawidłowy i odpowiada obowiązującym przepisom prawa. Dlatego skargę kasacyjną należało na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalić. ----------------------- 4