II FSK 2062/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Cezary Koziński, Protokolant Maja Fabrowska, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 105/14 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 24 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 105/14, mocą którego oddalono skargę A. S. (dalej: skarżący, strona) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 grudnia 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 28 kwietnia 2003 r., obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne miesiące 2000 r. i 2001 r. W dniu 12 kwietnia 2010 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. (dalej: dyrektor oddziału ZUS) wystawił kolejne tytuły wykonawcze i następnie, działając jako organ egzekucyjny, dokonał na podstawie art. 79 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954, ze zm., dalej: u.p.e.a.) zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu doręczono skarżącemu 14 kwietnia 2010 r. W piśmie z dnia 19 kwietnia 2010 r. skarżący zwrócił się do dyrektora oddziału ZUS o "anulowanie przysłanych tytułów wykonawczych", podnosząc, "że ciążący na nim obowiązek został wykonany, cała bowiem zaległość była spłacana w comiesięcznych ratach". Dyrektor oddziału ZUS, zakwalifikował je jako zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. umorzył postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazał, że niedopuszczalne jest egzekwowanie tej samej należności w dwóch równolegle prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych i w związku z tym umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr: (...), od (...) do (...), od (...) do (...) oraz od (...) do (...). Strona zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie podnosząc, że ciążący na niej obowiązek został wykonany. Tymczasem, organ egzekucyjny wystawił kolejne tytuły wykonawcze, obejmujące te same zaległości i wszczął wobec niej postępowanie egzekucyjne, w ramach którego ponownie egzekwował już uregulowane należności. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia 24 grudnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie dyrektora oddziału ZUS. Wyrokiem z dnia 23 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 400/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie. W ocenie sądu pierwszej instancji postanowienie to naruszało ogólne przepisy o postępowaniu administracyjnym wyrażone w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm., dalej: k.p.a.), w tym przede wszystkim zasadę legalizmu (art. 6 k.p.a.), praworządności, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz informowania stron (art. 9 k.p.a.) w szczególności przez wadliwe uzasadnienie, ale także niejasne brzmienie osnowy postanowienia. Od powyższego orzeczenia zarówno skarżący jak i Dyrektor Izby Skarbowej wnieśli skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 89/12, stwierdził, że zarzuty sformułowane w obydwu skargach kasacyjnych są zasadne, więc uchylił w całości zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podkreślił, że stopień niespójności uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji, jak też jego niedostosowanie do materiału zgromadzonego w aktach sprawy, są na tyle znaczne i oczywiste, że pozwalają mówić o uchyleniu się od kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po ponownym rozpoznaniu sprawy stwierdził, że przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. utrzymujące w mocy postanowienie dyrektora oddziału ZUS – umarzające na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr (...) oraz od (...) (zarzut wykonania obowiązku objętego innymi tytułami wykonawczymi o nr (...) został uwzględniony na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. odrębnym postanowieniem dyrektora oddziału ZUS). Z akt sprawy wynika, że prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr: (...) oraz (...), zostało umorzone przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 26 października 2010 r., na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. ze względu na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. W ocenie sądu dyrektor oddziału ZUS oraz Dyrektor Izby Skarbowej w W. słusznie wskazali, że niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wymienionych w osnowie zaskarżonego postanowienia tytułów wykonawczych. Doszło bowiem do niesłusznego objęcia postępowaniem egzekucyjnym należności za okres dochodzony na podstawie uprzednio wystawionych tytułów wykonawczych. Egzekucja tego samego obowiązku w toku dwóch równolegle prowadzonych postępowań egzekucyjnych jest niedopuszczalna. Sąd dodał, że pozostałe zarzuty zawarte w skardze nie dotyczą przedmiotowej sprawy, lecz innych równolegle prowadzonych postępowań sądowych. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił naruszenie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 1 § 2, w zw. z art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), w zw. z art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przez niezastosowanie, bowiem sąd zamiast "poinstruować w uzasadnieniu, że nastąpiło wykonanie świadczenia (...) stwierdził tylko że w sprawie istnieje duży bałagan i nakazał organowi I instancji ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego". Ponadto zarzucił naruszenie art. 190 p.p.s.a. przez nieustosunkowanie się w całości do wskazań i ustaleń poczynionych przez NSA. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., poza wskazanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione w sposób spełniający wymogi wynikające z regulacji prawnych art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a. Orzekając uprzednio w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 89/12, nie przedstawił wykładni prawa sensu stricto, o której mowa w przywołanym powyżej przepisie. Sąd ten, uchylając zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdził, że stopień niespójności uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji, jak też jego niedostosowanie do materiału zgromadzonego w aktach sprawy, są na tyle znaczne i oczywiste, że pozwalają mówić o uchyleniu się od kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Wskazał ponadto na pominięcie w rozważaniach sądu części zarzutów strony dotyczących wykonania zobowiązania z uwagi na wpłatę dokonaną 1 kwietnia 2009 r., co także stanowiło podstawę zasadnych zarzutów skargi kasacyjnej. Powyższe wskazuje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawił przesądzającej w sprawie wykładni prawa. Zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a. nie mógł być zatem uwzględniony. Niezasadny jest także zarzut kasacyjny naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 1 § 2, w zw. z art. 3 § 2 p.u.s.a., w zw. z art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 133 § 1 p.p.s.a. przez niezastosowanie, bowiem sąd zamiast "poinstruować w uzasadnieniu, że nastąpiło wykonanie świadczenia (...) stwierdził tylko że w sprawie istnieje duży bałagan i nakazał organowi I instancji ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego". Wnoszący skargę kasacyjną pomija całkowicie okoliczność, że jego skarga do Sądu pierwszej instancji dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora ZUS w W., w którym umorzono postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, zarzut wykonania obowiązku został uwzględniony na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. odrębnym postanowieniem. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy nie była kwestia zasadności zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), a umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.). Na marginesie można jedynie wskazać, że Sąd pierwszej instancji wyraźnie podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Dyrektor Izby Skarbowej w W., po przeanalizowaniu akt sprawy zasadnie stwierdził, że faktycznie doszło do niesłusznego objęcia postępowaniem egzekucyjnym należności za okres dochodzony na podstawie uprzednio wystawionych tytułów wykonawczych. Z tych powodów, skargę kasacyjną, jako pozbawioną dostatecznych – adekwatnych do sprawy – podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało oddalić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.