II FSK 459/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Go 496/11 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 19 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia 1) odrzucić skargę kasacyjną, 2) zwrócić od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim) na rzecz Z. K. kwotę 3.269 (słownie: trzy tysiące dwieście sześćdziesiąt dziewięć) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. II FSK 459/12 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Go 496/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 19 maja 2011 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona wniosła skargę kasacyjną, domagając się, w oparciu o art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270; dalej: "p.p.s.a."), uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie na podstawie art. 176 p.p.s.a. uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ, który wydał zaskarżony wyrok oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W podstawach skargi kasacyjnej strona wskazała na naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 14 ust. 1 i ust. 1 c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.: Dz.U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) i art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U.2011., Nr 177, poz.1054) oraz przepisów postępowania: art. 187 § 1 w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę kasacyjną należy odrzucić. Zgodnie z dyspozycją art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z ugruntowanego już orzecznictwa NSA wynika, iż wymagania formalne dotyczące skargi kasacyjnej można podzielić na dwie kategorie: pierwszą tworzą wymagania o charakterze formalnym, związane z koniecznością wypełnienia przez wnoszącego pismo wymagań wskazanych przykładowo w art. 45, art. 46 p.p.s.a., zaś drugą - wymagania o charakterze konstrukcyjnym, przewidziane wyłącznie dla skargi kasacyjnej (art. 176 p.p.s.a.). Podział ten ma zasadnicze znaczenie w kwestii usunięcia ewentualnych braków pisma – o ile pierwsza kategoria wymagań ma w przypadku ich niespełnienia charakter usuwalny, o tyle brak spełnienia kryteriów materialnych ma charakter nieusuwalny (por. J. Drachal, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, str. 598). W konsekwencji oznacza to, iż nie dopełnienie lub nieprawidłowe dopełnienie tych kryteriów skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej – ustawa nie przewiduje trybu usuwania braków skargi kasacyjnej w zakresie tych wymogów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może więc skargi kasacyjnej uzupełniać, interpretować. Podkreślenia wymaga również fakt, iż redakcja skargi kasacyjnej nie może stwarzać wątpliwości interpretacyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2008 r., II FSK 876/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z brzmieniem art. 183 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Przepis ten oznacza między innymi to, że sąd kasacyjny związany jest zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim orzeczeń (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2004 r., GSK 10/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga kasacyjna jest zatem najbardziej sformalizowanym środkiem prawnym przewidzianym treścią ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i aby mogła zostać rozpoznana musi odpowiadać wymogom zawartym w cytowanym przepisie. Ustawodawca , mając na względzie ochronę strony przed ryzykiem niewłaściwego, nieprecyzyjnego sformułowania skargi kasacyjnej, uniemożliwiającego jej rozpoznanie, wprowadził z pewnymi wyjątkami (niemającymi zastosowania w tej sprawie), w art. 175 § 1 p.p.s.a. tzw. przymus adwokacko-radcowski przy jej sporządzaniu, który ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu zarówno merytorycznego, jak i formalnego. Warto również zaznaczyć, że Trybunał Konstytucyjny zwracał w swoim orzecznictwie uwagę na szczególną rolę profesjonalnego pełnomocnika przy dokonywaniu tych czynności. Przykładowo w wyroku z dnia 12 września 2006 r., sygn. akt SK 21/05 (OTK-A 2006/8/103) zaznaczył, że adwokat i radca prawny, który otrzymał pełnomocnictwo do wniesienia skargi kasacyjnej ponosi odpowiedzialność za prawidłowe jej sporządzenie tak, aby sporządzona skarga nie została odrzucona. W konsekwencji to do wnoszącego skargę kasacyjną profesjonalnego pełnomocnika należy precyzyjne sformułowanie wniosków kasacyjnych, bowiem braki w tym zakresie nie podlegają konwalidacji. Wracając na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż pismo wniesione przez pełnomocnika skarżącego nie spełnia wszystkich wymogów przewidzianych przez ustawodawcę w dyspozycji art. 176 p.p.s.a. Przede wszystkim brak jest w tym piśmie wniosków kasacyjnych odnoszących się do zaskarżonego wyroku. Sformułowane przez autora skargi kasacyjnej wnioski jednoznacznie odnoszą się wyłącznie do zaskarżonej decyzji – w pierwszych z nich wniesiono o "uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie", ewentualnie strona postulowała o "uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ, który wydał zaskarżony wyrok". Tymczasem terminu "organ" ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi używa wyłącznie w odniesieniu do jednej ze stron postępowania (por. art. 32 czy art. 51 p.p.s.a.), w odniesieniu do podmiotu wydającego wyrok używa natomiast konsekwentnie określenia "sąd" (por. art. 132, art.173 § 1 p.p.s.a.). Zwrócić należy również uwagę, że powołana podstawa prawna powyżej cytowanych wniosków, tj. art. 173 § 1 i art. 176 p.p.s.a. nie mogą zostać uznane za precyzujące w dostateczny sposób oczekiwań strony co do rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy. Art. 173 § 1 p.p.s.a. wskazuje bowiem, że od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, zaś drugi z powołanych przepisów wskazuje na konieczne elementy konstrukcyjne pisma procesowego, jakim jest skarga kasacyjna. Skoro skarga kasacyjna pozbawiona jest wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, to należało uznać, iż jest ona niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.