II FSK 519/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 269/14 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. K. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 269/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę J. K. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2013 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w skardze wniesionej do sądu administracyjnego skarżący zakwestionowali decyzję podatkową adresowaną do J. K. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lutego 2014 r. wezwano skarżących do usunięcia braków formalnych skargi poprzez: 1) określenie interesu prawnego w złożeniu skargi na tę decyzję, względnie wskazanie czy występują oni w imieniu J. K., a jeżeli tak to o nadesłanie pełnomocnictwa do działania w jego imieniu, 2) podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, - w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłki zawierające wezwania zostały doręczone skarżącym w dniu 24 lutego 2014 r. Skarżący nie uzupełnili wskazanych braków skargi. Mając powyższe na uwadze, Sąd odrzucił złożoną skargę w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), argumentując, iż J. K. i W. K. nie byli uprawnieni do złożenia skargi, bowiem nie wykazali interesu prawnego związanego z zaskarżoną decyzją i nie wykazali istnienia umocowania do działania w imieniu J. K. Ponadto, mimo stosowanego wezwania, nie podali wartości przedmiotu zaskarżenia. W skardze kasacyjnej J. K. wniosła o uchylenie powyższego postanowienia w całości oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 1, art. 9 i art. 112 k.p.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia, w sytuacji, gdy organ w sposób niepełny – a co za tym idzie – nieprawidłowy pouczył skarżącą o terminie wniesienia skargi, gdyż w pouczeniu nie zawarł informacji o konieczności podania wartości przedmiotu zaskarżenia, sposobu jej obliczania, jak również żadnych bliższych informacji dotyczących konieczności przedłożenia pełnomocnictwa i określenia interesu prawnego; 2. art. 46 § 3, art. 50 § 1, art. 47 § 1 pkt 3 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na brak wykazania umocowania lub interesu prawnego, w sytuacji, gdy do akt sprawy administracyjnej załączone było pełnomocnictwo, a zatem było uprzednio przedłożone, a interes prawny wynikał z przedłożonych dokumentów i podanych okoliczności faktycznych; 3. art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 215 § 1 i art. 216 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na brak podania wartości przedmiotu zaskarżenia, w sytuacji, gdy nie była ona w niniejszej sprawie wymagana. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwracano uwagę na nieprawidłowości w pouczeniu zawartym w decyzji podatkowej co do wymogów zaskarżenia, fakt zalegania w aktach administracyjnych pełnomocnictwa dla W. K. udzielonego przez J. K. oraz okoliczność, że skarżący jako rodzice podatnika są jego potencjalnymi spadkobiercami, co decyduje o istnieniu interesu prawnego we wniesieniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy ustosunkować się do zarzutu wskazującego na brak prawidłowego pouczenia strony przez organ w związku z pominięciem informacji dotyczących wniesienia skargi, tj. informacji o konieczności sprecyzowania w piśmie wartości przedmiotu zaskarżenia, a także obowiązku określenia interesu prawnego lub przedłożenia pełnomocnictwa. Podnoszone w tym zakresie twierdzenia autora skargi kasacyjnej trzeba ocenić jako całkowicie chybione. Podkreślenia przede wszystkim wymaga, że zupełnie nietrafne pozostaje powoływanie w tym kontekście przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 107 § 1, art. 9 czy art. 112), a więc ustawy, która w ogóle nie znajdowała w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Postępowanie organów podatkowych jest bowiem przedmiotem regulacji zawartej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Sama już zatem nieprawidłowa konstrukcja przedmiotowego zarzutu wyklucza możliwość jego merytorycznej oceny i rozważania argumentów przywołanych na jego poparcie. Niezależnie od powyższego zauważyć należy – co zdaje się ignorować strona – że bezpośrednią przyczyną odrzucenia skargi nie były uchybienia w jej wniesieniu (dotyczące trybu czy terminu zaskarżenia) spowodowane rzekomym błędnym i niewyczerpującym pouczeniem organu, lecz niewypełnienie wezwania do uzupełnienia braków skargi. Choć wezwanie skarżących do podania wartości przedmiotu zaskarżenia było nieuzasadnione, w sytuacji, gdy przedmiotem skargi pozostawała decyzja wydana w trybie art. 254 Ordynacji podatkowej (od której pobierany jest wpis stały), to nie sposób podważyć, jak usiłuje to uczynić skarżąca, ani zasadności, ani prawidłowości skierowanego do małżonków wezwania sądowego w pozostałym zakresie. Wobec wniesienia skargi przez podmioty inne niż adresat decyzji podatkowej (inne niż strona postępowania podatkowego), przewodniczący w sposób usprawiedliwiony wezwał skarżących – w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. - do usunięcia braków formalnych skargi, domagając się wskazania interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji, względnie przedłożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu J. K. (podatnika) (zob. zarządzenie z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 269/14 – k. 1 akt sądowych). Wątpliwości nie nasuwa również treść przesłanego do strony wezwania z dnia 18 lutego 2014 r., w którym jasno sprecyzowano żądanie, zakreślono precyzyjnie termin wykonania wezwania i konsekwencje nieusunięcia braków w przewidzianym terminie - rygor odrzucenia skargi (zob. k. 8 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przy tym stanowiska autora skargi kasacyjnej jakoby wystarczające było pełnomocnictwo załączone do akt podatkowych. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że w świetle art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa i nie zwalnia go z tego obowiązku wcześniejsze złożenie dokumentu potwierdzającego umocowanie do akt administracyjnych (zob. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 1004/11; z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 654/13 i z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 490/14 – treść orzeczeń dostępna na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadmienić przy tym należy, że o konieczności załączenia stosownego pełnomocnictwa do skargi (w przypadku jej wnoszenia przez osobę umocowaną) informowano nie tylko w wezwaniu sądowym, ale już w pouczeniu zawartym w decyzji podatkowej (zob. k. 116v akt podatkowych). Ponadto wbrew sugestiom strony prezentowanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, interesu prawnego w zaskarżeniu rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie nie można wywieść z samego faktu istnienia między podatnikiem (synem), a osobą wnoszącą skargę (matką) pokrewieństwa, które ma wpływ na potencjalne jedynie ustalenie kręgu spadkobierców ustawowych J. K. Same stosunki rodzinne istniejące między adresatem aktu organu administracji publicznej, a innymi podmiotami nie świadczą jeszcze o istnieniu po stronie tych podmiotów jakiegokolwiek interesu prawnego warunkującego dopuszczalność zaskarżenia decyzji zapadłej względem jednego z członków rodziny (zob. art. 50 § 1 p.p.s.a.). W świetle przedstawionych uwag Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się podstaw uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braków wskutek niewskazania uprawnienia do wniesienia środka zaskarżenia. Mimo skierowania do strony odpowiedniego wezwania sądowego, pozostała ona całkowicie bierna, co obligowało Sąd do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i 6 p.p.s.a. Z tych względów skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 184 p.p.s.a. W odniesieniu do wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wyjaśnienia wymaga, że stosownie do art. 250 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w przypadku pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy wynagrodzenie przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia przez wojewódzki sąd administracyjny (zob. postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13 oraz wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., GSK 1412/04 – treść orzeczeń dostępna w CBOSA).