II FSK 864/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędzia WSA del. Teresa Porczyńska (spr.), Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 lutego 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 1517/06 w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 11 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. oraz odsetek za zwłokę od niewpłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych postanawia oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 lutego 2007 r. (I SA/Gl 1517/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę G. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 11 września 2006 r. nr PB_II_1/4117-0010/06/3 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż skargę w imieniu skarżącej złożył K. P., dołączając do pisma pełnomocnictwo udzielone przez G. J. w dniu 3 lipca 2000 r., poświadczone notarialnie za zgodność z oryginałem. Ponieważ przedstawione przez K. P. dokumenty mające wykazać jego umocowanie do wniesienia skargi wzbudziły wątpliwości Sądu (sporządzenie pełnomocnictwa w języku polskim wobec amerykańskiego notariusza, na nieurzędowym papierze) zarządzeniem z dnia 17 listopada 2006 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa z podpisem urzędowo poświadczonym oraz podanie aktualnego miejsca zamieszkania strony. W odpowiedzi na wezwanie K. P. nadesłał taki sam dokument pełnomocnictwa, jak poprzednio oraz poświadczenie zameldowania skarżącej na pobyt stały. Powołując treść art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) Sąd pierwszej instancji wskazał, iż obowiązkiem pełnomocnika jest dołączenie do akt sprawy, przy pierwszej czynności procesowej, pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy lub wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa, z tym że sąd w razie wątpliwości może zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Następnie wyjaśniono, iż poświadczenia takiego dokonują notariusze, w myśl art. 96 pkt 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.), zaś za granicą czynności tego rodzaju wykonywane są przez konsulów, stosownie do art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 215, poz. 1823 ze zm.). Dokonując analizy art. 88 i art. 85 § 1 Prawa o notariacie Sąd stwierdził, iż niezależnie od tego czy dokument został podpisany w obecności osoby zaufania publicznego, czy też pod jej nieobecność, dla stwierdzenia autentyczności podpisu złożonego na dokumencie konieczny jest osobisty kontakt osoby podpisującej dokument z notariuszem bądź konsulem, którzy mają wówczas obowiązek sprawdzić tożsamość tej osoby. W rozpoznawanej sprawie Sąd ocenił, iż pełnomocnik, w ustawowym terminie, nie uzupełnił braku formalnego skargi w postaci złożenia pełnomocnictwa procesowego z podpisem urzędowo poświadczonym. Za uzupełnienie tego braku nie uznano bowiem nadesłania uwierzytelnionego przez notariusza odpisu pełnomocnictwa sporządzonego w dniu 30 listopada 2003 r. na podstawie dokumentu okazanego nie przez skarżącą. Sąd dodatkowo wyjaśnił, iż uwierzytelnienie odpisu dokumentu nie jest tym samym co notarialne poświadczenie podpisu złożonego na tym dokumencie, oznacza bowiem jedynie potwierdzenie zgodności kopii przedstawionego notariuszowi pisma z jego oryginałem. Tym samym uwierzytelnienie odpisu pełnomocnictwa nie dowodzi autentyczności podpisu mocodawcy. W związku z wątpliwościami co do autentyczności pełnomocnictwa udzielonego przez G. J. Sąd uznał, iż K. P. winien był przedstawić w terminie do uzupełnienia braków skargi, urzędowy dokument (notarialny, bądź konsularny), z którego wynikałoby, że skarżąca, celem poświadczenia autentyczności jej podpisu miała styczność z notariuszem bądź w wypadku przebywania za granicą z konsulem Rzeczypospolitej Polskiej oraz że wobec jednej z tych osób złożyła stosowne oświadczenie. Ponieważ dokument taki nie został złożony Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucono naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 36 w związku z art. 37, art. 40, art. 46 § 3, art. 57 § 1 i art. 58 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że złożona skarga była dotknięta brakami w postaci nieprzedłożenia w terminie, przez pełnomocnika, umocowania do reprezentacji skarżącej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 2. art. 40 p.p.s.a. w związku z art. 95 i następne Kodeksu cywilnego oraz art. 86 i następne Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 12 Prawa prywatnego międzynarodowego wskutek uznania, że pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą synowi – K. P., a poświadczone przez notariusza, zgodnie z przepisami prawa amerykańskiego, nie spełniało warunków oryginalnego dokumentu i nie dowodziło autentyczności podpisu mocodawcy. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Uzasadniając podniesione zarzuty argumentowano, iż Sąd pierwszej instancji nie wskazał dlaczego nie uznał skuteczności odpisu przedłożonego pełnomocnictwa, uwierzytelnionego przez notariusza amerykańskiego i polskiego. W ocenie autora skargi kasacyjnej nie istniały podstawy do podważania ważności pełnomocnictwa udzielonego w 2000 r., co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Podkreślono też, iż uwierzytelniony przez polskiego notariusza odpis pełnomocnictwa złożony przez K. P. odpowiadał wymogom ustawowym. Wnoszący skargę kasacyjną podniósł również, iż w świetle art. 12 Prawa prywatnego międzynarodowego należało uznać, iż pełnomocnictwo udzielone przed notariuszem amerykańskim, zgodnie z prawem tego kraju, wywołuje takie same skutki, jak pełnomocnictwo udzielone przed notariuszem krajowym. Ponadto zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia faktu, iż K. P. złożył skargę zgodnie z interesem G. J. Wskazywał także, iż ani przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani normy kodeksu cywilnego, czy kodeksu postępowania cywilnego nie uzależniają skuteczności pełnomocnictwa od posiadania przez pełnomocnika wiedzy o faktycznym miejscu pobytu mocodawcy. Podał, że inne sądy administracyjne nie dostrzegły wadliwości takiego pełnomocnictwa. W konkluzji stwierdzono, iż pełnomocnictwo złożone do akt sądowych spełniało warunki określone w art. 36 p.p.s.a., wobec czego odrzucenie skargi naruszało art. 36 i art. 37 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Rozpatrując zasadność niniejszej skargi kasacyjnej należy na wstępie wskazać na nieprawidłowości w sformułowaniu podstaw kasacyjnych, bowiem uniemożliwiają one Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do niektórych z podniesionych zarzutów. Negatywnie bowiem należy ocenić wskazanie przez autora skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji naruszył "w szczególności" powołane przepisy postępowania sądowoadministracyjnego. Sformułowanie takie sugeruje, iż w ocenie strony Sąd I instancji naruszył również inne nie wymienione w petitum skargi kasacyjnej przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a." związany jest granicami skargi kasacyjnej, stąd też zarzuty stawiane orzeczeniu Sądu I instancji powinny być sprecyzowane i uzasadnione przez Stronę w sposób wykluczający konieczność dokonywania ich interpretacji czy konkretyzacji w procesie orzekania przez Sąd II instancji. Niespełnienie tego wymogu powoduje, iż niedostatecznie sprecyzowane w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogą zostać rozpoznane w sposób merytoryczny. W niniejszej sprawie dotyczy to nie tylko w ogóle nie wskazanych przepisów, które Strona implikowała pod pojęciem "w szczególności", ale także zarzutu naruszenia art. 57 § 1 p.p.s.a., które to zarzuty nie zostały w żaden sposób uzasadnione. Podobnie negatywnie należy ocenić zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego - Strona nie tylko zdaje się wskazywać po kilka (?) przepisów tych ustaw, które miałyby być naruszone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (wskazanie w obu przypadkach jednego przepisu z dopiskiem "i nast."), ale i nie uzasadnia ich w żaden sposób w dalszej części skargi kasacyjnej. Kwestię podstawową w niniejszej sprawie stanowią zarzuty koncentrujące się na stwierdzonych przez Sąd I instancji brakach skargi w zakresie pełnomocnictwa, które były - z racji ich nieuzupełnienia - powodem odrzucenia skargi. Zdaniem Strony dołączone do skargi pełnomocnictwo było prawidłowe, stąd też odrzucenie skargi było niezasadne. Rozpatrując ten zarzut, wskazać przede wszystkim należy, iż nieadekwatne dla sprawy są tu zarzuty naruszenia art. 36 i art. 40 p.p.s.a. Sąd I instancji nie kwestionował bowiem ani zakresu ani obowiązywania pełnomocnictwa ze względu na to, kiedy było ono udzielone. Stąd też powyższe zarzuty są niezasadne, bowiem dotyczą kwestii, które nie były sporne w postępowaniu przed Sądem I instancji. Zarzut naruszenia art. 46 § 3 p.p.s.a. jest w niniejszej sprawie wtórny względem zarzutu naruszenia art. 37 § 1 p.p.s.a., bowiem Strona nie kwestionuje tego, iż powinna była złożyć pełnomocnictwo, a podstawą do wezwania o uzupełnienie braków było przyjęcie przez Sąd I instancji, iż przedłożone pełnomocnictwo nie spełniało wymogów z art. 37 § 1 p.p.s.a. Brak szerszego uzasadnienia powyższego zarzutu czyni zbędnym rozpatrzenie go w oderwaniu od zarzutu naruszenia art. 37 § 1 p.p.s.a. Skarga Strony została odrzucona z powodu niespełniania przez przedłożone do akt sprawy pełnomocnictwo wymogów z art. 37 § 1 p.p.s.a., stąd też naruszenie tego przepisu bądź też jego brak powoduje zasadność bądź niezasadność zastosowania przez Sąd I instancji art. 58 p.p.s.a. A zatem, kluczowymi zarzutami w powyższej kwestii są zarzuty naruszenia art. 37 § 1 p.p.s.a. i art. 12 Prawa prywatnego międzynarodowego. Zgodnie z art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W przedmiotowej sprawie spór toczy się wokół sformułowania "urzędowe poświadczenie podpisu" i "wierzytelny odpis pełnomocnictwa" (Strona twierdzi, iż przedłożone przez nią pismo stanowi taki odpis, którego to stanowiska nie podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny) oraz wokół zasadności wątpliwości Sądu co do prawdziwości przedłożonego przez K. P. odpisu pełnomocnictwa. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie wskazał powodów kwestionowania prawdziwości przedłożonego dokumentu. Treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia przeczy powyższemu twierdzeniu. Sąd I instancji wskazał bowiem, iż jego wątpliwości wzbudził fakt poświadczania przez amerykańskiego notariusza dokumentu sporządzonego w języku polskim nie na urzędowym papierze. Odnosząc się natomiast do kwestii urzędowego poświadczania podpisu i uwierzytelniania przez notariusza odpisu dokumentu, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu Strony, iż uwierzytelnienie odpisu pełnomocnictwa zawiera w sobie poświadczenie autentyczności podpisu. Z przedłożonego przez Stronę dokumentu wynika, iż notariusz polski poświadczył jedynie zgodność odpisu kserokopii z dokumentem okazanym mu przez osobę trzecią – wbrew intencji Strony nie może to być utożsamiane ani z uwierzytelnionym odpisem pełnomocnictwa (notariusz polski nie mógł potwierdzić w dniu 30 listopada 2006 r. autentyczności pełnomocnictwa z dnia 3 lipca 2000 r. nie udzielonego przy jego udziale), ani z urzędowym poświadczeniem podpisu (G. J. nie podpisała spornego dokumentu w obecności tego notariusza oraz nie oświadczyła przed nim osobiście, iż to jej podpis widnieje na pełnomocnictwie). W niniejszej sprawie urzędowego poświadczenia podpisu mógł również dokonać konsul, co wynika z powołanych przez Sąd I instancji, a całkowicie pominiętych przez autora skargi kasacyjnej przepisów art. 19 i art. 21 ustawy o funkcjach konsulów w Rzeczypospolitej Polskiej. Na mocy art. 21 tej ustawy to do obowiązków konsula należy legalizacja dokumentów urzędowych sporządzonych lub uwierzytelnionych w państwie przyjmującym (...), a w świetle art. 19 ustawy sporządza on i poświadcza wypisy, odpisy, wyciągi i kopie dokumentów (art. 19 ust. 1 pkt 1), jak również poświadcza własnoręczność podpisów (art. 19 ust. 1 pkt 2). Stąd też "wierzytelny odpis pełnomocnictwa", o którym mowa w art. 37 § 1 p.p.s.a. oznacza w niniejszej sprawie dokument uwierzytelniony przez konsula, a nie przez notariusza polskiego. Jak słusznie stwierdził bowiem Sąd I instancji, chodzi o potwierdzenie, iż pełnomocnictwo zostało rzeczywiście podpisane przez mocodawcę, a także, iż czynność ta została dokonana w sposób zgodny z przepisami państwa, w którym ten dokument przedstawiono. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnictwo przedłożone do akt sprawy nie spełnia tych wymogów, zatem słusznie skarga, jako obarczona brakami, została przez Sąd I instancji odrzucona. Stąd też nie został naruszony ani art. 37 § 1, ani art. 58 p.p.s.a. Odnośnie argumentacji dotyczącej art. 12 Prawa prywatnego międzynarodowego, należy się zgodzić ze stanowiskiem prezentowanym przez stronę w tym zakresie. Strona słusznie bowiem wskazała, iż w przypadku udzielenia pełnomocnictwa poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej "wystarczy zachowanie prawa państwa, w którym dokonano tej czynności". Autor skargi kasacyjnej nie zauważył jednak, iż udzielenie tegoż pełnomocnictwa zgodnie z prawem państwa, w którym dokonano tej czynności, poświadcza konsul zgodnie z powołanymi wyżej przepisami. Nie można uznać za wystarczające w tym zakresie samego oświadczenia Strony. Tak więc zaskarżone postanowienie nie narusza również art. 12 Prawa prywatnego międzynarodowego. Na marginesie jedynie należy zauważyć, iż wobec wątpliwości Sądu, w odpowiedzi na zarządzenie z dnia z dnia 17 listopada 2006 r. K. P. mógł przedłożyć: nowe pełnomocnictwo z podpisem notarialnie (bądź przez konsula) poświadczonym, odpis spornego dokumentu z oświadczeniem Skarżącej złożonym w obecności konsula lub notariusza o autentyczności podpisu lub poświadczenie konsula o zgodności z prawem amerykańskim procedury udzielania pełnomocnictwa w dniu 3 lipca 2000 r. Wprawdzie Sąd I instancji wadliwie nie wskazał wszystkich wskazanych powyżej możliwości w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jednakże, wobec braku stosownego zarzutu skargi kasacyjnej, wskazana kwestia – w świetle art. 183 p.p.s.a. - nie może być przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania. Wobec wykazania, iż zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.